Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą , Otwarty dostęp

26 czerwca 2018

NR 52 (Marzec 2018)

Superwizja czy metodyka pracy socjalnej?

0 97

Przepisy dotyczące superwizji pracy socjalnej wprowadzono do ustawy o pomocy społecznej w 2011 roku, jednak na prawdziwą superwizję, spełniającą oczekiwania i potrzeby pracowników socjalnych przyjdzie nam jeszcze poczekać.

Przypomnijmy, że pierwsze regulacje prawne dotyczące superwizji pracy socjalnej w ustawie o pomocy społecznej wprowadzono nowelizacją z 10 marca 2011 r. (Dz. U. Nr 81, poz. 440). Pojawiły się one niejako „przy okazji” zmiany przepisów w sprawie specjalizacji w zawodzie pracownika socjalnego. Pierwotnie projekt ustawy zmieniającej w ogóle nie zawierał żadnych zapisów dotyczących tej kwestii, dopiero w trakcie prac legislacyjnych w Sejmie dodano go do ustawy nowelizującej. Dodane wówczas przepisy art. 121a ustawy w ust. 1 i 2 stanowiły, że:

  1. Pracownik socjalny ma prawo do korzystania z poradnictwa prowadzonego przez superwizorów pracy socjalnej, które ma na celu zachowanie i wzmocnienie kompetencji zawodowych, utrzymanie wysokiego poziomu świadczonych usług oraz przeciwdziałanie zjawisku wypalenia zawodowego w porozumieniu z pracodawcą co do wyboru formy i osoby udzielającej porad.
  2. Superwizorem pracy socjalnej może być osoba, która ukończyła szkolenie z zakresu superwizji pracy socjalnej i uzyskała certyfikat superwizora pracy socjalnej.

Natomiast ust. 3 stanowił delegację dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego uprawniającego go do wydania rozporządzenia określającego m.in. wytyczne i standard dla superwizji pracy socjalnej, minimum programowe dla szkolenia superwizorów pracy socjalnej oraz sposób i tryb szkolenia superwizorów pracy socjalnej. 

Przepisy te weszły w życie z końcem 2013 r., natomiast samo rozporządzenie było aktem długo wyczekiwanym i wydane zostało dopiero 20 grudnia 2016 r., po znaczącej zmianie art. 121a ustawy, zmianie dodajmy, która – w naszej ocenie – niekorzystnie wpłynęła na istotę superwizji pracy socjalnej.

Nowelizacją z 5 sierpnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1310) wprowadzono bowiem nowe brzmienie art. 121a, obowiązujące zresztą do chwili obecnej. Zgodnie z nowymi regulacjami, superwizja z pierwotnie zakładanego poradnictwa dla pracowników socjalnych sprowadzona została do mechanizmów „ustawicznego rozwoju zawodowego pracowników socjalnych”. Nowelizacja zakreśliła także wymagania kwalifikacyjne dla kandydatów na superwizorów, stanowiąc (art. 121a ust. 5 ustawy), że warunkiem przystąpienia do szkolenia dla superwizorów pracy socjalnej jest złożenie wniosku o dopuszczenie do szkolenia dla superwizorów pracy socjalnej, a także wykazanie się posiadaniem wykształcenia wyższego magisterskiego uprawniającego do wykonywania zawodu pracownika socjalnego lub posiadaniem decyzji o uznaniu kwalifikacji w zawodzie regulowanym pracownika socjalnego na podstawie przepisów o uznawaniu kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz co najmniej 5-letnim stażem w zawodzie pracownika socjalnego lub wykazanie się udokumentowanym doświadczeniem w przeprowadzeniu co najmniej 500 godzin szkoleń dla pracowników socjalnych z zakresu umiejętności interpersonalnych i społecznych, metodyki pracy socjalnej, diagnozy socjalnej, warsztatu pracy pracownika socjalnego lub aksjologii pracy socjalnej w okresie ostatnich 5 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczeniu do szkolenia dla superwizorów pracy socjalnej.

Jaki cel przyświecał autorom nowelizacji? Trudno się obecnie domyślać, albowiem zasadności tak istotnego ograniczenia dostępu do nabycia uprawnień superwizora (np. poprzez zamknięcie go dla psychologów, terapeutów czy socjologów) próżno doszukiwać się w uzasadnieniu ustawy zmieniającej (http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/druk.xsp?nr=3473). Uzasadnienie to bowiem, oprócz stwierdzenia, że [...]obecne zapisy ustawy w sposób bardzo ogólny określają zasady kształcenia i doskonalenia superwizorów w Polsce, przewidując uregulowanie fundamentalnych kwestii w drodze rozporządzenia oraz, że pozostawienie zapisów w obecnej formie i brak możliwości uregulowania ważnych spraw w drodze rozporządzenia, spowoduje, iż na rynku usług edukacyjnych pojawią się (w chwili obecnej już się pojawiają) placówki oraz trenerzy (wykładowcy), którzy nie tylko nie gwarantują wysokiej jakości kształcenia, ale również w oparciu o własne programy prowadzą szkolenia z psychoterapii pod nazwą superwizja dla pracowników socjalnych, nie zawiera żadnych argumentów przemawiających za tym, że superwizorem powinna być wyłącznie osoba mająca ukończone studia magisterskie uprawniające do wykonywania zawodu pracownika socjalnego i to z odpowiednio długim stażem w zawodzie. Nie stanowi – w naszej ocenie – takiego argumentu stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu, że [...] kluczowa bowiem dla wypełniania roli superwizora jest zarówno znajomość specyfiki zawodu pracownika socjalnego (kompetencje zawodowe), ale również dysponowanie takimi unikalnymi umiejętnościami, jak i skuteczna komunikacja interpersonalna, umiejętność negocjowania, rozwiązywania konfliktów a także postawa otwartości, empatii, panowania nad procesem i budowaniem relacji pomocowych.

Takie założenia nowych regulacji superwizję pracy socjalnej upodobniają w naszym odczuciu bardziej do warsztatów metodyki pracy socjalnej, a to z kolei bardziej wiąże się z podwyższaniem kwalifikacji zawodowych, a nie z tym, co powinna nieść za sobą klasyczna superwizja.

Do zwiększenia skuteczności oddziaływań pracy socjalnej i dla podniesienia jej efektywności koniecznym jest wzbogacenie warsztatu pracownika socjalnego o nowe narzędzia. Przypomnimy, że polecamy do stosowania zarówno postępowanie skoncentrowane na rozwiązaniu, jak i komunikację opartą o porozumienie bez przemocy, coaching, budowanie planów wsparcia z zastosowaniem techniki genogramu czy myślenia pytaniami. Współczesny klient pomocy społecznej wymaga wsparcia opartego o nowe techniki i metody. Ponownie podkreślamy konieczność wsparcia metodycznego i osobno – superwizyjnego. 
PRAWO 

 

Wydane na podstawie art.  121a ust. 7 ustawy rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 2 grudnia 2016 r. w sprawie superwizji pracy socjalnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2087) założenie to zdaje się potwierdzać. Bowiem tylko w niewielkim zakresie z tym, co cechować powinno superwizję pracy socjalnej wiążą się, naszym zdaniem, sformułowane w § 2 ust. 1 rozporządzenia cele superwizji, a zatem:

  1. wprowadzanie i utrzymywanie profesjonalnych standardów praktykowania pracy socjalnej;
  2. wzmacnianie kompetencji zawodowych pracowników socjalnych;
  3. udzielanie wsparcia pracownikom socjalnym, sprzyjanie ich rozwojowi zawodowemu oraz zapobieganie wypaleniu zawodowemu;
  4. zdobywanie umiejętności pozwalających na prawidłowe identyfikowanie trudności w pracy, ich źródeł oraz sposobów rozwiązywania;
  5. wzmacnianie umiejętności komunikowania się pracowników socjalnych z osobami korzystającymi z pomocy społecznej, współpracownikami i instytucjami oraz otoczeniem, w którym wykonują pracę;
  6. podnoszenie skuteczności pracy pracowników socjalnych;
  7. nawiązanie relacji superwizyjnej pomiędzy pracownikiem socjalnym a superwizorem.

Jak zatem – według nas – superwizja pracy socjalnej powinna wyglądać, jaką rolę odgrywać i kto powinien ją prowadzić?

Przyjęta w ustawie aktualna definicja, że [...] superwizja pracy socjalnej polega na ustawicznym rozwoju zawodowym pracowników socjalnych, służącym utrzymaniu wysokiego poziomu świadczonych usług, zachowaniu i wzmacnianiu kompetencji zawodowych, udzielaniu wsparcia, poszukiwaniu źródeł trudności w pracy i możliwości ich pokonywania znacznie różni się od...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy