Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

20 września 2021

NR 84 (Wrzesień 2021)

Zachowania autodestruktywne

0 2694

Problem zachowań polegających na szkodzeniu samemu sobie (zachowania autodestruktywne), obserwujemy coraz częściej. Zachowania autodestruktywne są rodzajem szkodzenia, krzywdzenia samego siebie, niszczenia siebie. To rodzaj oddziaływania, którego skutki mogą pojawić się natychmiast lub będą odroczone w czasie. To działania mające na celu wywołanie psychicznej i/lub fizycznej szkody samemu sobie.

Ważne fakty na temat zachowań autoagresywnych:

POLECAMY

  • Występują w każdej grupie wiekowej. Na przykład odnotowywano wystąpienie prób samobójczych u kilkulatków.
  • Mogą być bezpośrednie i pośrednie. Pośrednie zachowania autoagresywne to takie, które prowokują inne osoby do wyrządzenia krzywdy. Na przykład zaczepianie i obrażanie kogoś w intensywny sposób i ostatecznie osoba obrażana atakuje fizycznie tę pierwszą osobę. Bezpośrednie zachowania autoagresywne to atakowanie siebie, krzywdzenie siebie w sposób aktywny, wywołujący szkodę, np. samooskarżanie siebie, obwinianie siebie, poniżanie siebie lub okaleczanie skóry, przedawkowanie leków.
  • To szybka reakcja organizmu, mająca na celu uporanie się ze stresem, który przeważa. To brak szerokiego wachlarza możliwości uzyskania wsparcia, to brak kompetencji osobistych oraz zasobów do poradzenia sobie w danej sytuacji.
  • Autodestruktywne działania mogą przybrać również formę werbalną lub pozawerbalną. W werbalnej formie przejawia się w wypowiadaniu komunikatów na swój temat, mających na celu obniżenie własnej wartości, pewności siebie, sprawczości własnej. To samoponiżające, autokrytyczne negatywne wypowiedzi na swój temat kierowane do kogoś albo do samego siebie. Niewerbalna forma to wszystko to, co osoba robi sobie fizycznie np. kalecząc swoje ciało przedmiotami, toksynami, substancjami żrącymi itp.
  • Osoby krzywdzące siebie najprawdopodobniej w danym momencie doświadczają zaburzenia harmonii psychicznej, specyficznego zawężenia świadomości i w ten sposób podejmują próby dokonania samoregulacji, a z powodu ograniczenia własnych zasobów, wykorzystują destruktywne strategie.
  • Kiedy zachowania autoagresywne powtarzają się cyklicznie, wywołując szkody i cierpienie, można określić te działania „autoprzemocowymi”.

Wzięcie pod uwagę charakterystycznych cech zachowań autoagresywnych może pozwolić zwracać na nie uwagę w łatwiejszy sposób i – w konsekwencji – interweniować w sposób (bardziej) adekwatny i (bardziej) skuteczny, trafny.
Do zachowań autodestruktywnych można zaliczyć:

  • Wszelkiego rodzaju samookaleczenia, samouszkodzenia, które często nie zagrażają życiu.
  • Zagrażające życiu – próby samobójcze1 i samobójstwa dokonane2.

Przykłady zachowań autodestruktywnych

Oprócz już wymienionych, do autodestruktywnych zachowań można zaliczyć wiele działań jednostki. Ważnym kryterium w określaniu ich mianem szkodliwych, niszczących daną osobę, jest właśnie kryterium krzywdy i szkody, którą osoba sobie wyrządza. W ustalaniu, czy dane zachowanie jest niszczące dla danej osoby, należy wziąć pod uwagę właśnie to kryterium i ustalić, czy ono występuje (czy dana osoba rzeczywiście sobie szkodzi). Zachowania autodestrukcyjne to też:

  • stosowanie restrykcyjnej diety, np. głodzenie siebie kontra przejadanie się,
  • prowokowanie wymiotów,
  • systematyczne wywoływanie prz...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy