Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

22 lutego 2019

NR 46 (Lipiec 2017)

Rządowa wizja sytemu wspierania rodziny
Co zmieniają najnowsze nowelizacje przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i programu „Za życiem”

0 710

Ostatnio sporo mówiło się o konieczności wprowadzenia zmian do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Szczególnie często, i to ze strony instytucji realizujących zadania z tej ustawy wynikające, podnoszony był postulat „uszczelnienia” przepisów tak, aby zapobiegało to stwierdzonym nieprawidłowościom ze strony beneficjentów. Rząd, wprowadzając ustawę o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, zapowiedział z kolei, że jest to pierwsza, ale na pewno nie ostatnia, regulacja związana z kompleksowym wsparciem rodzin w ramach programu „Za życiem”. W ciągu ostatnich dni zapowiedzi te stały się faktem.

W dniu 7 czerwca 2017 r. do Sejmu wpłynął rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (druk sejmowy nr 1625), a siedem dni później – rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją programu „Za życiem” (druk sejmowy nr 1638). W chwili opracowywania niniejszego artykułu oba projekty oczekują na pierwsze czytanie w Sejmie. Jednakże przebieg procesu legislacyjnego będzie szybki, założeniem bowiem autorów projektów ustaw jest, by weszły one w życie już w sierpniu 2017 roku. Na uwagę zasługuje to, że – oprócz ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – w ramach nowelizacji zmieniane są też inne ustawy, w tym ustawa o świadczeniach rodzinnych, ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o Karcie Dużej Rodziny. Z kolei w ramach programu „Za życiem” przewidziane zostały zmiany w ustawie o pomocy społecznej.

POLECAMY

Co jest, a czego brak w projekcie ustawy?

Pomoc społeczna od lat dotknięta jest brakiem stabilizacji działań wyrażającym się między innymi w częstych zmianach aktów prawnych, a przede wszystkim „dokładaniem” zadań pracownikom socjalnym. W niewystarczającym stopniu zadbano w poprzednim okresie o warunki umożliwiające realizację zadań wynikających z pracy socjalnej. Głównymi „grzechami” wobec pracowników socjalnych było (pomimo prób standaryzacji) nieuregulowanie odrębności zadań związanych z realizacją wsparcia finansowego od pracy socjalnej. Nie doprowadzono do specjalizacji wykonywanych zadań, co skutkowało tym, że pracownik socjalny stał się „ekspertem” od wszystkich problemów społecznych. Jedna osoba miała (i ma) realizować skuteczny program wsparcia dla osoby bezdomnej, bezrobotnej, dotkniętej problem uzależnień czy brakiem umiejętności opiekuńczo-wychowawczych. Taki współczesny „omnibus”, posiadający wiedzę i umiejętności niezwykłe, a nawet chwilami mający magiczne możliwości. Z jednoczesnym brakiem prestiżu zawodu pracownika socjalnego, bardzo niskimi zarobkami oraz ciągłymi nierealnymi oczekiwaniami ze strony mediów, że będą lekiem na całe zło, obraz współczesnych działań pomocy społecznej jest naprawdę skomplikowany. Pomimo tych trudności, naszym zdaniem, zadania są realizowane z dużą skutecznością, a związane to jest przede wszystkim z niezwykle wysokim potencjałem merytorycznym i osobowym zarówno pracowników socjalnych, jak i kadry zarządzającej. Nie oznacza to, że interwencja socjalna nie wymaga zmian, ale o tym pisałyśmy już wielokrotnie. Z powodów opisanych wyżej bardzo pozytywnie oceniamy zmiany, jakie zaszły w projekcie czerwcowym ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją programu „Za życiem” w stosunku do projektu marcowego1. Z punktu widzenia prawidłowej realizacji zadań z zakresu pracy socjalnej wycofanie się ministerstwa z pomysłu tworzenia w gminie jeszcze jednej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, jaką miało stać się centrum usług, należy ocenić jako słuszne.

Właściwszym kierunkiem zmian wydaje się nam również wprowadzenie do ustawy o pomocy społecznej zapisu art. 110a, w ramach którego OPS może utworzyć zespół realizujący zadania w zakresie pracy socjalnej i zespół w zakresie usług pomocy społecznej. Słuszna wydaje się idea, by istniała możliwość utworzenia zespołu realizującego jedno i drugie zadanie. W świetle tych zapisów jednak jak bumerang wraca pytanie: czym jest praca socjalna? W naszym odczuciu jest to również usługa z zakresu pomocy społecznej, jedna z najważniejszych. Szkoda, że w ramach zmian do ustawy o pomocy społecznej nie zaproponowano bardziej konkretnej i odpowiadającej na wyzwania dnia codziennego definicji pracy socjalnej. Uważamy, że aby zmiany w pomocy społecznej mogły iść w kierunku efektywniejszego wsparcia i przeciwdziałały utrwalaniu się występującego u klientów pomocy społecznej syndromu wyuczonej bezradności i uzależnienia od świadczeń pomocy społecznej, koniecznym jest ponowne zdefiniowanie roli pracownika socjalnego w procesie wsparcia, jak również doprecyzowanie funkcji i działań pracy socjalnej XXI wieku. Odnosimy wrażenie, że ten brak precyzji w zdefiniowaniu podstawowego dla pracy socjalnej pojęcia jest celowy. Pozwala przerzucać odpowiedzialność i zadania na pomoc społeczną nie tylko za działania (lub ich brak) ze strony klientów, ale również innych służb. Na ten temat wypowiadałyśmy się również wielokrotnie i pewnie, niestety, niejeden artykuł jeszcze temu poświęcimy.

Zmiany w projekcie ustawy odnoszące się do art. 53, regulującego funkcjonowanie mieszkań chronionych, w dużym stopniu poszerzają jego brzmienie. Z treści aktualnie obowiązującego rozporządzenia przerzucono do tekstu ustawy zapisy dotyczące cza...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy