Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

22 lutego 2019

NR 46 (Lipiec 2017)

Odpłatność za Dom Pomocy Społecznej wnoszona przez gminę a odpłatność wnoszona zastępczo

576

Zgodnie z przepisem art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dom pomocy społecznej jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej. Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. 

Koszt ten oblicza się jako kwotę rocznych kosztów działalności domu, wynikającą z utrzymania mieszkańców, z roku poprzedniego, bez kosztów inwestycyjnych i wydatków na remonty, powiększoną o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy, podzieloną przez liczbę miejsc, ustaloną jako sumę rzeczywistej liczby mieszkańców w poszczególnych miesiącach roku poprzedniego w domu (art. 6 pkt 15 ustawy). Ustalenia wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym dokonuje wójt (burmistrz, prezydent miasta), a następnie ogłasza go w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy). Zgodnie z przepisem art. 60 ust. 3 ustawy, ogłoszony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) koszt może być niższy niż obliczony zgodnie z przepisem art. 6 pkt 15 ustawy, jednak pod warunkiem zapewnienia realizacji zadań na poziomie obowiązującego standardu. Standard ten wyznaczony jest przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej 
(Dz. U. z 2012 r., poz. 964 ze zm.).

POLECAMY

DPS rozpoczynające działalność

Wyjątek od reguły zawartej w przepisie art. 60 ust. 1 ustawy dotyczy domów pomocy społecznej, które rozpoczynają dopiero działalność. W takiej sytuacji, zgodnie z przepisem art. 60 ust. 5 ustawy, średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca ustala się w wysokości średniej wojewódzkiej kwoty średniego kosztu utrzymania w domach pomocy społecznej danego typu – a jeżeli takiego typu nie ma na terenie województwa, średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca ustala się w wysokości średniej wojewódzkiej kwoty średniego kosztu utrzymania w domach pomocy społecznej. Następnie, zgodnie z przepisem art. 60 ust. 6 ustawy, w celu ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej, który nie był prowadzony przez cały rok kalendarzowy, kwotę kosztów działalności domu wynikającą z utrzymania mieszkańców z roku poprzedniego dzieli się przez średnią miesięczną liczbę mieszkańców przebywających w domu pomocy społecznej oraz liczbę miesięcy w roku przypadających po miesiącu wydania zezwolenia na prowadzenie domu. Należy podkreślić, że ogłoszenie o średnim miesięcznym koszcie utrzymania mieszkańca stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (art. 60 ust. 4 ustawy).

Kierowanie do DPS i ponoszenie odpłatności

Pobyt i usługi w domu pomocy społecznej są jednym ze świadczeń niepieniężnych (art. 36 pkt 2 lit. o ustawy). Usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne świadczone w domu muszą być zgodne z obowiązującymi standardami, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających (art. 55 ust. 1 ustawy). Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy, kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu są zadaniami własnymi gminy z zakresu pomocy społecznej. Świadczenie z pomocy społecznej w formie pobytu w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych (art. 54 ust. 1 ustawy). Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 1 ustawy, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nakłada obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej na:

  • mieszkańca domu, a w przypadku osób małoletnich na przedstawiciela ustawowego z dochodów dziecka,
  • małżonka, zstępnych oraz wstępnych mieszkańca domu,
  • gminę, z której osoba (mieszkaniec) została skierowana do domu pomocy społecznej.

Obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy.

 

Należy wskazać w tym miejscu, że małżonek, zstępni oraz wstępni mieszkańca domu osoby, a także gmina kierująca, nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi już pełną odpłatność (art. 61 ust. 1 ustawy). Dodać także należy, że przepis art. 61 ust. 1 u.p.s. obok tego, że zawiera zamknięty1 krąg osób, w stosunku do których można orzec o obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jednocześnie określa kolejność, w jakiej wymienione w nim podmioty ponoszą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej2. Jak wynika z powyższego, obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy3. Obowiązek ustalenia opłaty w decyzji administracyjnej obejmuje zatem nie tylko określenie ogólnej kwoty opłaty miesięcznej, ale także osoby lub osób zobowiązanych do jej uiszczania, przy czym, aby mogło dojść do skutecznego żądania przez gminę zwrotu wydatków poniesionych zastępczo za inne zobowiązane osoby na rzecz utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków:

  • określenia w decyzji administracyjnej lub umowie wysokości opłaty, do wnoszenia której zobowiązana zostaje konkretnie określona osoba tytułem współfinansowania kosztów pobytu mieszkańca domu pomocy społecznej,
  • niewywiązywania się przez osobę zobowiązaną z nałożonego obowiązku.

Dopóki powyższe warunki nie zostaną spełnione, brak jest prawnych podstaw do władczego rozstrzygania o obowiązku zwrotu należności, poniesionych zastępczo przez gminę, na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy4. Zobowiązanie bowiem małżonka, zstępnego lub wstępnego osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej do zwrotu poniesionych przez gminę wydatków z tytułu zastępczo przez gminę wniesionej opłaty za pobyt tej osoby w domu pomocy społecznej, bez uprzedniego rozstrzygnięcia zasadności obciążenia, stanowiłoby naruszenie art. 104 ust. 3 ustawy5

 

Umowa

Odnośnie do umowy, o której mowa w przepisie art. 103 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazać należy, że nie kreuje ona obowiązku wnoszenia opłaty przez konkretną osobę czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanyc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy