Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

20 lutego 2019

NR 49 (Listopad 2017)

Współpraca z partnerem osoby uzależnionej od alkoholu

0 103

Wspieranie osoby żyjącej z partnerem uzależnionym od alkoholu może obejmować różnego rodzaju działania, a dobór odpowiednich form pomocy zależny jest od zasobów klienta, jego motywacji do wyjścia z sytuacji kryzysowej, problemów współwystępujących z piciem alkoholu, a także fazy współuzależnienia. 

Współpracę z klientką, której mąż jest uzależniony od alkoholu omówiono na przykładzie. Pani Ewa ma 36 lat, 6 lat temu poślubiła o dwa lata starszego Wojtka, z którym znała się już od studiów, obecnie mają trzyletnią córeczkę Anielkę. Zarówno Ewa, jak i Wojtek planują przez najbliższych kilka lat rozwijać się zawodowo, ponieważ córka chodzi już od tego roku do przedszkola. Wcześniej przez trzy lata pani Ewa przebywała na urlopie macierzyńskim, a później wychowawczym, co mocno uzależniło ją finansowo od męża. Anielka rozwija się bardzo dobrze, radzi sobie w przedszkolu i innych sytuacjach społecznych na miarę swojego wieku, jest lubiana przez opiekunów i rówieśników. Pan Wojtek już w czasach studenckich lubił dużo wypić na często odbywających się spotkaniach towarzyskich, a od kiedy pracuje, tłumaczy codzienne sięganie po kieliszek stresem i potrzebą rozluźnienia się po ciężkim dniu pracy. Pani Ewa zwykle nie pije, jednak ostatnio coraz częściej stara się towarzyszyć mężowi, bo wydaje jej się, że wtedy on wypije mniej.

Częste wyjścia męża na piwo z kolegami tłumaczy przed swoją rodziną jego „potrzebą odreagowania”. Sama jednak coraz częściej martwi się o męża, wstydzi jego zachowania przed znajomymi (Wojtek bywa nieuprzejmy i złośliwy pod wpływem alkoholu), jednak wobec partnera na co dzień jest bardzo uległa, nie mówi o swoich odczuciach. Klientce kilkakrotnie zdarzyło się sprawdzić telefon męża i przeszukać jego kieszenie, a gdy znalazła w nich alkohol, zawartość butelki wylała do zlewu. Dopiero od niedawna klientka zaczyna sugerować mężowi, że pije za dużo, w rozmowach na ten temat powołuje się na argument, że córeczka bardzo przeżywa, kiedy tata nie jest trzeźwy. Na razie pan Wojtek zaprzecza, jakoby był uzależniony od alkoholu, a na sugestie żony reaguje rozdrażnieniem. Kilka dni wcześniej mama pani Ewy w szczerej rozmowie zapytała o to, co się dzieje w rodzinie i namówiła ją na wspólną wizytę w ośrodku pomocy społecznej, ponieważ od kilku lat sama jest klientką OPS-u i ma do tej instytucji zaufanie. Pani Ewa po krótkim namyśle chętnie zgodziła się na rozmowę i poprosiła o pomoc.

Diagnoza sytuacji rodzinnej klientki i jej problemów

Zasoby klientki:

  • wykształcenie klientki i jej możliwości rozwoju zawodowego,
  • odzyskana niedawno niezależność finansowa klientki,
  • zdrowy rozwój fizyczny, emocjonalny i społeczny córeczki klientki,
  • wsparcie społeczne – mama, która wie o problemie i stara się pomóc,
  • przerwanie przez klientkę bariery milczenia wobec problemu,
  • uczucie miłości do męża, chęć „uratowania” związku,
  • dopuszczenie do świadomości faktu problemu alkoholowego męża,
  • proces współuzależnienia klientki dopiero się rozwija, jest to jedna z jego początkowych faz,
  • wstępne zaufanie klientki (poprzez doświadczenia mamy) do instytucji pomocowych.

Przykładowe cele pracy z panią Ewą:

  • wzmocnienie motywacji klientki do zmiany sytuacji domowej,
  • zwiększenie wiedzy pani Ewy na temat problemu uzależnienia i współuzależnienia,
  • zwiększenie umiejętności klientki konstruktywnego postępowania z osobą uzależnioną,
  • wzmacnianie poczucia wartości pani Ewy i umiejętności korzystania z własnego potencjału,
  • zwiększenie umiejętności klientki asertywnego wyrażania swoich uczuć, potrzeb i oczekiwań wobec męża,
  • utwierdzenie klientki w sensie korzystania ze społecznego wsparcia,
  • nawiązanie kontaktu z mężem klientki i zmotywowanie go do podjęcia diagnozy uzależnienia oraz leczenia odwykowego.

Plan współpracy z klientką

Przykładowy plan działania:

  1. Wspierająca rozmowa z klientką, przeprowadzenie wywiadu na temat sytuacji rodzinnej pani Ewy i problemu alkoholowego męża klientki. Podczas pierwszej rozmowy szczególnie istotne jest stworzenie życzliwej, nieoceniającej atmosfery i przekonanie klientki, że nałóg nie jest wstydem czy hańbą, ale ludzkim problemem, z którym można sobie poradzić. Istotne jest również przekonanie pani Ewy, że nie jest sama ze swoimi problemami i może liczyć na pomoc.
  2. Zaproszenie męża klientki na rozmowę, próba wzbudzenia jego motywacji do konsultacji specjalistycznej w sprawie diagnozy uzależnienia oraz do podjęcia leczenia odwykowego. W razie odmowy przez pana Wojtka współpracy należy zgłosić sprawę do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, ponieważ picie męża pani Ewy naraża przebywającą w domu córeczkę na zagrożenie.
  3. Psychoedukacja klientki na temat sposobu rozmowy z mężem o jego uzależnieniu. Może odbywać się poprzez rozmowę, a także zapewnienie pani Ewie oraz jej mężowi dostępu do odpowiedniej literatury edukacyjnej.
  4. Poinformowanie klientki o formach pomocy dla osób współuzależnionych, z których pani Ewa może skorzystać:
  • Grupa wsparcia, która ma na celu umożliwienie uczestnikom nabycia umiejętności konstruktywnego radzenia sobie w sytuacji uzależnienia partnera lub innej bliskiej osoby, a także pomaga pozbyć się poczucia izolacji i samotności poprzez kontakt z osobami w podobnej sytuacji życiowej. Zajęcia zwykle odbywają się raz w tygodniu, trwają od 2 do 3 godzin zegarowych. Grupa wsparcia może być prowadzona w formie otwartej (w każdej chwili mogą dołączyć do niej nowe osoby) lub zamkniętej. Tematyka poruszana na zajęciach obejmuje informacje na temat choroby alkoholowej lub/i innych uzależnień, a także informacje dotyczące zjawiska współuzależnienia. W trakcie spotkań mogą pojawić się elementy psychoedukacji na temat wykorzystywania swoich zasobów, konstruktywnej komunikacji czy innych umiejętności psychospołecznych.
  • Psychoterapia indywidualna, poza nabyciem umiejętności właściwego postępowania z uzależnionym, pozwala również na przyjrzenie się swojej historii życia pod kątem wcześniejszych traum i ich konsekwencji w dorosłym życiu. W trakcie rozmów z terapeutą klient ma możliwość poznać siebie samego, swoje potrzeby i ograniczenia, a także ma okazję do zmiany destruktywnych przekonań nabytych jeszcze przed wejściem w związek z osobą uzależnioną. Ważnym etapem terapii jest również zajęcie się trudnymi, często wiele lat wypieranymi uczuciami, będącymi konsekwencją współuzależnienia, ale i urazów doświadczonych w pierwszych latach życia. Ostatecznym celem psychoterapii powinna być poprawa jakości życia i otwarcie się na rozwijanie swojego potencjału.
  • Grupa Al-Anon, czyli grupa samopomocowa, której celem jest wsparcie rodzin i przyjaciół osób...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy