Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

20 lutego 2019

NR 49 (Listopad 2017)

Nowelizacja k.p.a. a postępowania w sprawie przyznania świadczeń pomocy społecznej – wybrane aspekty, część II

0 193

Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) to jedno z największych wyzwań dla OPS w mijającym roku. Zmiany są duże i dotyczący różnych aspektów procedur prowadzonych przez ośrodki pomocy społecznej. Jaki więc wpływ ma nowelizacja k.p.a. na przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej?

Co o kwestii terminu usunięcia braków mówi nowelizacja k.p.a.? Zgodnie z art. 63 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Z kolei § 2 powołanego wyżej przepisu zawiera określone składniki, jakimi cechować się powinno prawidłowo wniesione podanie. 

W myśl powołanego art. 63 § 2 k.p.a. poprawnie wniesione podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Natomiast podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu (art. 63 § 3 k.p.a.). Jeżeli natomiast podanie wnoszone jest w formie dokumentu elektronicznego, to wówczas muszą zostać spełnione wymogi odpowiedniego uwierzytelnienia, a pismo musi zawierać również dane w ustalonym formacie oraz adres elektroniczny wnoszącego podanie (art. 63 § 3a k.p.a.).

Warunkiem skutecznie wniesionego podania jest jego kompletność pod względem wskazanych powyżej elementów. W postępowaniach administracyjnych występują jednak podania, które zawierają swoistego rodzaju braki formalne. Jednym z najczęściej występujących jest brak adresu wnoszącego podanie. W takiej sytuacji zadanie organu sprowadza się jedynie do ustalenie adresu wnoszącego podanie na podstawie posiadanych danych, a jeżeli organ nie ma możliwości ustalenia tego adresu – na podstawie posiadanych danych pozostawia wniosek bez rozpoznania (art. 64 § 1 k.p.a.). 

Z kolei, gdy wniesione podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, organ powinien wezwać wnoszącego do usunięcia braków formalnych w wyznaczonym terminie.

Do dnia wejście w życie nowelizacji art. 64 § 2 k.p.a. organ mógł wyznaczyć stronie 7-dniowy termin na uzupełnienie braków formalnych nawet w sprawach skomplikowanych, bez możliwości jego wydłużenia, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 64 § 2 k.p.a., organ powinien wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie nie krótszym niż 7 dni, z zachowaniem pouczenia, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Wprowadzone zmiany nakładają na organ obowiązek uwzględnienia przez organ faktu, iż strona postępowania potrzebuje więcej czasu do zebrania właściwych dowodów. Ponadto wydłużenie terminu do uzupełnienia braków umożliwia organowi załatwienia sprawy poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej, a nie pozostawienie podania bez rozpoznania. Nowelizacja przepisu niweluje także konieczność wniesienia przez stronę kolejnego podania. 

Koniec „automatycznej dziesiątki” w postępowaniach wszczętych na żądanie strony

Wszystkim stronom postępowania administracyjnego przysługuje prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest umożliwienie stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.), a także zawiadomienie stron o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin, a także zapewnienie czynnego udziału w przeprowadzaniu dowodu (art. 79 § 1 i 2 k.p.a.).

Zgodnie z nowym art. 151a § 3 ustawy, od wyroku uwzględniającego sprzeciw nie przysługuje skarga kasacyjna. Natomiast od wyroku oddalającego sprzeciw przysługuje skarga kasacyjna, która jest rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny w terminie 30 dni od dnia wpływu sprzeciwu, na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2a i art. 182a ustawy).

 

Dodany w nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego art. 79a § 1 i 2 jest konkretyzacją obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Jego celem jest zmobilizowanie organów administracji publicznej do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony, na wszystkich etapach postępowania wszczynanego przez stronę. 

Wprowadzona regulacja ma zapobiegać sytuacjom, w których strona posiada dodatkowe, nie zgłoszone dotychczas w postępowaniu dowody, istotne dla wykazania zasadności swojego wniosku albo może je łatwo uzyskać, ale z powodu braku wiedzy o potrzebnych dowodach lub o sposobie oceny przez organ wcześniej zgłoszonych dowodów z takiej możliwości nie korzysta. 

Dotychczas zdarzało się nierzadko, że strona postępowania zaskarżała negatywne dla siebie rozstrzygnięcie i dopiero w odwołaniu przedkładała dodatkowe dowody. Obecnie strona zostaje uprzedzona, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje ryzyko wydania decyzji, która nie będzie odpowiadała jej żądaniu. To z kolei daje stronie możliwość złożenia dodatkowego materiału dowodowego jeszcze przed zakończeniem postępowania pierwszoinstancyjnego. 

Zgodnie z treścią art. 79a § 2 k.p.a., strona może przedstawić dodatkowe dowody potwierdzające spełnienie przesłanek uzasadniających wydanie pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia, w terminie wyznaczonym przez organ w zawiadomieniu. Zaznaczyć należy, że wyznaczony przez organ termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, w którym strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, powinien być odpowiedni co do okoliczności danej sprawy. W przypadku gdy strona uzna, że wskazany w zawiadomieniu termin jest zbyt krótki, może wystąpić o jego przedłużenie. 

Brak reakcji strony w wyznaczonym przez organ terminie nie stanowi dla organu przeszkody do zakończenia postępowania i wydania decyzji administracyjnej niezgodnej z jej żądaniem. Podobne rozstrzygnięcie będzie miało miejsce w sytuacji, gdy dostarczone przez stronę dodatkowe materiały uznane zostaną przez organ za niewystarczające dla wydania decyzji pozytywnej. 

Wyjątkiem od zasady zastosowania art. 79a k.p.a. na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 10 k.p.a. będzie sytuacja, w której załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. 

Na uwagę zasługuje fakt, iż zawiadomienie w sprawie złożenia dodatkowych dokumentów nie jest tożsamym z wezwaniem strony do uzupełniania braków formalnych określonym w art. 64 § 2 k.p.a., które jest kierowane do strony, kiedy to postępowanie administracyjne nie zostało jeszcze wszczęte i dotyczy kwestii formalnych.

Zmiany w postępowaniu odwoławczym

Warto zwrócić uwagę na zmiany w zakresie postępowania odwoławczego przed organami wyższego stopnia, a w szczególności na zasady wydawania decyzji kasatoryjnych (tj. decyzji uchylających zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazujących sprawę do ponownego rozpatrzenia). Intencją ustawodawcy było, aby decyzje kasatoryjne stały się absolutnym wyjątkiem, co ma prowadzić do usprawnienia postępowania. 

Dotychczas organ odwoławczy mógł uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ wyższego stopnia powinien był wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.). Organ ten miał także możliwość przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (dotychczasowy art. 136, a obecnie art. 136 § 1 k.p.a.). Zgodnie z nowo wprowadzonym art. 136 § 2 k.p.a., 
jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (co...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy