Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

4 marca 2019

NR 61 (Luty 2019)

Zabawa i wyobraźnia
w pracy z dziećmi

0 970

Czym jest wyobraźnia? Jak bardzo umiejętność posługiwania się nią pomaga dzieciom w rozumieniu otaczającego je świata? 
Czy można potraktować zabawę, wyobraźnię jako narzędzia pomocne w pracy terapeutycznej z najmłodszymi?

Najprościej można powiedzieć, że możliwość tworzenia w myślach wyobrażeń oraz zdolność do ich przywoływania to wyobraźnia. W prawej półkuli mózgu umiejscowiona jest część odpowiadająca za wyobraźnię, a zmysły są źródłem przechowywanych w pamięci wyobrażeń. Musimy pamiętać, że różnicowanie wyobrażeń od wrażeń jest bardzo trudne, ponieważ w praktyce występują one jednocześnie. 

Wyobraźnia często bywa utożsamiana z umiejętnością fantazjowania oraz z imaginacją. Warto wspomnieć, że w ujęciu psychologii głębi aktywna wyobraźnia stanowi bardzo ważny element związany z procesem indywidualizacji, służy również poszerzaniu znaczenia snów czy różnych form ekspresji w sztuce. Jung przyznawał fantazji szczególne miejsce, a nawet nadał jej własną kategorię. Kwestią wyobraźni i wyobrażeń zajmował się także Arystoteles. W swoich rozprawach podawał zasady, którymi kieruje się wyobraźnia, łącząc ze sobą wyobrażenia. Były nimi: styczność, kontrast oraz podobieństwo. Te trzy arystotelesowskie zasady wykorzystuje się obecnie w zaawansowanych mnemotechnikach (nazwa sposobów ułatwiających zapamiętywanie informacji). Warto wspomnieć również o szczególnym rodzaju wyobraźni – wyobraźni twórczej, artystycznej, dzięki której można tworzyć inne wyobrażenia, które nie mają odpowiedników w żadnym z wrażeń. I właśnie to stanowi podstawę twórczości oraz wszelkich kulturalnych działań i aktywności w tym zakresie. Wyobraźnia jest zjawiskiem subiektywnym, dzięki któremu mamy możliwość wyobrażania sobie czegoś, tworzenia sztuki, przewidywania czy uzupełniania. Mówimy o dwóch grupach wyobrażeń. Pierwsza, to wyobrażenia odtwórcze, które charakteryzują się fotograficzną dokładnością. Druga grupa to wyobrażenia twórcze stanowiące kombinację znanych elementów, bądź też coś całkiem odmiennego, jak utwór muzyczny, rysunek, jakieś naukowe dzieło. W psychologii podkreśla się szczególny udział wyobraźni w procesie kształtowania się inteligencji i zdolności uczenia. Prawa półkula mózgu odpowiada za wyobrażenia, logikę w myśleniu, słowa, cyfry. Podczas uczenia się wykorzystywany jest głównie potencjał lewej półkuli, co powoduje jej przeciążenie natłokiem informacji. Synchroniczność prawej i lewej półkuli byłaby sposobem na zdecydowanie łatwiejsze i sprawniejsze przyswajanie danych i proces uczenia się. Pisząc o procesie uczenia się i wyobraźni, nie sposób nie wspomnieć o psychologu rozwojowym, który cieszy się nadal dużym zainteresowaniem wśród psychologów pracujących z dziećmi. Jest nim Jean Paiget, według którego sposób rozumienia świata przez dziecko przechodzi cztery przekształcenia. Przemiany intelektualne nazywane są stadiami rozwoju poznawczego (tab.1).
 

POLECAMY

Tab. 1. Stadia rozwoju poznawczego

Stadium rozwoju poznawczego Charakterystyka
0–2 lata. Stadium sensomotoryczne Kształtuje się pojęcie istnienia oraz wyodrębniania ze środowiska. Podstawowym przedmiotem poznania są stosunki przestrzenne między przedmiotami w otoczeniu dziecka. Pamięć jest rozwi-
nięta słabo, ale wzrasta świadomość sensoryczn...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy