Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kierownik ops

2 lipca 2020

NR 74 (Czerwiec 2020)

Wypadek przy pracy – omówienie zasad postępowania

34

Wypadek przy pracy został zdefiniowany w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z dnia 30 października 2002 r. (t.j.: z 6 czerwca 2019 r., Dz. U. z 2019 r., poz. 1205) jako nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą.

Chodzi konkretnie o nagłe zdarzenie, które nastąpiło w związku z pracą:

 

  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

  • w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż powyższe, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
  • podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
  • przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Charakterystyka wypadku przy pracy


Wypadek przy pracy musi więc spełniać następujące cechy, aby za taki mógł zostać uznany:

  • być zdarzeniem nagłym (chodzi o czas działania przyczyny zewnętrznej i oznacza momentalne, krótkotrwałe jej oddziaływanie),
  • być wywołanym przyczyną zewnętrzną (przyczyna musi tkwić poza organizmem człowieka),
  • powodować uraz (uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego – uraz może być urazem fizycznym jak i psychicznym) lub śmierć,
  • pozostawać w związku z pracą.

Przepisy wprowadzają również następujące definicje kategorii wypadków przy pracy:

  • śmiertelny wypadek przy pracy – jest nim wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku,
  • ciężki wypadek przy pracy – za który uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała,
  • zbiorowy wypadek przy pracy – jest nim wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby.

Ogólne obowiązki pracodawcy

 

  • W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany:
  • podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie,
  • zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz
  • zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom.

Koszty związane z ustalaniem okoliczności i przyczyn wypadków obciążają wyłącznie pracodawcę.

Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy

Pamiętaj

Sposób i tryb postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposób ich dokumentowania, a także zakres informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy oraz skład zespołu powypadkowego określa Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy z dnia 1 lipca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 870). Rozporządzenie to stosujemy do pracowników, którzy ulegli wypadkowi.

  1. Powzięcie informacji o wypadku

O zaistnieniu wypadku pracodawca dowie się, co do zasady, od przełożonego pracownika, który uległ wypadkowi. Pracownik poszkodowany powinien bowiem, o ile stan zdrowia na to pozwala, poinformować o wypadku niezwłocznie właśnie swojego przełożonego.

  1. Zabezpieczenie miejsca wypadku

Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający:

  • dopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych;
  • uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane;
  • dokonywanie zmiany położenia maszyn i innych urządzeń technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności.

Zgodę na uruchomienie maszyn i innych urządzeń technicznych lub dokonanie zmian w miejscu wypadku wyraża pracodawca, ale musi się to odbyć w uzgodnieniu ze społecznym inspektorem pracy, po dokonaniu oględzin miejsca wypadku oraz po sporządzeniu, jeśli zachodzi potrzeba, szkicu lub fotografii miejsca wypadku. Jeżeli natomiast doszłoby do wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego zgodę tę wyraża pracodawca po uzgodnieniu z właściwym inspektorem pracy i prokuratorem. Możliwe jest dokonywanie zmian w miejscu wypadku bez uzyskania zgody społecznego inspektora pracy bądź prokuratora, jeżeli zachodzi konieczność ratowania osób lub mienia albo zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu.

  1.  Poinformowanie okręgowego inspektora pracy i prokuratora (w przypadku wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego)

Ważne

Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy.

  1. Powołanie zespołu powypadkowego i jego skład

Okoliczności i przyczyny wypadku ustala, co do zasady, powoływany przez pracodawcę zespół powypadkowy, w skład którego wchodzi pracownik służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz społeczny inspektor pracy. Jedynie u pracodawcy, który nie ma obowiązku tworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy w skład zespołu powypadkowego zamiast pracownika służby BHP wchodzi pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy, albo specjalista spoza zakładu pracy. Przypomnijmy, że obowiązek tworzenia służby BHP (pełniącej funkcje doradcze i kontrolne w zakresie BHP) ma pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników. Pracodawca, który zatrudnia do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby BHP pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Pracodawca posiadający natomiast ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby BHP może sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli:

  •     zatrudnia do 10 pracowników albo
  •     zatrudnia do 50 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

U pracodawcy, u którego nie działa społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu powypadkowego zamiast społecznego inspektora pracy, jako członek zespołu, wchodzi przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie BHP, zgodnie z przepisami dotyczącymi szkolenia w dziedzinie BHP. Jeżeli pracodawca zatrudnia tak małą liczbę osób, iż nie może dopełnić obowiązku utworzenia zespołu powypadkowego w składzie dwuosobowym wskazanym powyżej, okoliczności i przyczyny wypadku ustala zespół powypadkowy, w skład którego wchodzi pracodawca oraz specjalista spoza zakładu pracy.

  1. Zadania zespołu powypadkowego

Niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wypadku zespół powypadkowy jest obowiązany przystąpić do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności:

  • dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku;
  • jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku;
  • wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala;
  • zebrać informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku;
  • zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku;
  • zebrać inne dowody dotyczące wypadku;
  • dokonać prawnej kwalifikacji wypadku zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
  • określić środki profilaktyczne oraz wnioski, w szczególności wynikające z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek.

Zespół powypadkowy jest obowiązany wykorzystać materiały zebrane przez organy prowadzące śledztwo lub dochodzenie, jeżeli materiały te zostaną mu udostępnione. Jeżeli wypadek miał rozmiary katastrofy albo spowodował zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, zespół powypadkowy wykorzystuje ustalenia zespołu specjalistów, powołanego przez właściwego ministra, wojewodę lub organ sprawujący nadzór określony w art. 237[14] Kodeksu pracy, do ustalenia przyczyn wypadku oraz wyjaśnienia problemów technicznych i technologicznych. Wypadek na terenie innego zakładu pracy. Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, który miał miejsce na terenie innego zakładu p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy