Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

21 lutego 2019

NR 47 (Wrzesień 2017)

Problemy z nauką
jak pracować z dzieckiem i wesprzeć rodziców?

0 98

Problemy z nauką mogą wiązać się z bardzo różnymi trudnościami ucznia, a także wynikać z wielu rozmaitych przyczyn, dlatego każdą sytuację warto rozpatrywać indywidualnie. W niektórych przypadkach konieczna będzie pomoc specjalistów, jednak niekiedy wystarczy wesprzeć rodziców i wprowadzić trochę zmian w życie rodziny. 

Oto przykład problemów w nauce dziesięcioletniego Kuby oraz propozycje udzielenia pomocy dziecku i rodzinie.

Kuba jest uczniem trzeciej klasy szkoły podstawowej. W czasie lekcji często rozmawia z kolegami, nie słucha poleceń nauczyciela, ma kłopoty ze skoncentrowaniem się, szczególnie podczas lekcji wychowania fizycznego albo kiedy do klasy przychodzi ktoś na zastępstwo. Kuba zadania domowe odrabia szybko, „byle mieć z głowy”, czasem o nich zapomina. Nierzadko zdarza mu się zapomnieć o zabraniu koniecznych przyborów czy podręczników, często przerywa innym podczas klasowych dyskusji, ma też trudności z czekaniem na swoją kolej w grach czy zabawach. Nie udało mu się w wystarczającym stopniu nauczyć tabliczki mnożenia, uczenie się na pamięć jest jego słabą stroną. Bywa impulsywny, rozkojarzony, ale zdarza mu się skupić na czymś uwagę przez dłuższy czas, jeśli coś go naprawdę interesuje, tak jak książki o tematyce fantastycznej, budowanie z klocków Lego czy rysowanie ulubionych postaci z komiksów. Łatwiej również skoncentrować się mu, kiedy w jakiejś czynności towarzyszy mu spokojny, uważny dorosły, jednak w domu rzadko się to zdarza, bo rodzice Kuby mają jeszcze dwoje młodszych dzieci i często brakuje im czasu, by usiąść z synem przy lekcjach zadaniach domowych. W rodzinie powstaje również ostatnio wiele konfliktów, głównie o pieniądze, których często brakuje. Wychowawca Kuby powiedział rodzicom, że w ostatnim roku zauważył pogłębienie się problemów chłopca, martwi się o to, jak poradzi sobie w starszych klasach i zasugerował, że uczniowi trzeba pomóc, jednak rodzice nie wiedzą, jak się do tego zabrać.

Jak pomóc Kubie

Pomocne mogą okazać się aktywności i zabawy, w których można ćwiczyć w sposób przyjemny umiejętności czekania, odraczania, planowania działania, panowania nad impulsami, zwracania uwagi na sygnały płynące z otoczenia i dostosowywania się do nich. Są to na przykład gry typu „Szymon mówi”, „Baba Jaga patrzy” albo odmiany tych zabaw dla trochę starszych dzieci – np. wykonywanie danej czynności równo z wybranym przez siebie utworem muzycznym, tak by skończyć wraz z ostatnim dźwiękiem. Dziecko może również rysować czy składać modele samolotów przy muzyce i zatrzymywać się z każdą pauzą.

 

Aby pomóc Kubie, przede wszystkim należy rzetelnie zdiagnozować jego problemy. Z opisu wynika, że chłopiec bywa nieuważny, rozkojarzony i impulsywny, jednak te trudności przejawiają się w określonych sytuacjach – gdy dużo się dzieje, chłopiec doświadcza wielu bodźców, szczególnie dotykowych i słuchowych (lekcje wychowania fizycznego), pojawiają się silne emocje (zabawy, gry, dyskusje w grupie), gdy znajduje się w nowej sytuacji (ktoś zastępuje znanego nauczyciela). Pierwszym krokiem mogłaby więc być diagnoza Kuby pod kątem zaburzeń przetwarzania sensorycznego, którą można wykonać w gabinecie integracji sensorycznej. Diagnoza powinna zawierać szczegółowy opis funkcjonowania każdego układu – dotykowego, proprioceptywnego, wzrokowego, słuchowego, węchowego, przedsionkowego, a także informacje na temat ewentualnych przetrwałych odruchów z okresu niemowlęcego. Ważnym aspektem diagnozy SI powinny być zalecenia pracy z dzieckiem w domu oraz szkole, propozycje konkretnych ćwiczeń i aktywności usprawniających funkcjonowanie chłopca i ewentualne zalecenie do terapii w gabinecie. Bardzo istotne w pracy z rodziną byłoby dopilnowanie, by rodzice realizowali zadania zaproponowane przez specjalistę i dbali o odpowiednie, wynikające z trudności sensorycznych chłopca, warunki do pracy i zabawy. Ponieważ Kuba zbliża się do wieku dojrzewania, warto prześledzić, czy nie zmieniły się w ostatnim czasie jego potrzeby żywieniowe (może np. potrzebować więcej białka) czy związane z rytmem dobowym. Jeśli nie można zmienić godziny rozpoczęcia lekcji w szkole, może warto pozwolić młodemu człowiekowi odespać braki w dni wolne od obowiązków szkolnych lub nawet raz na jakiś czas zwolnić go z zajęć, by mógł odpocząć i się zregenerować. Kolejnym zadaniem do wykonania wraz z rodzicami byłoby przeanalizowanie historii funkcjonowania Kuby w ostatnich latach – być może sugestia wychowawcy jest słuszna i kłopoty z uwagą u chłopca nasiliły się w ostatnich miesiącach. W takiej sytuacji warto byłoby zastanowić się wspólnie z rodzicami, co takiego w codzienności Kuby mogło się w tym czasie zmienić. W rodzinie pojawiło się wtedy trzecie dziecko, co mogło wpłynąć na mniejszą ilość czasu poświęcaną najstarszemu synowi, a także na problemy finansowe i wynikające z nich kłótnie między dorosłymi. Wszystko to mogło spowodować przeżywanie przez Kubę ciągłego napięcia, z którym nie bardzo mógł sobie poradzić. W trakcie takiej rozmowy rodzice mogą też skonstatować, że w związku z tymi zmianami w rodzinie rzadziej pomagają synowi w zadaniach domowych, częściej go strofują, jeśli czegoś zapomni, a także zezwalają na częstsze i dłuższe niż wcześniej granie w gry komputerowe, co automatycznie wiąże się z mniejszą ilością czasu, który chłopiec spędza na świeżym powietrzu. Wszystkie to może utrudniać Kubie rozwijanie swojego potencjału. Rozwiązaniem byłoby wprowadzenie zmian w codziennym życiu rodziny i funkcjonowaniu chłopca – wprowadzenie limitu grania na komputerze, a zachęcanie go do spędzania czasu na dworze i uprawiania sportu, który lubi. Można pomyśleć o zapisaniu Kuby na dodatkowe zajęcia literackie lub plastyczne, by mógł rozwijać swoje zainteresowania i wzmacniać tym samym prawdopodobnie nadszarpnięte poczucie wartości. Ważna byłaby otwarta rozmowa rodziców z synem o atmosferze panującej w domu, o tym, jak on się czuje w związku z pojawieniem się rodzeństwa, czy jest coś, co w ramach relacji z mamą, tatą czy braćmi jest dla niego trudne. Szczere przyznanie się dorosłych do pewnych błędów czy trudności może pogłębić zaufanie Kuby do rodziców i obniżyć przeżywane przez niego napięcie.

Rodzice chłopca mogą zastanowić się, czy ich problemy małżeńskie nie wymagają skorzystania ze specjalistycznej pomocy, np. terapii pary czy mediacji, by rozwiązać konflikty lub przynajmniej nauczyć się komunikować w bardziej pokojowy sposób.

Sposób na koncentrację

Jeśli Kuba często na lekcji myśli o czymś innym, to naturalne, że niewiele informacji zatrzymuje w pamięci. Kluczem do utrzymania jego koncentracji jest jednak zainteresowanie chłopca i wynikająca z niego motywacja do nauki, a także wsparcie i towarzystwo życzliwej, spokojnej osoby. Mózg doświadcza motywacji jako uwolnienia się dopaminy, co jest przyjemnym doświadczen...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy