Dołącz do czytelników
Brak wyników

Coaching w pracy socjalnej

27 lutego 2019

NR 50 (Grudzień 2017)

Mentoring w OPS

0 176

Dlaczego warto, aby kierownik OPS lub bardziej doświadczony specjalista wspierał mniej doświadczonego pracownika socjalnego poprzez mentoring? 

Nie ma nic bardziej naturalnego niż to, że dojrzały pracownik bezinteresownie chce dzielić się swoją wiedzą, a młody pracownik tej wiedzy poszukuje. Prostotę i efektywność tego procesu dostrzegają firmy i instytucje i nawet jeśli nie nazywają tego procesu mentoringiem, często go stosują. Mentoring to specyficzna forma świadczenia usługi pomocy i wspierania ludzi w trudnych dla nich sytuacjach społecznych, życiowych, związanych przede wszystkim z problemami adaptacyjnymi, bazująca głównie na  doświadczonych ochotnikach, dzielących się swoim czasem i doświadczeniem, przekazujących podopiecznym najlepsze i sprawdzone sposoby działania, wspierających ich w dążeniu do zdobycia nowych umiejętności i wiedzy potrzebnej do samodzielnego i skutecznego działania we współczesnym świecie, w taki sposób, aby podopieczny czuł wsparcie, pomoc, zainteresowanie, jednocześnie nie tracąc swojej autonomii i samodzielności czy poczucia odpowiedzialności za siebie.

Mentor 

W mentoringu społecznym wymaga się od mentora aktywnego udziału w życiu drugiej osoby, regularnych kontaktów, udzielania porad, nauki podstawowych umiejętności, dzielenia się doświadczeniem życiowym, motywowania podopiecznych, wspierania i wyrażania opinii. Dzięki takiej formule mentoring może być szeroko stosowany jako wsparcie dla zinstytucjonalizowanych form pomocy dla różnorodnych kategorii społecznych lub też rozwijany jako niezależna i nowa forma pomocy w organizacjach realizujących cele nakierowane na pracę z grupami defaworyzowanymi. Mentorem zostaje osoba, która posiada szczególne umiejętności dzielenia się wiedzą i doświadczeniem w indywidualnej współpracy z podopiecznym, potrafi motywować innych do nauki i do zmiany dotychczasowych zachowań, które nie są efektywne z punktu widzenia podopiecznego.

Mentoring jest procesem, w którym dokonuje się transfer wiedzy i doświadczenia, w którym mentor odgrywa rolę „wzorca”, a dzięki wzajemnemu szacunkowi i zaufaniu staje się osobą, której podopieczny może ufać, zwierzać się, budować pozytywny obraz siebie, dokonywać wyborów oraz – co najważniejsze – przejmować odpowiedzialność za siebie i swoje zachowanie. Mentorzy mogą realizować wiele funkcji w życiu podopiecznego, a do podstawowych zadań można zaliczyć:

  • branie aktywnego udziału w życiu młodej osoby,
  • oferowanie regularnych kontaktów, 
  • wspieranie młodych ludzi w przezwyciężaniu trudności, 
  • uczenie podstawowych umiejętności życiowych,
  • dzielenie się swoimi doświadczeniami życiowymi, 
  • motywowanie młodych ludzi, 
  • włączanie ich w praktyczne czynności, 
  • udzielanie wsparcia i opinii,
  • osobiste zainteresowanie podopiecznym.

Główną funkcją dobrego mentora jest stworzenie pozytywnego związku z podopiecznym, rozwój jego umiejętności życiowych, pomoc w zdobywaniu nowych, dodatkowych umiejętności oraz polepszenie umiejętności podopiecznego do współdziałania z innymi grupami – rodziną, środowiskiem zawodowym, przedstawicielami instytucji. W związku z tym, do zadań mentora należy zachęcenie podopiecznego do: 

  • słuchania, 
  • dzielenia się pomysłami i myślami, 
  • oceniania i motywowania własnych zachowań podopiecznego, 
  • konfrontowania doświadczeń i decyzji przez samoocenę, 
  • rozważania z różnych perspektyw sytuacji wpływających na życie podopiecznego, 
  • rozwoju własnej kariery i osiągnięć, dzięki czemu podopieczny uzyska niezależność, będzie mógł współuczestniczyć w życiu społecznym i nie będzie skazany na wykluczenie, 
  • brania odpowiedzialności za własny rozwój i za podejmowane decyzje, zdobywania wielu doświadczeń.

W ostateczności każdy podopieczny musi sam pomóc sobie w realizacji własnych osiągnięć – jednak robi to za poparciem i zachętą swojego mentora i innych, których poznaje;  uczy się, jak korzystać z ich pomocy. 

Sześć etapów

Mentor współpracuje z podopiecznym w oparciu o sześć kroków:

  1. Stworzenie zaufania – mentor komunikuje się przez aktywne, empatyczne słuchanie, ze szczerym zrozumieniem i przyjęciem uczuć swojego podopiecznego (dzięki temu podopieczny postrzega mentora jako słuchającego, a nie oceniającego), co sprzyja szczeremu dzieleniu się osobistymi doświadczeniami zarówno negatywnymi, jak i pozytywnymi. 
  2. Udzielanie osobistej rady – mentor może żądać dokładnych informacji i udzielać wskazówek na temat bieżących planów i postępów w osiągnięciach – edukacyjnych, zawodowych, prywatnych, zgodnych z celami i aspiracjami podopiecznego. Celem jest zapewnienie, że udzielona porada opiera się na dokładnych i wystarczających informacjach i jest nakierowana na indywidualne aspiracje podopiecznego. 
  3. Przedstawianie innych rozwiązań – mentor ma za zadanie rozważnie prowadzić podopiecznego w głąb odkrywania jego zainteresowań, umiejętności, pomysłów, przekonań i potencjału, związanych z jego rozwojem i sytuacją edukacyjną, zawodową i społeczną. Celem jest pomoc podopiecznemu w rozważaniu innych punktów widzenia i opcji w czasie dojrzewania własnych decyzji na temat własnych osiągnięć.
  4. Konfrontowanie – mentor z szacunkiem konfrontuje wyjaśnienia podopiecznego, tak by uniknąć decyzji pośpiesznych. Celem jest pomoc podopiecznemu w zrozumieniu niekorzystnych strategii i zachowań oraz oszacowanie potrzeb w zakresie zmiany, tak by zmiana mieściła się w możliwościach podopiecznego i miała siłę motywującą. 
  5. Motywowanie – mentor dzieli się odpowiednimi doświadczeniami życiowymi i uczuciami, mogącymi stać się przykładem dla podopiecznego i wzbogacającymi wzajemne relacje. Celem jest zachęcenie podopiecznego do podjęcia ryzyka, wykonania pewnych posunięć z korzystnym skutkiem oraz aby podopieczny kontynuował próby przezwyciężania trudności we własnym życiu. 
  6. Zachęcanie do pierwszego kroku – mentor rozbudza w podopiecznym umiejętność krytycznego myślenia o swojej przyszłości i zawodowych możliwościach. Celem jest zachęcenie podopiecznego do przejęcia inicjatywy i wpływu na swoje życie, tak by podopieczny mógł samodzielnie reprezentować, negocjować oraz kierować swoimi sprawami w szkole, w miejscu pracy, w relacjach z innymi.

W mentoringu społecznym wymaga się od mentora aktywnego udziału w życiu drugiej osoby, regularnych kontaktów, udzielania porad, nauki podstawowych umiejętności, dzielenia się doświadczeniem życiowym, motywowania podopiecznych, wspierania i wyrażania opinii. 

 

Korzyści mentoringu

Korzyści z mentoringu uzyskuje oczywiście osoba mentorowana, jednakże coraz liczniejsze badania wskazują na korzyści jakie odnosi mentor oraz cała organizacja.

Korzyści mentee
      

  • uzyskanie wiedzy z zakresu kultury organizacyjnej oraz wiedzy dotyczącej wykonywanej pracy,
  • rozwój kompetencji,
  • większe zaangażowanie,
  • uzyskanie jasności celów zawodowych,
  • poczucie kompetencji, zbudowanie wiary w siebie,
  • uzyskanie poczucia tożsamości zawodowej poprzez zrozumienie swojej roli zawodowej w systemie,
  • zbudowanie odporności na przeciwności, wytrwałość,
  • wgląd w siebie,
  • możliwość oderwania się od codziennych zadań,
  • możliwość refleksyjnego spojrzenia na swoją pracę.

Dzięki realizowaniu opisanych korzyści mentee odczuwa wyższy poziom satysfakcji z wykonywania pracy.

Korzyści mentora

Na początku rozwoju mentoringu w organizacjach głównie skupiano się na korzyściach, jakie odnosiła osoba mentorowana. Dopiero od wczesnych lat 90. i następnie w XXI wieku zaczęto badać korzyści, jakie odnosi mentor. Według koncepcji nowoczesnego mentoringu, stanowi on relację, w której obie strony – zarówno mentee, jak i mentor – odnoszą korzyści. Mentor bowiem, przekazując wiedzę i dzieląc się swoim doświadczeniem, również, na wielu płaszczyznach, odnosi korzyści z pełnienia tej funkcji.

Korzyści realizowane przez osobę pełniącą funkcję mentora
      

  • uczenie się nowych umiejętności od mentee,
  • dostęp do szerszej informacji w organizacji przez relacje budowane poza strukturami zależności hierarchicznej,
  • możliwość dzielenia się swoją mądrością,
  • zwiększenie poziomu wiary w siebie i swoje kompetencje,
  • uzyskanie informacji zwrotnej o sobie, swoich kompetencjach w innym kontekście niż w swojej roli zawodo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy