Dołącz do czytelników
Brak wyników

Coaching w pracy socjalnej

25 lutego 2019

NR 45 (Czerwiec 2017)

W trosce o pracowników socjalnych
Wnioski po debacie w ramach III Ogólnopolskiego Tygodnia Pracy Socjalnej

0 239

Pracownicy socjalni, by skutecznie i profesjonalnie pomagać, powinni sami otrzymać odpowiednie wsparcie ukierunkowane na tworzenie bezpiecznych i pozbawionych opresji warunków pracy – to podstawowy wniosek z ich spotkania, które odbyło się 7 kwietnia 2017 roku w Krakowie w ramach III Ogólnopolskiego Tygodnia Pracy Socjalnej organizowanego przez Instytut Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.  

Debata i warsztat „Pracownicy socjalni wołają o pomoc” przewidywał dyskusję w obszarach: edukacji, działań pracodawców, związków zawodowych oraz otoczenia instytucjonalnego 
w kontekście ich wpływu na sytuację pracowniczą i kształtowanie samej pracy socjalnej. 

 

Ocena otoczenia instytucjonalnego

Uczestnicy spotkania dokonali oceny otoczenia instytucjonalnego pracownika socjalnego, w którym pracuje i które warunkuje jego funkcjonowanie. Jednym z elementów otoczenia są media. Zauważono, że w przestrzeni medialnej pracownicy socjalni przedstawiani są jako osoby niekompetentne, mało empatyczne, ponoszące całą odpowiedzialność za trudną sytuację podopiecznych. Często też przypisuje się im odpowiedzialność za rozstrzygnięcia niekorzystne dla rodziny, a wynikające z działań innych instytucji, np. sądów. W ocenie debatujących, w ten sposób wzmacniane są stereotypy oraz negatywna świadomość społeczna, dotycząca zawodu pracownika socjalnego. Jako rozwiązanie padła propozycja, by pracowników socjalnych w medialnych sytuacjach reprezentował ich rzecznik odpowiednio do tej funkcji przygotowany, a wywodzący się z organizacji reprezentującej środowisko zawodowe. Istotne byłoby także nawiązanie sieci kontaktów z mediami, za pośrednictwem których możliwa byłaby zmiana wizerunku pracownika socjalnego i jego aktywności. Omawiano również zakres współpracy pracowników socjalnych z przedstawicielami samorządów w różnych aspektach związanych z wykonywaniem pracy. Wśród uwag pojawiły się zastrzeżenia dotyczące: ograniczania dostępu do informacji publicznej, nacisków samorządowych radnych, chcących wpływać na rozstrzygnięcia dotyczące przyznania świadczeń, ingerowania w pracę wykonywaną przez pracownika socjalnego, niskiego wartościowania pracy socjalnej i samego pracownika socjalnego w strukturze jednostek terytorialnych, ignorowania argumentów przedstawicieli pomocy społecznej, w tym tych dotyczących nieracjonalnego dysponowania środkami finansowymi. Postulowano, by w odpowiedzi na zauważalne problemy wdrożyć edukację przedstawicieli samorządów w zakresie znajomości mechanizmów pomocy społecznej, a także egzekwować stanowione prawa przez przedstawicielstwa pracowników. Jeszcze innym aspektem otoczenia instytucjonalnego w pomocy społecznej jest stanowione prawo oraz praktyka jego stosowania. Przedstawiciele instytucji pomocowych zgłaszali zarówno brak należytego wsparcia prawnego oraz ochrony dla pracowników socjalnych w przypadku przemocy ze strony klientów, jak również kwestię przydzielania kolejnych zadań pomocy społecznej bez odpowiedniego wsparcia finansowego, edukacyjnego, superwizyjnego oraz psychologicznego. Niewątpliwie na poprawę sytuacji w tym wymiarze wpłynęłoby doprecyzowanie katalogu zadań zawodu pracownika socjalnego, egzekwowanie prawa przez wszystkie zaangażowane strony – pracownika socjalnego, pracodawcę, organy ścigania oraz związki zawodowe. Wskazano również na ważność samych inicjatyw środowisk zawodowych, a zmierzających w kierunku pożądanych zmian prawnych.

Potwierdzając słuszność wniosków płynących z badań, większość uznała jednocześnie, że najistotniejszą sprawą jest fakt, iż  o pracy socjalnej tylko się mówi, jednakże ona nie istnieje w przestrzeni instytucji, szczególnie dla przełożonych, którzy zdają się nie dostrzegać jej jakościowego wymiaru. Niektórzy mówili wręcz o niszczeniu pracy socjalnej sprowadzanej do przestrzegania terminowości czy zgodności działań z zasadami postępowań administracyjnych. Podważa się także sens pracy oraz pomysły pracowników socjalnych. Zauważalny jest fakt, że pracownicy socjalny są przeciążeni pracą a kierownictwo nie zapewnia optymalnego do ilości obowiązków zatrudnienia.

 

Kwestia edukacji

Rozważania nad problematyką przemocy instytucjonalnej doświadczanej przez środowisko pracowników służb społecznych nie mogły również ominąć problematyki edukacji. Początkowo temat ten wydawał się niełatwy do podjęcia. Spotkanie aktywnych zawodowo pracowników socjalnych i asystentów rodziny ze studentami kierunku praca socjalna, zaowocowało jednakże sformułowaniem szeregu krytycznych uwag i komentarzy do kształtu i funkcjonowania systemu edukacji i kształcenia w obszarze szeroko pojmowanej pomocy społecznej. Dodatkowym znaczącym atutem okazała się obecność podczas warsztatu profesjonalistów reprezentujących instytucje i ośrodki zlokalizowane zarówno w dużych miastach, jak i małych miejscowościach, co zdecydowanie poszerzyło perspektywę postrzegania i rozumienia dyskutowanego zjawiska. Głos zabrali także studenci, wskazując trudności, z jakimi mierzą się podczas studiów – a które wpływają w ich odczuciu na późniejszą aktywność zawodową. Konfrontacja dwóch perspektyw – pracowników z wieloletnią praktyką zawodową oraz młodych adeptów sztuki pomagania – stała się przestrzenią wymiany myśli i opinii. Podczas debaty zwrócono uwagę przede wszystkim na brak wystarczającego dostępu do superwizji uznanej przez uczestników za bardzo istotny element systemu edukacji i (samo)rozwoju. Zadziwiać może również, że niejednokrotnie jest ona całkowicie niedostosowana do rzeczywistych oczekiwań i potrzeb pracowników. Praktycy podkreślili, że wynika to w dużej mierze z niezrozumienia sytuacji i rzeczywistych zadań pracowników oraz znaczenia samej superwizji dla zachowania ich kondycji psychofizycznej. Niezrozumienie to przekłada się na późniejsze doświadczanie przez pracowników instytucji pomocy społecznej narastającego napięcia oraz przyczynia się do pogorszenia jakości warunków ich pracy. Zdecydowanie brakuje dialogu o potrzebach, problemach oraz sukcesach. Sformułowano jasny postulat włączenia superwizji do praktyki funkcjonowania instytucji pomocy społecznej, jako...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy