Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

20 lutego 2019

NR 48 (Październik 2017)

Dysproporcja pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową skarżącego

353

Jak postępować w przypadku, kiedy to deklarowana przez klienta OPS wysokości dochodu nie jest zgodna z jego rzeczywistą sytuacją majątkową? 

Pomoc społeczna jest jedną z form szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. W swych założeniach zakłada udzielanie wsparcia – zarówno finansowego, jak i rzeczowego – tym członkom społeczeństwa, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej, a jednocześnie ich własne możliwości są na tyle ograniczone, że samodzielne z niej wyjście, albo jest niemożliwe, albo też znacznie utrudnione. Obowiązująca ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) przewiduje stosunkowo szeroki wachlarz świadczeń mających na celu udzielenie wsparcia. Nie jest to jednak pomoc bezwarunkowa, albowiem jej udzielenie uzależnione jest od aktywnej współpracy w rozwiązaniu zaistniałego dla jednostki problemu. Oczywiście zasady takiej współpracy powinny być indywidualizowane w oparciu o ustalone osobiste warunki danego środowiska. Niezależnie od tego, zdarzają się sytuacje, w których pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek udzielenia świadczeń z pomocy społecznej, tj. przesłanki dochodowej oraz przesłanek określonych dla danego rodzaju świadczenia opisanych w przepisach szczególnych ustawy, wsparcie nie może zostać udzielone, albowiem stwierdzona zostaje na tyle istotna rozbieżność pomiędzy ustalonym czy też deklarowanym dochodem a ustaloną sytuacją majątkową, że możemy mówić o zaistnieniu dysproporcji. Przy czym jest to tego rodzaju dysproporcja, która dla bezstronnego obserwatora pozwala na przyjęcie, że po stronie ubiegającego się o świadczenie z pomocy społecznej istnieją takie okoliczności, pozwalające obiektywnie ocenić, że istnieje możliwość samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych. Ustawa o pomocy społecznej w przepisie art. 12 wskazuje w szczególności na posiadanie znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, przy czym co istotne, nie tyle istotny jest sam fakt posiadania takich możliwości, ile możliwość skorzystania z nich. Jeżeli możliwości takie nie są obarczone nadmiernymi trudnościami, np. skorzystaniem z zasobów finansowych, jakimi są oszczędności pieniężne, słusznym jest oczekiwanie wykorzystania ich w pierwszej kolejności przed zwróceniem się o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej. Natomiast jeżeli ich zbycie – zwłaszcza przedmiotów wartościowych i uzyskanie z tego środków pieniężnych na zaspokojenie potrzeb – wymaga czasu, to taka okoliczność także musi zostać uwzględniona. 

POLECAMY

Uznanie administracyjne 

Zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących przypadek dysproporcji jest działaniem w ramach tzw. uznania administracyjnego, to jest przewidzianej przepisami prawa sytuacji możliwości wyboru konsekwencji prawnych. Jest to swoistego rodzaju luz decyzyjny. Należy jednak wskazać w tym miejscu, że działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych, wynikającym z przepisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Rozstrzygnięcia (w szczególności te negatywne dla strony) podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinny być więc szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione – zarówno co do faktów, jak i co do prawa – tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione. Decyzja taka powinna więc w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania organu. Z wynikającą z przepisu art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, koreluje nowa zasada wprowadzona do k.p.a. od dnia 1 czerwca 2017 r.1 nakazująca rozstrzyganie wątpliwości zaistniałych w prowadzonym postępowaniu na korzyść strony (art. 7a k.p.a.).

Sytuacja wyjątkowa 

Niezależnie od powyższego, zawsze trzeba mieć na względzie możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowej, określanej mianem szczególnie uzasadnionego przypadku. W orzecznictwie przyjmuje się, że jest to tego rodzaju sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy