Dołącz do czytelników
Brak wyników

Coaching w pracy socjalnej

29 października 2018

NR 58 (Październik 2018)

Modele rozmów coachingowych
– jak wspomóc pracę z klientem OPS?

0 15

Podstawą nawiązania odpowiedniej relacji w coachingu jest zdobycie wzajemnego zaufania oraz szacunku. Osoba coachowana powinna czuć się swobodnie podczas rozmowy, ponieważ tylko wtedy będzie w stanie szczerze mówić o swoich trudnościach i przeżyciach. Coach natomiast powinien być prawdziwie zainteresowany wypowiedziami mówiącego oraz wykazywać chęć i gotowość do udzielenia mu odpowiedniej pomocy.

Celem każdego coachingu jest uświadomienie klientowi, że tak naprawdę ma wybór i może wybierać różne sposoby myślenia, odczuwania i zachowywania się. Natomiast powszechnym motywem pracy coachingowej jest fakt, że klienci, którzy działają w pewien określony sposób chcą czuć, myśleć i zachowywać się inaczej. Spotkania indywidualne rozwijające kompetencje w obszarze osobistym, społecznym i zawodowym mają pełnić funkcję sesji, podczas których klienci OPS poznają lepiej siebie i swoje możliwości oraz swój wpływ na zmianę. Nie jest to jednak metoda pracy dla każdego. To propozycja dla osób, które czegoś w życiu pragną, mają ambicje, chcą coś osiągnąć, ale potrzebują wsparcia. Są natomiast zmotywowane do pracy oraz zdeterminowane do wzięcia odpowiedzialności za swój sukces. 

Coaching jest bezcelowy w pracy z kimś, kto oczekuje, że coach rozwiąże za niego wszystkie problemy i doradzi mu „jak ma żyć”, jak wyjść z konkretnej sytuacji, jak rozwiązać wszystkie swoje problemy. Nie ma również efektów pracy, kiedy osoba zostaje zmuszona do współpracy. Bez pełnego zaangażowania i podjęcia zobowiązania do działania żadna współpraca nie ma szans powodzenia. Podstawą nawiązania odpowiedniej relacji w coachingu jest zdobycie wzajemnego zaufania oraz szacunku. Klient powinien czuć się swobodnie podczas rozmowy, ponieważ tylko wtedy będzie w stanie szczerze mówić o swoich trudnościach i przeżyciach. Coach natomiast powinien być prawdziwie zainteresowany wypowiedziami mówiącego oraz wykazywać chęć i gotowość do udzielenia mu odpowiedniej pomocy. 

Relacja w coachingu powinna być partnerska. Osobie prowadzącej proces nie wolno przejawiać wyższości, krytykować mówiącego ani manifestować swojej wiedzy. Tylko przyjazne nastawienie, wyrozumiałość, unikanie osądzania oraz troska sprowokują osobę coachowaną do głębszych przemyśleń i konstruktywnych wniosków, które doprowadzą do podjęcia odpowiednich działań. 

Wszystkie przedstawione modele można wykorzystywać jako samodzielne narzędzia lub wybierać poszczególne elementy do prowadzenia rozmów z klientami OPS. Najlepiej jednak – niezależnie od wybranego modelu czy typu narzędzia – podczas tego typu spotkań sprawdza się metoda lejka coachingowego. Zaczyna się od wąsko zakreślonego celu – odpowiedzi na pytanie, jaki jest ostateczny cel klienta. Potem coach rozszerza rozmowę za pomocą pytań otwartych, które pozwalają 
na pełniejsze rozważenie tego, co dzieje się w danej sytuacji, zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Wydobycie większej ilości informacji pomaga klientowi opracować możliwe rozwiązania problemu. 
Na tym etapie rozmowa ponownie zaczyna się zawężać. Osoba coachowana ocenia opcje i decyduje, jakie działania zamierza podjąć. Interakcja kończy się, gdy klient wybiera konkretne kroki, które prowadzą do założonego przez niego celu.

Tym samym, pracując z klientem OPS, najlepiej zacząć od budowania pozytywnej relacji i motywacji do działania – wykorzystując w ramach pracy metody rozmów coachingowych, a niekoniecznie od samego początku pełne procesy, które mogą zamiast przynieść wymierną korzyść – demotywować klienta OPS do działania. Poprawna praca wymaga od klienta dużego zaangażowania zasobów – co nie zawsze jest możliwe, zwłaszcza na początku działań rozwojowych. 

Przebieg rozmowy coachingowej

Zaczynamy od przywitania się. Następnie omawiamy, co klient zrobił od ostatniego spotkania (jeśli jest to pierwsza nasza rozmowa tego typu, ten etap pomijamy). Każdy coaching działa na dwóch poziomach: podczas sesji, ale przede wszystkim pomiędzy spotkaniami czy rozmowami – wtedy, kiedy klient wdraża swoje pomysły w życie: w swoim środowisku, uwzględniając wszystkie czynniki i reagując odpowiednio na świat zewnętrzny. I w tym wszystkim jest sam – nie ma coacha „pod ręką”. Często dochodzi do sytuacji, kiedy nie wszystkie zaplanowane przez klienta działania zostały zrealizowane w takim wymiarze, jaki był ustalony. I właśnie nasza rozmowa z klientem to miejsce i czas, żeby o tym opowiedzieć; żeby zauważyć, co i czy jednak zadziałało, a czego przede wszystkim zabrakło. 

Kiedy skończymy podsumowywanie tego, co wydarzyło się od ostatniej sesji – klient decyduje, jakie korekty wprowadzi do swoich pomysłów i jakie akcje przeprowadzi do czasu kolejnego spotkania.

Po podsumowaniu zadajemy pytanie o główny temat bieżącej sesji: Na jaki temat chciałbyś porozmawiać? Co cię dzisiaj do mnie sprowadza?

To klient decyduje, nad czym chce pracować. Może to być zgłębienie zagadnienia związanego z trudnością, na którą klient natrafił, pokonanie przekonania, problemu, zbudowanie motywacji do działania, chęć zaplanowania procesu zmiany, ułożenie kolejności działań itp. Na tym etapie możemy zastosować szereg narzędzi czy modeli coachingowych, z których trzy zostały szczegółowo opisane w dalszej części tekstu.

Na koniec pada prośba o podsumowanie spotkania: Z czym dziś wychodzisz? Co było dla ciebie istotne? Co wynosisz z naszego spotkania? 

Rys. 1. Etapy modelu GROW

Zazwyczaj sesja coachingowa trwa około jednej godziny zegarowej – natomiast w przypadku stosowania modelu rozmowy coachingowej można rozpocząć od kilkunastu minut, tak aby w trakcie pracy z klientem rozbudowywać czas aż do osiągnięcia pożądanych przez obie strony efektów. 

Modele rozmów coachingowych

Najbardziej znanym i najczęściej wykorzystywanym modelem jest GROW. Model składa się z czterech kroków:

  1. Generalny cel  GOAL
  2. Rzeczywistość  REALITY
  3. Opcje  OPTIONS
  4. Wybór  WILL 

 

Etap 1. Generalny cel – co chcesz osiągnąć?

Identyfikacja celu jest kluczowym etapem w procesie coachingowym. Warto poświęcić czas na to, aby bardzo dokładnie przeanalizować z klientem cel, z którym przychodzi. Bardzo często zdarza się, że podczas doprecyzowania celu klient decyduje się go przeformułować albo całkowicie zmienić:

  • zapytaj, czym klient chce zająć się podczas spotkania,
  • sprawdź, co powoduje, że cel jest ważny dla klienta,
  • upewnij się, czy nie ma w chwili obecnej innych, ważniejszych spraw do realizacji,
  • zapytaj klienta o to, jak chciałby, żeby było,
  • sprawdź, czy cel jest realny i ambitny dla klienta,
  • sprawdź, po czym klient pozna, że osiągnął cel.

Przykłady pytań:

  • Co chcesz osiągnąć?
  • Czym chciałbyś się dzisiaj zająć?
  • Co chciałbyś osiągnąć podczas dzisiejszego spotkania?
  • Czym chciałbyś zakończyć to spotkanie?
  • Co chciałbyś osiągnąć w trakcie spotkania?
  • Po czym poznasz, że to było dobre spotkanie?
  • Co chciałbyś czuć na koniec spotkania?
  • Jaki jest twój cel?
  • Na ile twój cel jest konkretny, mierzalny, realny, istotny i ograniczony czasowo?
  • Kiedy chcesz go osiągnąć?
  • Czemu chcesz go osiągnąć?
  • Jakie korzyści przyniesie ci osiągnięcie tego celu?
  • Na ile ten cel jest dla ciebie istotny?
  • Co możesz stracić realizując ten cel?
  • Po czym poznasz, że osiągnąłeś swój cel?
  • Gdyby to było twoje jedyne spotkanie, czym chciałbyś się zająć?...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy