Dołącz do czytelników
Brak wyników

Coaching w pracy socjalnej

12 grudnia 2018

NR 60 (Grudzień 2018)

Jak wykształcić postawę asertywną?

0 34

Pojęcie asertywności kojarzone jest przede wszystkim z umiejętnością odmawiania, lub szczerego mówienia prawdy, bez względu na konsekwencje, które ze sobą niesie.

Asertywność, z łac. assertio, oznacza twierdzenie. Jest to postawa charakteryzująca się bezpośredniością w wyrażaniu własnych opinii, a także żądaniem respektowania własnych praw i takim samym podejściem do poglądów i przywilejów innych osób. W języku angielskim assertiveness oznacza stanowczość, pewność siebie, nieznoszenie sprzeciwu. Asertywność stanowi umiejętność komunikowania się z własnymi potrzebami, oczekiwaniami i możliwościami. Świadomość własnych emocji i panowania nad nimi, empatia, samomotywacja, nawiązywanie satysfakcjonujących relacji z innymi to podstawowe cechy inteligencji emocjonalnej, stanowiącej nieodzowny element asertywnego zachowania. Asertywne zachowanie jest adekwatne, konstruktywnie otwarte i uczciwe, stanowcze i wyrażające pewność siebie, swobodne, ale kontrolowane oraz respektujące dobro innych ludzi. Asertywność przejawia się w:

  • wyrażaniu siebie, swoich uczuć, przekonań i potrzeb,
  • reagowaniu na wymagania, jakie stawiają człowiekowi kontakty z innymi ludźmi, oraz
  • rozwiązywaniu zadań i problemów życiowych. 

Inaczej mówiąc, zachowanie to służy zarówno autoekspresji jednostki, jak i radzeniu sobie z zadaniami i wymaganiami, jakie stawia jej życie społeczne.
Asertywność to umiejętność spokojnego – bez skrępowania, tremy, wstydu, zażenowania, unikania, zwodzenia, fantazjowania, odraczania w czasie, lęku, przerażenia itd.:

  • mówienia o sobie dobrze,
  • mówienia o swoich wadach,
  • przyznawania się do błędów i przepraszania,
  • wyrażania uczuć, jakie żywimy do innych,
  • proszenia o coś, co chcemy lub co nam się należy,
  • odmawiania czegoś komuś,
  • przyjmowania komplementów,
  • przyjmowania krytyki i negatywnych ocen,
  • kończenia trudnych spraw, rozmów,
  • reagowania na trudne sprawy innych.

Najlepiej można zrozumieć czym jest asertywne zachowanie odróżniając je od zachowań przeciwnych mu, tzn. agresywnych, uległych (pasywnych, biernych) oraz manipulacyjnych. Jeśli wszystkie ludzkie zachowania ująć (opisać) we wspólnym wymiarze, którego skrajności stanowiłyby z jednej strony agresja, a z drugiej submisja (uległość, pasywność), a z trzeciej manipulacja lub zakamuflowana agresja, to asertywność znalazłaby się pośrodku, pomiędzy nimi.
Człowiek od momentu narodzin do około szóstego miesiąca życia okazuje głównie dwie formy zachowania: zależną – bierną oraz roszczeniową – agresywną. W ten sposób rozwija się niezależność osoby jako jednostki indywidualnej. Zachowania bierne lub agresywne często przyswajane są naturalnie. W obliczu różnych wyborów wydają się najłatwiejsze. Z kolei zachowania asertywne nie są wynikiem spontanicznych reakcji – wymagają udziału świadomości. Człowiek asertywny potrafi wyrazić siebie z wiarą we własne możliwości. Nie zachowuje się w sposób bierny, agresywny, a także nie manipuluje innymi. Postawa ta wymaga pogłębiania swojej samoświadomości, poznania swego prawdziwego „ja”, a także wzięcia odpowiedzialności za swoje słowa i czyny. Dokonać tego można poprzez pogłębianie sztuki komunikacji intrapersonalnej i interpersonalnej. Asertywność, stanowiąca przeciwieństwo zarówno agresywnego, jak i uległego zachowania często jest mylona z agresją, zaś osoby dbające o swoje prawa są postrzegane jako „aspołeczni egoiści”. Aby sprostać społecznym oczekiwaniom i jednocześnie nie okazać się egoistą i agresorem, często uciekamy się do antyasertywnych wzorców myślowych. Poniżej przedstawione są najpopularniejsze z przekonań, które nie tylko hamują naszą asertywność, ale też mogą powodować wchodzenie w postawy uległe czy bierne.

  1. Negatywne zdania na własny temat. Postrzeganie siebie jako nieskutecznego, niezaradnego, bezradnego i słabego (Jestem do niczego.).
  2. Samooskarżenia (Jestem nie w porządku. To moja winna. To wszystko przeze mnie.).
  3. Katastrofizowanie, czyli wyolbrzymianie problemów (Na pewno stanie się najgorsze.).
  4. Egocentryczny pesymizm, czyli pesymistyczne oczekiwanie i wyjaśnianie przyszłych zdarzeń życiowych (Wszystko co najgorsze przytrafia się mnie. Nie powiedzie się mi.).
  5. Przywoływanie norm i powinności, które ograniczają prawo do asertywnego zachowania (Powinienem być zawsze taki, jak inni tego oczekują.).
  6. Stawianie sobie wygórowanych warunków, ograniczających możliwość i gotowość do asertywnego zachowania (Zrobię to pod warunkiem, że wszystko się zmieni i oni mi na to pozwolą.).
  7. Widzenie czarno-białe, czyli niedostrzeganie alternatyw.
  8. Samokaranie po braku sukcesów.
  9. R...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy