Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kierownik ops

26 lutego 2019

NR 51 (Luty 2018)

Płace i dodatki w ośrodkach pomocy społecznej

0 132

Zgodnie z treścią art. 123 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, prawa i obowiązki pracowników zatrudnionych w samorządowych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej regulują przepisy o pracownikach samorządowych. Pracownik ośrodka pomocy społecznej posiada zatem status pracownika samorządowego, a tematyka wynagrodzeń tej grupy zawodowej została ujednolicona w ustawie o pracownikach samorządowych (dalej: uops) oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych.

Rozporządzenie określa m.in.: wykaz stanowisk, z uwzględnieniem podziału na stanowiska kierownicze urzędnicze, urzędnicze, pomocnicze i obsługi, minimalne wymagania kwalifikacyjne niezbędne do wykonywania pracy na poszczególnych stanowiskach, warunki i sposób wynagradzania pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę (w tym minimalny poziom wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach), warunki przyznawania i wypłacania dodatku za wieloletnią pracę, a także warunki ustalania prawa do nagrody jubileuszowej i jej wypłacania oraz warunki ustalania prawa do jednorazowej odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy i jej wypłacania. Wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta, marszałek mają obowiązek określić zarządzeniem maksymalne miesięczne wynagrodzenie kierowników i zastępców kierowników jednostek budżetowych, w tym ośrodka pomocy społecznej.

Regulamin wynagradzania w każdym ośrodku

Każdy pracodawca samorządowy, w tym kierownik OPS, obligatoryjnie musi wprowadzić w swojej jednostce regulamin wynagradzania, obowiązujący jednak tylko pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. W akcie tym powinny zostać wskazane:

  • wymagania kwalifikacyjne pracowników samorządowych,
  • szczegółowe warunki wynagradzania, w tym maksymalny poziom wynagrodzenia zasadniczego.

Dodatkowo kierownik może zawrzeć w regulaminie:

  • warunki przyznawania oraz warunki i sposób wypłacania premii i nagród innych niż nagroda jubileuszowa,
  • warunki i sposób przyznawania dodatku funkcyjnego i specjalnego oraz innych dodatków, jeżeli przewiduje takie w systemie wynagradzania swoich podwładnych.

Wynagrodzenie zasadnicze

Podstawowym składnikiem wynagrodzenia pracowników samorządowych jest wynagrodzenie zasadnicze. Przepisy rozporządzenia w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych określają poziom minimalnego, miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego i minimalną kategorię zaszeregowania pracowników.  Dzięki nowelizacji tego aktu prawnego od 1 stycznia 2018 roku Rada Ministrów podwyższyła minimalne wynagrodzenie pracownika samorządowego z 1100 zł na obecnie 1700 zł – dotyczy to pracowników I kategorii. Pracownicy z najwyższej kategorii XXII otrzymają natomiast minimum 3000 zł wynagrodzenia zasadniczego brutto.

Ustawa o pracownikach samorządowych wskazuje, że wysokość wynagrodzenia pracowników samorządowych powinna być odpowiednia do zajmowanego stanowiska oraz posiadanych kwalifikacji zawodowych.

Wśród obowiązkowych składników wynagradzania uops wymienia: wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za wieloletnią pracę, nagrodę jubileuszową oraz jednorazową odprawę w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Do fakultatywnych dodatków do pensji można zaliczyć: dodatek specjalny, dodatek funkcyjny, nagrodę, a także premię, jeżeli zostały one wskazane w regulaminie wynagradzania, obowiązującym dla pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

 

Ponadto od nowego roku w celu uniknięcia dyskryminacji pracowników jednostek organizacyjnych, obowiązuje wspólna tabela dla wszystkich pracowników samorządowych, składająca się z XXII kategorii.

Rozporządzenie jest złożone z dwóch części: część A obejmuje pracowników urzędów gmin, starostw powiatowych oraz urzędów marszałkowskich; część B obejmuje pozostałych pracowników samorządowych.

Zmienił się także sposób ustalania kwoty dodatku funkcyjnego, który przysługuje pracownikom zatrudnionym na podstawie wyboru i powołania. Do tej pory robiono to w sposób procentowy. Od 1 stycznia 2018 r. 
ustalanie kwoty dodatku funkcyjnego będzie miało charakter kwotowy. Zabieg ten ma na celu uniknięcie automatycznej podwyżki kwoty dodatku funkcyjnego, którego wysokość pozostanie tym samym bez zmian. 

W rozporządzeniu poszerzono również wykaz stanowisk pracy o zawody informatyczne, a także m.in. o stanowisko opiekuna dziennego, fizjoterapeuty i terapeuty zajęciowego oraz ratownika medycznego.

Z kolei maksymalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego pracodawca określa w obowiązującym u niego regulaminie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Wysokość wynagrodzenia zasadniczego przyznanego danemu pracownikowi musi się mieścić w przedziale płac ustalonym dla konkretnego stanowiska. Ponadto zawsze należy pamiętać, aby łącznie miesięczne wynagrodzenie pracownika wraz ze wszystkimi dodatkami było co najmniej równe wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, określonego rozporządzeniem resortu pracy, które obecnie w 2018 r. dla pełnego etatu wynosi 2100 zł brutto, czyli ok. 1530 zł netto.

Dodatek stażowy

Dodatek za wieloletnią pracę, potocznie zwany „dodatkiem stażowym”, przysługuje pracownikom OPS po pięciu latach pracy w wysokości 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego i wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy – aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.

Dodatek za wieloletnią pracę wypłacany jest w terminie wypłaty wynagrodzenia:

  • począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym pracownik nabył prawo do dodatku lub wyższej stawki dodatku – jeżeli nabycie prawa nastąpiło w ciągu miesiąca,
  • za dany miesiąc – jeżeli nabycie prawa do dodatku lub wyższej stawki dodatku nastąpiło pierwszego dnia miesiąca.

Przykład

Pani Krystyna w połowie lipca 2014 r., bezpośrednio po ukończeniu studiów wyższych, podjęła zatrudnienie w gminnym ośrodku pomocy społecznej. W związku z tym, że wcześniej nigdzie nie pracowała, pracodawca od 1 sierpnia 2019 r. powinien wypłacić pani Krystynie pierwszy dodatek stażowy w wysokości 5% wynagrodzenia zasadniczego.

 

Przykład

Pan Piotr 1 grudnia 2017 r. został zatrudniony w MOPS na stanowisku ds. świadczeń rodzinnych. Pracownik posiada również wcześniejsze okresy zatrudnienia w ramach stosunku pracy, 
tj. 4 lata i 6 miesięcy w prywatnym przedsiębiorstwie, a także 6-miesięczny staż absolwencki ze środków urzędu pracy. Wobec tego kierownik ośrodka już z chwilą zatrudnienia, tj. od pierwszej wypłaty, powinien naliczyć pracownikowi dodatek stażowy w wysokości 5% wynagrodzenia zasadniczego.

 

Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (np. odbywanie stażu absolwenckiego ze środków urzędu pracy, pobieranie zasiłku dla bezrobotnych, czynna służba wojskowa itp.).

Dodatek za wieloletnią pracę przysługuje pracownikowi samorządowemu za dni, za które otrzymuje wynagrodzenie oraz za dni nieobecności w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny, za które pracownik otrzymuje z tego tytułu zasiłek z ubezpieczenia społecznego.

Jeśli praca w ośrodku stanowi dodatkowe zatrudnienie pracownika, to do okresu dodatkowego zatrudnienia nie zalicza się okresu zatrudnienia podstawowego. Inaczej jest w sytuacji, gdy pracownik wykonuje pracę w OPS w ramach urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę w celu wykonywania tej pracy – wówczas do okresu dodatkowego zatrudnienia podlegają zaliczeniu zakończone okresy zatrudnienia podstawowego oraz okres zatrudnienia u pracodawcy, który udzielił urlopu – do dnia rozpoczęcia tego urlopu.

Dodatek funkcyjny

O wysokości dodatku funkcyjnego, przyznanego kierownikom jednostek opieki społecznej i ich zastępcom, decyduje osoba je zatrudniająca, czyli wójt (burmistrz, prezydent miasta). Wysokość tego dodatku musi się jednak mieścić w granicach maksymalnego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego dla danego stanowiska zarządzeniem kierownika jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei pozostałym pracownikom zatrudnionym w jednostkach pomocy społecznej warunki, wysokość i sposób przyznawania dodatku funkcyjnego określa ich pracodawca w obowiązującym akcie wewnętrznym, tj. w regulaminie wynagradzania.

Dodatek specjalny

Przesłanką uzasadniającą przyznanie pracownikowi samorządowemu fakultatywnego dodatku specjalnego, wskazaną przez przepisy art. 36 ust. 5 uops, jest okresowe zwiększenie obowiązków służbowych lub powierzenie mu dodatkowych zadań. Ustawodawca wyraźnie rozdzielił dwie sytuacje umożliwiające przyznanie dodatku:

  • okresowe zwiększenie obowiązków służbowych: oznaczające terminowe zwiększenie ilości pracy. Może się to zdarzyć np. w przypadku nieobecności współpracownika z jakiegoś referatu, lub też czasowe zwiększenie ilości zadań wchodzących w zakres obowiązków danego pracownika;
  • powierzenie dodatkowych zadań: to powierzenie zadań, których pracownik wcześniej nie wykonywał. Muszą to być zatem obowiązki inne niż wskazane w zakresie czynności. 

Wymienione sytuacje dają pracodawcy jedynie możliwość przyznania pracownikowi dodatkowych profitów do wynagrodzenia. Jednak zawsze taka decyzja (czy przyznać, jaką kwotę i na jak długo) zależy od wyłącznej woli przełożonego. Kierownik OPS może przyznać takie świadczenie, ale nie musi.

Przykład

Pani Anna, pracownica ośrodka pomocy społecznej, dostarczyła do działu kadr zwolnienie lekarskie obowiązujące od 10 stycznia 2018 r. do 2 lutego 2018 r. Kierownik OPS postanowił, że obowiązki tej pracownicy na czas jej nieobecności przejmie inny pracownik jednostki. Tym samym z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych przyznał tej osobie dodatek specjalny obowiązujący na okres wskazanego zwolnienia lekarskiego, w wysokości 15% wynagrodzenia zasadniczego. 

 

Podstawową cechą dodatku specjalnego jest ściśle określony, ograniczony czas jego wypłacania. Przyjmuje się, że nie można przyznać tego dodatku na czas nieokreślony. Ustalenie wysokości dodatku specjalnego zależy od zapisów regulaminu wynagradzania. Pracodawca może to zrobić chociażby poprzez:

  • wskazanie konkretnej kwoty,
  • lub określenie procentowej wartości, np. od wynagrodzenia zasadniczego. 

Co więcej, dodatek specjalny może zostać przyznany jednorazowo za wykonanie jakiegoś dodatkowego zadania lub przez jakiś konkretny okres: wypłata co miesiąc. Wszystko zależy od swobodnej oceny sytuacji i decyzji pracodawcy. Ponadto przyznanie dodatku specjalnego powinno nastąpić na piśmie – z wyraźnym wskazaniem okoliczności uzasadniających jego wypłacanie.

Nagrody

Za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej pracownikowi zatrudnionemu np. w instytucjach pomocy społecznej może być przyznana nagroda. Nagroda nie ma jednak charakteru roszczeniowego; o jej przyznaniu i wysokości decyduje pracodawca. Dopiero gdy przełożony złoży pracownikowi zawiadomienie o przyznaniu mu nagrody, a następnie odmawia jej wypłacenia, pracownik może wystąpić do sądu pracy o zasądzenie należnej mu nagrody. Nagroda staje się wymagalna dla pracownika w terminie wskazanym w zawiadomieniu o nagrodzie jako termin wypłaty. W przypadku kiedy nagroda nie zostanie wypłacona pracownikowi w tym terminie, może on żądać odsetek z tytułu opóźnienia. Pracownik nie może jednak w postępowaniu sądowym podważać decyzji pracodawcy co do wysokości tej nagrody. 

Dodatkowe wynagrodzenie roczne – „trzynastka”

Pracownik zatrudniony w OPS nabywa prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Jeżeli nie przepracował całego roku kalendarzowego u danego pracodawcy, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego – pod warunkiem, że okres ten wynosi co najmniej 
sześć miesięcy.
Warunek przepracowania co najmniej sześciu miesięcy nie jest wymagany m.in. w razie:

  • nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły (szkoły wyższej);
  • zatrudnienia pracownika do pracy sezonowej, jeżeli umowa o pracę została zawarta na sezon trwający nie krócej niż trzy miesiące;
  • powołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej;
  • rozwiązania stosunku pracy w związku z: 
  1. przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne, 
  2. przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem, 
  3. likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy, 
  4. likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją; 
  • podjęcia zatrudnienia: 
  1. w wyniku przeniesienia służbowego, 
  2. na podstawie powołania lub wyboru, 
  3. w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących tego pracodawcy, 
  4. w związku z likwidacją jednostki organizacyjnej poprzedniego pracodawcy lub jej reorganizacją, 
  5. po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej; 
  • korzystania: 
  1. z urlopu wychowawczego, 
  2. z urlopu macierzyńskiego, 
  3. z urlopu ojcowskiego, 
  4. z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, 
  5. z urlopu dla poratowania zdrowia, 
  6. przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego z urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego, 
  7. korzystania z urlopu rodzicielskiego;
  • wygaśnięcia stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.

Pracownik nie nabywa prawa do trzynastki w przypadkach:

  • nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy trwającej dłużej niż dwa dni,
  • stawienia się do pracy lub przebywania w pracy w stanie nietrzeźwości,
  • wymierzenia pracownikowi kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy lub ze służby,
  • rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Dodatkowe wynagrodzenie roczne pracownika stanowi 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie.

Trzynastkę należy wypłacić nie później niż do końca marca roku kalendarzowego, następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie. Jedynie w sytuacji rozwiązania z pracowni...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy