Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki pracownika

25 czerwca 2018

NR 55 (Czerwiec 2018)

Organizowanie społeczności lokalnej
Jako jedna z metod pracy socjalnej

0 99

Termin „praca socjalna” zawiera w sobie wszystkie działania, jakie wykonuje pracownik socjalny zatrudniony w ośrodku pomocy społecznej. Pracownik socjalny działa na rzecz osób, rodzin, grup czy środowisk społecznych, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. 

Umożliwia im, bądź ułatwia, realizację celów życiowych. Wspiera grupy społeczne, osoby, rodziny, aby te samodzielnie rozwiązywały własne problemy. Ma wpływ na kształtowanie odpowiedniej polityki społecznej w środowisku lokalnym. Praca w tym zawodzie wiąże się z częstymi kontaktami z ludźmi, polega głównie na niesieniu pomocy, udzielaniu wskazówek, motywowaniu do zmiany, podejmowaniu współpracy z instytucjami  wspierającymi pomoc. Praca socjalna kładzie nacisk na trzy metody pracy: 

  • praca z indywidualnym przypadkiem (dialog: pracownik socjalny–klient);
  • praca z grupą (oddziaływanie na osobę poprzez grupę);
  • organizowanie społeczności lokalnej (szukanie sił w środowisku, by wspomóc jednostkę lub grupę). 

Pojęcia pracy na rzecz społeczności lokalnej na przestrzeni lat

Aleksander Kamiński pod pojęciem społeczności lokalnej rozumie „niewielką zbiorowość terytorialną, obejmującą ogół osób, z którymi jednostka może się stykać bezpośrednio dzięki bliskości miejsca zamieszkania”1. Pracę socjalną w aspekcie organizowania społeczności lokalnej rozumie jako działanie pracownika socjalnego „na rzecz zespalania wysiłków różnorodnych instytucji danej społeczności lokalnej w celu ulepszenia ich działań dla dobra swoich członków, a przez to dla dobra społeczności”.2 I dalej autor stawia definicję tej metody: „organizowanie społeczności lokalnej dla zadań socjalnych polega na ulepszeniu sytuacji społeczności lokalnej zjednoczonymi wysiłkami organizacji publicznych i społecznych, mobilizujących wszelkie siły społeczne do działań opartych na wspólnym planie, wypracowanym za pomocą odpowiednich badań kompleksowych”3 Autor dzieli etapy pracy na:

  • badania kompleksowe, które stanowią konieczną podstawę do stworzenia racjonalnego planu pracy;
  • zaangażowanie społeczności lokalnej – A. Kamiński twierdzi, że takie zaangażowanie mówi o podstawowej zasadzie, którą jest, że działań nie prowadzi się dla społeczności lecz przez społeczność i wspólnie z nią;
  • wykrycie sił i czynników naprawy, czyli placówek, instytucji i ludzi, aby móc je uruchomić;
  • przechodzenie od rozpoznania do planowania w celu ulepszenia zastanego stanu środowiska lokalnego, wywołania odpowiedniego nastawienia zachęcającego do wzmocnienia czy też ożywienia tego, co niezadawalająco funkcjonuje lub zaprojektowania i powołania nowego (miejsc samopomocy, organizacji, imprez lokalnych);
  • stabilizację działań przeobrażających środowisko lokalne.

Tadeusz Pilch, zajmujący się problematyką organizowania społeczności lokalnej, metodę organizowania społeczności lokalnej rozumie jako „całościowe rozumienie środowiska lokalnego, pełną rejestrację jego problemów, kompleksowy i komplementarny system działań, podejmowanie pracy z intencją stałego działania i trwałego usuwania zagrożeń i niepożądanych zjawisk”4, gdzie celem zasadniczym jest wspomaganie rozwoju, celem samym w sobie jest tworzenie wspólnoty, a warunkiem powodzenia jest rozbudzenie sił społecznych. Wyróżnia on następujące etapy organizowania społeczności lokalnej:

  • rozpoznanie, diagnoza potrzeb, braków i zagrożeń w środowisku lokalnym,
  • organizowanie zespołu i pracy,
  • planowanie i koordynacja działań,
  • umacnianie zespołu w działaniach,
  • systematyczne ulepszanie, poprawianie warunków życia w najszerszym rozumieniu,
  •  kontrola i udoskonalenie.5

Marek Rymsza tak pisze czym jest ta metoda „[...] rodzaj interwencji socjalnej podejmowanej na poziomie lokalnym przez pracowników socjalnych[...], prowadzenie działań animacyjnych i aktywizujących adresowanych bezpośrednio do odbiorców i realizowanych w ich własnym społecznym otoczeniu”6.

Stowarzyszenie Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL, które od 2000 roku działa na rzecz animacji i rozwoju lokalnych społeczności, aktywnie szerząc wiedzę, szkoląc ośrodki pomocy, lokalnych liderów i organizacje pozarządowe uznaje, że organizowanie społeczności lokalnej to „długofalowy proces nastawiony na zmianę rzeczywistości społecznej. Proces ten związany jest z tworzeniem sieci współpracy i lokalnych struktur wspierających rozwój tej społeczności i jej zdolności do rozwiązywania problemów, z tworzeniem środowiska zmiany i budowania potencjałów zarówno grup, jak i całej społeczności dla polepszenia jakości życia.”7 Proces pracy rozumianej w ten sposób wiąże się z realizacją następujących etapów:

  • diagnoza środowiskowa,
  • wybór podmiotu działania i rozpoznanie jego problemów i potencjału,
  • poznawanie ludzi/pozyskanie sojuszników,
  • tworzenie planu i struktury działania grupy,
  • realizacja zaplanowanych...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy