Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki pracownika

20 lutego 2019

NR 48 (Październik 2017)

Cyberbullying – przemoc w sieci

0 88

Wraz ze wzrostem dostępności Internetu i popularności portali społecznościowych rośnie liczba zjawisk przemocowych w sieci. Pracownik socjalny, jako osoba niekiedy „pierwszego kontaktu”, może mieć kluczowe znaczenie w procesie udzielania pomocy ofierze tego rodzaju przemocy. Wsparcie psychiczne i operacyjne daje szansę powstrzymania cyberprzemocy i zredukowania szkód, które ona spowodowała.

We wrześniu 2008 roku opinią publiczną wstrząsnęło zdarzenie, które miało miejsce w jednym z gdańskich gimnazjów, po którym 14-letnia Ania następnego dnia popełniła samobójstwo. W klasie, w obecności innych uczniów, kilku jej kolegów obnażyło ją i symulowało akt seksualny, nagrywając to na telefon komórkowy. Można przyjąć, że od tego czasu zainteresowanie wykorzystywaniem mediów, takich jak telefony komórkowe i Internet do wyrządzania krzywdy i szkód innym ludziom w Polsce wzrosło. Tego rodzaju działania to tak zwana „agresja elektroniczna”, która może doprowadzić do przemocy i tym samym powodować bardzo ciężkie szkody w życiu psychicznym, społecznym, somatycznym ofiary, niekiedy tragiczne w skutkach. Ofiara cyberprzemocy doznaje rozstroju emocjonalnego, jak w każdym innym rodzaju przemocy.

Odczuwa lęk, zawstydzenie, niekiedy ataki paniki; bywa, że doprowadza ją to do stanów depresyjnych. Spirala napięcia emocjonalnego nakręca się i zakres szkód psychicznych się powiększa, wpływając również na stan cielesny ofiary oraz na to, w jaki sposób funkcjonuje w relacjach z partnerem, dziećmi, rodziną oraz z innymi ludźmi w pracy i poza nią. Ofiara cybernękania doznaje silnego lęku związanego ze specyfiką tego rodzaju działań. Świadomość istnienia materialnego dowodu działania ofiary (np. intymne zdjęcie) i tego, iż dowód ten dociera do coraz to większej liczby osób oraz świadomość poczucia braku wpływu na tę sytuację wzmaga nierzadko jej silne cierpienie. 

Przykładem może być 15-latek, który obnażał się do kamerki internetowej, myśląc, że prezentuje się swojej koleżance, która mu się bardzo podoba. Zaczęło się od tego, że napisała do niego prywatną wiadomość na jednym z portali społecznościowych. Potem rozmawiali wieczorami i w nocy. Wymieniali się komplementami, potem zdjęciami. Po przesłanych zdjęciach chłopiec zintensyfikował kontakt. Umówili się, że któregoś wieczora spotkają się on-line przez kamerę. Chłopiec dał się namówić na rozebranie się przed kamerą. Kiedy to zrobił, kontakt z dziewczyną nagle się urwał. Następnego dnia rano otrzymał wiadomość wraz załączonym filmem z jego udziałem oraz informację, że ten filmik jest już opublikowany w Internecie na publicznej grupie osób ze szkoły. Film miał dograną ścieżkę dźwiękową, wstawione napisy o treści poniżającej, zawstydzającej chłopca.

Poinformuj ofiarę, iż powinna zgłosić ten fakt policji oraz że ma możliwość skierowania sprawy do sądu z wykorzystaniem prawa karnego (np. art. 200, 202 k.k.), cywilnego (roszczenia o odszkodowania), prawa rodzinnego. Konkretny instruktaż i umowa z ofiarą cyberprzemocy da możliwość jej powstrzymania i zredukowania szkodliwych efektów jej wpływu.

 

Inny przykład może stanowić 29-letnia kobieta, pracująca w międzynarodowej firmie finansowej, która przesłała telefonem komórkowym zdjęcia swoich nagich piersi koledze z firmy, którego poznała na wyjeździe integracyjnym. Była bardzo zaskoczona wiadomością od niego. Wysyłali sobie wiadomości przez jeden wieczór. On najpierw wysłał jej swoje zdjęcia. Potem ona. Po wysłaniu tych zdjęć szybko otrzymała wiadomość, że ma czas do rana, żeby przesłać kilka tysięcy złotych na podane konto, bo w przeciwnym wypadku zdjęcie to zostanie rozesłane do każdego pracownika w firmie. Pierwszy rodzaj cyberataku mógł zostać przeprowadzony przez kolegę czy koleżankę danego chłopca, drugi – przez organizację zajmującą się wyłudzaniem pieniędzy. W obu przypadkach konieczne jest wsparcie dla tego typu ofiar.

Różne określenia cyberprzemocy 

Do określenia działań przemcowych w sieci stosuje się różne nazwy, wywodzące się z języka angielskiego: 

  • „cyberbullying” (cybernękanie), 
  • „grooming” (uwodzenie),
  • „hating” (sianie nienawiści), 
  • „cyberstalking” (cyberdręczenie), 
  • „cyberharassment” (cyberprześladowanie), 
  • „on-lineharassment” (prześladowanie on-line),
  • „Internetharassment” (nękanie internetowe), 
  • „mobbing elektroniczny”.

Przykłady przemocy w Internecie

Przemoc z wykorzystaniem Internetu i telefonów komórkowych przybiera różną postać. Cyberprzemoc to pojęcie, które może mieścić:

  • grożenie, straszenie w treści krótkiej wiadomości tekstowej (sms), w treści e-maila, w rozmowie na czacie, czy za pomocą innego komunikatora; straszenie na publicznych grupach dyskusyjnych, forach internetowych;
  • wulgarne wiadomości (na przykład e-mail), zaczepki (na komunikatorze);
  • szantażowanie poprzez krótkie wiadomości tekstowe, e-maile, czaty itp.;
  • prześmiewcze, wrogie komentarze, wpisy, obraźliwe teksty w Internecie lub wiadomości wysłane na telefon komórkowy;
  • publikowanie i/lub rozsyłanie ośmieszających zdjęć, filmów, informacji w różnych miejscach w przestrzeni internetowej (np. na forach);
  • dopisywanie obraźliwych komentarzy do wpisów w blogu czy na forum dyskusyjnym; 
  • podszywanie się pod kogoś wbrew jego woli (m.in. poprzez skopiowanie wizerunku w Internecie lub włamanie się do konta tej osoby i posługiwanie się jej kontem w celu publikacji różnych informacji wbrew woli tej osoby);
  • włamanie do poczty elektronicznej, kont w sieci komórkowej, w różn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy