Dołącz do czytelników
Brak wyników

Tematu numeru

22 lutego 2019

NR 46 (Lipiec 2017)

Szpital a OPS
Klucz do udanej współpracy na linii pracownik socjalny zatrudniony w szpitalu a OPS

0 119

Zadania pracownika socjalnego zatrudnionego w OPS i szpitalu są jasno rozgraniczone, a ich kompetencje podzielone. Jednak dla dobra pacjenta kluczową rolę odgrywa ścisła współpraca między obiema instytucjami i wymiana informacji. 

Zgodnie z art. 120 ustawy o pomocy społecznej, pracowników socjalnych, oprócz OPS-ów, mogą również zatrudniać inne instytucje do wykonywania zadań tych jednostek w zakresie pomocy społecznej. W szczególności mogą to być jednostki organizacyjne właściwe w sprawach zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu, szpitale, zakłady karne, organizacje pozarządowe, którym zlecono wykonywanie niektórych zadań w zakresie pomocy społecznej, a także jednostki realizujące zadania określone w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Kwalifikacje pracownika socjalnego zatrudnionego w takiej placówce, niezależnie od jej rodzaju, muszą odpowiadać tym, które określone zostały w art. 116 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast zakres zadań tego pracownika uzależniony jest od charakteru jednostki, w której jest on zatrudniony. 

Pracownik socjalny w szpitalu

Zgodnie z ustalonym i prezentowanym przez większość placówek opieki zdrowotnej zatrudniających pracowników socjalnych stanowiskiem, nadrzędnym celem pracy socjalnej w szpitalu jest zabezpieczenie zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia poczucia bezpieczeństwa pacjentowi oraz jego rodzinie, udzielanie merytorycznego wsparcia w trudnych sytuacjach życiowych. Pracownik socjalny współpracuje  z  interdyscyplinarnym zespołem  terapeutycznym (lekarz, pielęgniarka, psycholog, pedagog itd.)  w celu  całościowego podejścia do problemów zdrowotnych  pacjenta w kontekście uwarunkowań społeczno-opiekuńczych.

Z punktu widzenia procedur w pomocy społecznej niewątpliwie pozytywną zmianą, która zaszła w ostatnich latach, jest coraz większy odsetek szpitali zatrudniających pracowników socjalnych, ponieważ stanowią oni (a przynajmniej powinni) swoisty „łącznik” pomiędzy OPS a szpitalem oraz przede wszystkim pacjentem szpitala, który działań ze strony pomocy społecznej wymaga.

Do najczęściej wymienianych w zakresach czynności zadań pracownika socjalnego w szpitalu należy:

  • przeprowadzanie wywiadów z pacjentami w celu rozpoznania jego sytuacji socjalno-bytowej oraz sytuacji po opuszczeniu szpitala,
  • przeprowadzanie wywiadów z rodziną pacjenta w celu rozpoznania sytuacji socjalno-bytowej pacjenta po zakończeniu hospitalizacji,
  • zbieranie informacji na temat funkcjonowania pacjenta i jego rodziny w środowisku od służb socjalnych (ośrodki pomocy społecznej),
  • stawianie diagnozy społecznej pacjenta,
  • utrzymanie stałego kontaktu z rodziną pacjenta podczas jego hospitalizacji,
  • udzielanie informacji dotyczących procedur kierowania do ZOL, DPS, środowiskowych domów samopomocy,
  • wyszukiwanie zakładów opiekuńczo-leczniczych, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych, placówek rehabilitacyjnych posiadających wolne miejsca lub najszybszy dostęp do świadczeń,
  • kompletowanie dokumentów dotyczących umieszczenia pacjenta w domach pomocy społecznej, zakładach leczniczo-opiekuńczych, środowiskowych domach samopomocy, mieszkaniach chronionych,
  • występowanie w imieniu pacjentów do ośrodków pomocy społecznej o przyznanie zasiłków stałych, okresowych i celowych oraz usług opiekuńczych,
  • informowanie o możliwości pozyskania świadczeń pieniężnych z innych instytucji,
  • udzielanie pomocy osobom bezdomnym (informowanie o możliwości umieszczenia w schroniskach, noclegowniach itp.),
  • podejmowanie działań zmierzających do ustalenia tożsamości pacjentów NN (kontakt z policją, ośrodkiem pomocy społecznej, szpitalami, pogotowiem ratunkowym, strażą miejską),
  • nawiązanie kontaktu z instytucjami użyteczności publicznej, organizacjami pozarządowymi, samorządowymi, NFZ w sprawach socjalnych, zawodowych i rodzinnych pacjentów,
  • wystąpienie o przyznanie pacjentowi prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych,
  • informowanie o innych możliwościach pozyskania ubezpieczenia zdrowotnego,
  • informowanie o możliwościach uzyskania przez pacjenta dofinansowania do sprzętu rehabilitacyjnego, środków pomocniczych, likwidacji barier architektonicznych.

Oczywistym jest (choć czasem pojawia się to zadanie w zakresach czynności), że pracownik socjalny szpitala nie będzie mógł kierować wniosków do powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, bo jest to ustawowo zarezerwowane dla OPS-u, ale już zawiadomienie właściwego OPS-u o takiej konieczności będzie ze wszech miar wskazane.

Dlatego bardzo istotne jest, aby umieć rozgraniczyć zakresy działania pracowników socjalnych zatrudnionych w OPS-ach i w szpitalach, a nade wszystko stworzyć taką płaszczyznę współpracy pomiędzy tymi instytucjami, aby odbywało się to z korzyścią dla każdej z nich i prowadziło do właściwego zadbania o pacjenta.

 

Pracownik socjalny w szpitalu a zatrudniony w OPS 

Zakres działań pracownika socjalnego zatrudnionego w szpitalu powinien być ograniczony przede wszystkim do sfery pracy socjalnej z pacjentem i jego rodziną. 
Ograniczeniu wynikającemu z przepisów ustawy o pomocy społecznej podlega zawieranie w zakresach czynności pracownika socjalnego zatrudnionego w szpitalu zadania polegającego na występowaniu w imieniu pacjentów do ośrodków pomocy społecznej o przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej. Generalną zasadą jest, iż postępowanie wszczyna się na pisemny wniosek osoby zainteresowanej. Wystąpienie do OPS-u w imieniu pacjenta bez jego wyraźnej zgody stanowi swoiste naruszenie art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z powołanym artykułem, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. W związku z powyższym, pracownik socjalny szpitala zobowiązany jest przed wystąpieniem w imieniu pacjenta do OPS-u uzyskać zgodę osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Powyższe zasady nie będą miały zastosowania, jeżeli w ocenie pracownika socjalnego należałoby przyznać pomoc pomimo braku wniosku lub zgody pacjenta – wówczas bowiem może on zawiadomić OPS o okolicznościach uzasadniających przyznanie pomocy z urzędu, co pozostaje w zgodzie z art. 102 ust. 2 ww. ustawy.

Zakres czynności pracownika socjalnego szpitala w świetle udzielenia świadczeń z pomocy społecznej powinien ograniczyć się do przyjęcia podania lub uzyskanie zgody (ewentualnie zawiadomienia OPS o okolicznościach uzasadniających udzielenie pomocy z urzędu), zebrania dokumentacji dotyczącej sytuacji dochodowej i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a nadto do poinformowania pacjenta o przysługujących mu świadczeniach, jeśli nie zna on swoich uprawnień.

Drugim, jakże ważnym aspektem postępowania, jest ustalenie sytuacji dochodowej osób wspólnie gospodarujących z pacjentem. Dobrą praktyką byłoby skontaktowanie się z pracownikiem OPS-u  celem uzyskania informacji o pacjencie – być może jest on instytucji znany, więc nie trzeba będzie pozyskiwać od innych podmiotów informacji, które organ już posiada; natomiast jeśli osoba nie jest klientem pomocy społecznej, daje to sygnał pracownikom OPS-u o konieczności podjęcia dodatkowych działań, których nie przedsięwziął jeszcze pracownik socjalny szpitala. Po zebraniu dokumentacji pracownik socjalny szpitala powinien odesłać dokumenty do OPS-u z adnotacją „do podjęcia decyzji przez właściwy dla strony OPS”. Po otrzymaniu dokumentacji pracownik socjalny OPS-u, po przeprowadzeniu analizy zebranej dokumentacji, powinien dokonać jej uzupełnienia o dane, które w jego ocenie są niezbędne do wydania decyzji administracyjnej. 

Ustalenie sytuacji dochodowej pacjenta nie powinno ograniczać się tylko do wpisania w odpowied...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy