Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

26 czerwca 2018

NR 53 (Kwiecień 2018)

Obowiązki OPS-ów w świetle art. 209 Kodeksu karnego (przestępstwo niealimentacji)

0 9

Przesłanki, od których zależy powstanie i ustanie obowiązku alimentacyjnego określa przepis art. 133 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 682). Zgodnie z tym przepisem, rodzice zobowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Nierealizowanie wymienionego obowiązku jest przestępstwem przeciwko opiece i rodzinie. 

Zgodnie z przepisem art. 209 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2204 z późn. zm.), kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem, albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, co do zasady podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Kodeks karny (dalej: k.k. )zaostrza zagrożenie karą do 2 lat pozbawienia wolności, jeżeli sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Ściganie przestępstwa niealimentacji następuje, co do zasady na wniosek (art. 209 § 2 Kodeksu karnego). Jednakże, jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie przestępstwa odbywa się już z urzędu (art. 209 § 3 Kodeksu karnego).

Aktualne brzmienie przepisów art. 209 Kodeksu karnego nadane zostało ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 952). W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 1193) przyjęto, że wprowadzone zmiany skutkować będą oderwaniem się od dotychczasowych znamion w postaci „uporczywości” uchylania się od obowiązku alimentacyjnego i skutku w postaci „narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych”. Znamiona te bowiem rodziły wiele kontrowersji zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, nie sprzyjając stabilności orzeczeń i nie przyczyniając się do pełnej karnoprawnej ochrony osób pokrzywdzonych.

Uchylanie się od obowiązków alimentacyjnych 

Po nowelizacji przepisów art. 209 Kodeksu karnego, z uchylaniem się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji mamy obecnie do czynienia wtedy, gdy zobowiązany, mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli. W pojęciu „uchyla się” zawarty jest zawsze negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do świadczenia – sprawca obowiązku tego nie wypełnia, gdyż go wypełnić nie chce lub lekceważy ten obowiązek. Uchylanie się w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów art. 209 § 1 k.k. może być zarówno całkowite, jak i częściowe. W konsekwencji oznacza to, że omawiane znamię wyczerpuje nie tylko całkowite zaniechanie płacenia rat alimentacyjnych przez okres co najmniej 3 miesięcy, ale także płacenie alimentów nieregularnie albo w kwotach znacznie niższych od określonych stosownym orzeczeniem.

Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy, osobom uprawnionym do alimentów właściwy organ może wytoczyć pozew o alimenty od osoby zobowiązanej do świadczenia alimentów na rzecz uprawnionego do alimentów. W takiej sytuacji obowiązują ogólne reguły wynikające z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w szczególności art. 128 i art. 132 tego Kodeksu. 

Kwestie związane z postępowaniem wobec dłużników aliment...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy