Dołącz do czytelników
Brak wyników

Tematu numeru

20 lutego 2019

NR 48 (Październik 2017)

Pomoc osobom bezdomnym – między wytycznymi a praktyką

0 2580

W kwietniu 2017 roku Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydało wytyczne w zakresie pomocy osobom bezdomnym. W czerwcu urzędy wojewódzkie przesłały wytyczne do ośrodków pomocy społecznej, a obecnie zbierają informacje w zakresie wdrożenia tych wytycznych. Tym  samym jednostki pomocy społecznej  stanęły w obliczu pilnej konieczności uregulowania kwestii pomocy osobom bezdomnym.

Wnikliwa analiza wytycznych skłania do refleksji, że w wielu ośrodkach problematyka procedur dotyczących tej grupy beneficjentów pomocy społecznej była traktowana dotychczas nieco marginalnie, brak było jednolitych standardów postępowania z bezdomnymi i opierała się na intuicji i przypadkowości. Wdrażanie wytycznych obliguje jednostki pomocy społecznej do kompleksowego uregulowania tej kwestii.

POLECAMY

Oczywiście działania, które można podjąć tu i teraz, ograniczone są budżetem OPS-ów, bowiem wytyczne pojawiły się w środku roku budżetowego. Dlatego w tym roku nie uda się przedsięwziąć więcej działań, poza wprowadzeniem w OPS jednolitej procedury postępowania z bezdomnymi potrzebującymi schronienia lub innego rodzaju pomocy, podjęcia przez rady gminy uchwał w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia (w samorządach, w których wcześniej uchwał takich nie było) i podpisania umów/porozumień z podmiotami prowadzącymi schroniska czy domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Jednakże w następnych latach – w naszej ocenie – niezbędne będzie, dla prawidłowego wywiązania się z ustawowych rozwiązań w kwestii bezdomnych, zorganizowanie ośrodków wsparcia krótkotrwałego pobytu w każdej z gmin.

Problem z definicją osoby bezdomnej

Problemy związane z bezdomnością pojawiają się już na poziomie próby wprowadzenia jednej definicji zjawiska. W polskiej literaturze naukowej i publicystyce nie wypracowano jednej, powszechnie uznawanej definicji bezdomności. Jak podkreśla wielu badaczy, bezdomność jest przede wszystkim zjawiskiem społecznym, niepoddającym się opisowi w kategoriach czysto prawniczych. Należy pamiętać, że formalne prawo do zamieszkania w danym lokalu czy też brak takiego prawa nie jest decydujące w kwestii bezdomności. Niejednokrotnie spotykamy się z sytuacjami, gdy z powodu konfliktów rodzinnych nie jest możliwe zamieszkanie w lokalu, w którym osoba jest zameldowana, lub też odwrotnie – potrzeby mieszkaniowe są zaspokajane, pomimo braku zameldowania i formalnego prawa do zamieszkiwania w danym lokalu. W literaturze socjologicznej wyróżnia się bezdomność sensu stricto i bezdomność sensu largo. Bezdomność sensu stricto, często określana jako rzeczywista, zachodzi w sytuacji nie tylko braku własnego mieszkania, ale również jakiegokolwiek innego, możliwie stałego, choćby zastępczo traktowanego schronienia przystosowanego do zamieszkania. Natomiast bezdomność sensu largo, nazywana ukrytą, opiera się na ocenie posiadanego lokum, które nie tylko nie spełnia kryteriów mieszkania z powodu odstępstw od minimalnych standardów mieszkaniowych, ale również ze względu na kulturowo usprawiedliwione aspiracje. Innym podziałem, zastosowanym przez Jerzego Marszałkowicza, jest wyróżnienie dwóch kategorii bezdomnych: bezdomnych aktualnych i bezdomnych potencjalnych (tych, którzy mogą stracić dach nad głową). Do tych drugich zalicza się np.: przebywających w zakładach karnych, szpitalach, na działkach czy u znajomych. Ciekawą kategorię wprowadza Małgorzata Kostecka, która do zjawiska bezdomności ukrytej zalicza sytuację, gdy osoby przebywają w nadmiernie zagęszczonych lokalach mieszkalnych z powodu braku możliwości wyprowadzenia się. Chodzi tu zwłaszcza o dorosłe dzieci, zakładające własne rodziny (gospodarstwa domowe) w mieszkaniu rodziców, czy też małżeństwa po rozwodzie, lecz nadal wspólnie zamieszkujące jeden lokal. 

Na gruncie ustawy o pomocy społecznej pojęcie osoby bezdomnej zdefiniowane jest w art. 6 pkt 8. Zgodnie z tą definicją, za osobę bezdomną uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Definicja ta określa dwie grupy osób, które możemy uznać za bezdomne. P...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy