Zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych oraz uzależnienia behawioralne stanowią istotny i rosnący problem w populacji dzieci i młodzieży. Współczesna klasyfikacja psychiatryczna i medyczna odeszła od terminu „uzależnienie od narkotyków” na rzecz bardziej neutralnego określenia „zaburzenie używania substancji” (ZUS; APA, 2022).
Dział: Zdaniem psychologa
Każdego roku w Polsce umiera kilka tysięcy dzieci i młodych dorosłych. Dodatkowo dochodzi do kilkudziesięciu tysięcy poronień, co sprawia, że corocznie przybywa kilkanaście tysięcy rodziców po stracie. Żyją pomiędzy ziemią a niebem, w rozpaczy i tęsknocie, szukając swojego miejsca i próbując poradzić sobie z niewyobrażalnym bólem. Część z nich szuka pomocy, wsparcia w internecie, część w gabinetach specjalistycznych, część pogrąża się w cierpieniu, odcinając od świata. Od kilku lat działają w Polsce zarówno profesjonalne, jak i samopomocowe grupy wsparcia dla osieroconych rodziców. O tym, czym się różnią i jakie mogą przynieść korzyści, przeczytają Państwo poniżej.
Średnia długość życia w Polsce wynosi około 77 lat. Kobiety przeciętnie żyją 81,9 lat, natomiast mężczyźni 73,9 lat. W wyniku procesu fizjologicznego starzenia się, osoby w wieku powyżej 60. roku życia mogą odczuwać problemy związane z funkcjonowaniem poznawczym. Ma to związek ze stopniowym zanikiem połączeń nerwowych w procesie starzenia się mózgu. Objawy, które najczęściej obserwujemy, to obniżenie w zakresie funkcjonowania wykonawczego, uwagi i pamięci – problemy z koncentracją, brak motywacji, spowolnienie psychoruchowe 1.
Wśród pacjentów z rozpoznaniem zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania spowodowanych używaniem alkoholu (zespół uzależnienia) zauważa się występowanie charakterystycznych zniekształceń poznawczych powodujących podtrzymywanie i pogłębianie się uzależnienia, a także opóźniających podejmowanie terapii przez osoby uzależnione i wpływających na przerywanie przez nie procesu leczenia.
Nadużywanie ekranów przez dzieci i młodzież stało się znaczącym problemem społecznym. Raport z badań FDDS „Problematyczne używanie internetu przez dzieci i młodzież” wykazał, że około 11,9% nastolatków w wieku 12–17 lat doświadcza problematycznego używania internetu (PUI), a 0,5% ma nasilone objawy wskazujące na duże trudności z regulacją korzystania z sieci (pełne objawy PUI). Ponadto, w grupie ryzyka tego problemu znalazło się 11,4% młodych osób, które wykazują częściowe objawy problematycznego używania internetu (czyli są w grupie ryzyka).
Żałoba nie jest procesem jednolicie uporządkowanym. Ludzkie reakcje są bardzo zróżnicowane. Okres żegnania się z osobą bliską jest procesem rozłożonym w czasie, który nie jest lekarstwem, a przestrzenią umożliwiającą żałobnikowi doświadczenie smutku, bólu i przejścia przez zmianę. Wszystkie odczucia pojawiające się w tym okresie są naturalne.
Wiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że to, czego dziecko doświadczy, będzie miało wpływ na jego rozwój. Rodzina powinna tworzyć wspomagające środowisko, aby jednostka mogła w nim wzrastać i nabywać podstawowe kompetencje. Jednak nie zawsze tak się dzieje. Jest wiele rodzin, które nie tworzą elementarnych warunków sprzyjających kształtowaniu się młodego człowieka.
Złość, tak jak każda inna emocja, jest naturalna i potrzebna. Informuje nas o tym, że zostały przekroczone nasze granice, że dzieje się coś istotnego, jakaś sytuacja jest dla nas niekorzystna czy niekomfortowa. Złość też nas mobilizuje, dodaje nam energii do działania, które ma pomóc nam zadbać o siebie w różnych niesłużących nam sytuacjach. To ważna i potrzebna emocja! A jednak to ona właśnie, pojawiając się u dzieci i młodzieży, sprawia często dorosłym najwięcej trudności. Dlaczego wzbudza w nas tyle emocji złość u dziecka? Jak możemy wspierać dzieci i młodzież w samoregulacji?
Zaburzenia depresyjne mogą dotyczyć każdego, bez względu na wiek. Jednakże, mimo dużego rozwoju naukowego w kwestii diagnozowania i leczenia depresji u osób dorosłych, przez długi czas nie było jasnego stanowiska odnośnie do występowania tych zaburzeń u dzieci. Wiele wskazuje na to, że często depresja u dzieci była mylnie diagnozowana jako inne problemy natury psychicznej, takie jak ADHD, nadpobudliwość czy też zaburzenia lękowe.
„Palec i główka to… szkolna wymówka” – to powiedzenie jest używane w prawie każdym polskim domu. Kiedyś kojarzyło się głównie z podstępnym zachowaniem dzieci, które starały się przekonać rodziców do swoich dolegliwości chorobowych, by nie pójść do szkoły. Dziś przybiera trochę inne znaczenie i pokazuje szerszą perspektywę – najczęściej przeżywania przez najmłodszych emocji, trudnych sytuacji i nieradzenia sobie z nimi.
Żałoba nie jest procesem jednolicie uporządkowanym. Ludzkie reakcje są bardzo zróżnicowane. Okres żegnania się z osobą bliską jest procesem rozłożonym w czasie, który nie jest lekarstwem, a przestrzenią umożliwiającą żałobnikowi doświadczenie smutku, bólu i przejścia przez zmianę. Wszystkie odczucia pojawiające się w tym okresie są naturalne.