Dołącz do czytelników
Brak wyników

Coaching w pracy socjalnej , Otwarty dostęp

26 czerwca 2018

NR 52 (Marzec 2018)

Praca z klientem OPS oparta na celach

0 106

W jaki sposób należy prawidłowo (a więc tak, aby doczekały się realizacji) definiować cele i jak nauczyć klienta OPS, aby dążył do wytyczenia realnych dla siebie celów i ich realizacji?

Bezrobotni, po miesiącach porażek, przestają wierzyć, że uda im się znaleźć zatrudnienie i szukają pracy, ale bez przekonania. Mniej chętnie podejmują szkolenia i próby przekwalifikowania się. Dla osób pozostających dłuższy czas bez zatrudnienia powrót do pracy to problem natury psychologicznej. U bezrobotnych dochodzi do dezintegracji czasu, polegającej np. na tym, że nie są oni w stanie przyjść punktualnie nawet na posiłki czy umówione spotkania. Zaobserwowano też, że długotrwałe bezrobocie prowadzi do apatii; bezrobotni wycofują się z życia towarzyskiego, kulturalnego, ale również są mniej niż dotychczas aktywni w życiu rodzinnym i przestają być zdolni do wykorzystywania tych możliwości, które im jeszcze pozostały. Kiedy brak zajęcia się przedłuża, pojawia się apatia, spada samoocena i poczucie własnej wartości. Istnieje też obawa izolacji, utraty poczucia skuteczności, poczucia sprawstwa i odpowiedzialności za swój los.

W tej sytuacji należy w odpowiedni sposób wspomóc bezrobotnego, żeby postawił sobie cele długo- i krótkoterminowe – tak aby z jednej strony wyjść z sytuacji, w której się znalazł, a z drugiej zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa i możliwość podejmowania samodzielnych decyzji. 

Stawianie sobie celów to jedna z metod panowania nad kierunkiem samorozwoju, a także nad ulepszaniem pod względem organizacyjnym swojego życia. Wyraźne wytyczenie celu pobudza człowieka do działania, pozwala na realizację marzeń i planów, jest siłą motywującą. Zrealizowany cel poprawia nastrój, podwyższa poczucie własnej wartości, zwiększa szanse na uzyskanie kolejnych osiągnięć. Posiadanie celu jest niezbędnym czynnikiem nie tylko w drodze do sukcesu, ale również przyczynia się do wzrostu poczucia własnej wartości. Jednak doświadczenie wskazuje, że umiejętność stawiania i konsekwentnego dążenia do celu nie jest wcale łatwą i prostą umiejętnością. Ile razy stawiamy sobie cele, a później, zwykle pod wpływem jakiś niepowodzeń, odstępujemy od ich realizacji, odkładamy na później, poszukujemy racjonalnego wyjaśnienia naszej niekonsekwencji i braku determinacji? Dzieje się tak dlatego, że podczas stawiania sobie celu popełniamy kilka typowych błędów. A oto niektóre z nich: 

  • zbyt ogólne określanie celu, np. chcę mieć auto, chcę skończyć studia, chciałbym mieć jakąś/inną/lepszą pracę, 
  • określanie celu w kategoriach negatywnych, np. nie chcę być biedny, nie chcę być niewykształcony, nie chcę mieszkać w bloku, 
  • brak jasnego i precyzyjnego terminu – ram czasowych, w których cel powinien być zrealizowany, 
  • zaprzestanie realizacji celu już po pierwszym niepowodzeniu, 
  • brak wiary w siebie, lęk przed niepowodzeniem. 

Popełnianie tych błędów prowadzi w konsekwencji do niepodejmowania lub zaprzestania powziętych działań, do niezrealizowania celu. Ponadto w takich sytuacjach wzrasta poczucie niezadowolenia i dyskomfortu, obniża się poczucie własnej wartości, pojawiają się różnego rodzaju mechanizmy obronne, np. racjonalizacja.

Wyznaczanie celów w życiu prywatnym lub zawodowym jest powszechne. Gorzej jest z ich osiąganiem. Wśród wielu czynników decydujących o osiągnięciu celu główną rolę odgrywa jego sformułowanie. Jeżeli źle określisz swój cel, to znalezienie skutecznej metody na jego osiągniecie – czy też stwierdzenie, że został osiągnięty – są niemożliwe. Cel jest punktem odniesienia w przyszłości. Dziś jestem tu, w tym miejscu, a za kilka miesięcy chcę być dalej (cokolwiek jest tym „dalej”). Gdy cel zostaje osiągnięty, można spojrzeć w tył i zobaczyć wszystkie kroki, które zostały wykonane, by go osiągnąć. Wtedy dobrze widać, jak przebiegał proces zmiany. Celem każdego coachingu jest uświadomienie klientowi, że tak naprawdę ma wybór i może wybierać różne sposoby myślenia, odczuwania i zachowywania się. Natomiast powszechnym motywem coachingu jest fakt, że klienci, którzy działają w pewien określony sposób, chcą czuć, myśleć i zachowywać się inaczej.

Co za tym idzie rola coacha jest podwójna – chodzi o to, aby pomógł klientowi: 

  • podjąć działania zmieniające kierunek jego myślenia i zachowania,
  • trzymać się nowego kierunku – nawet wtedy, gdy wydaje się być trudniejszy, a klient czuje dyskomfort i chce wrócić na utarte ścieżki utraconego komfortu poruszania się w obszarze, który znał i rozumiał.

Niezwykle istotną kwestią w procesach coachingowych jest doprecyzowanie celu, nad którym będą pracować klienci. Ustalenie tematu i celu (zarówno procesu coachingowego, jak również długoterminowego) zgodnie ze sztuką coachingu z pewnością przyniesie zamierzone rezultaty. Coach jako partner w tym procesie, zadając pytania, zmierza do skonkretyzowania tego, co klient chce osiągnąć. Wyznaczając cele, warto pamiętać o podstawowych zasadach, czy to w pracy coacha, czy też przy samodzielnym wyznaczaniu celów. Najbardziej popularnym narzędziem coachingowym skupiającym się na prawidłowym wyznaczeniu celu jest reguła SMART. Metoda ta dotyczy przede wszystkim odpowiedniego formułowania celu. Metoda SMART podpowiada jak określać cele, by ich osiągnięcie było proste. Każda z liter w skrócie SMART oznacza jedną z cech doskonałego celu. Jeśli zastosujemy się do każdego z nich, uda się nam każdy zamysł. Jaki więc powinien być ten idealnie sformułowany cel? 

S specyfic – konkretny
M measurable – mierzalny
A achievable – możliwy do osiągnięcia
R realistic – realistyczny
T timely – określony w czasie

Cel musi być konkretny

Im więcej słów używamy do opisania tego, co chcemy osiągnąć, tym mniej zdajemy sobie sprawę, nad czym chcemy pracować tu i teraz. Cel powinien nieść za sobą konkretny przekaz, nie pozostawiający przestrzeni na dowolność interpretacji. To, co jest równie ważne, to niewątpliwie kwestia ustalenia celu długoterminowego. Jest to niezbędne, by zdać sobie sprawę, gdzie widzimy siebie za jakiś czas. D...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy