Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

20 lipca 2021

NR 83 (Lipiec 2021)

Wsparcie dziecka, które doświadczyło traumy

0 4541

Doświadczenie traumy to doświadczenie cierpienia i bólu. Trauma dziecięca jest doświadczeniem bardzo obciążającym ogólne funkcjonowanie człowieka. Można stwierdzić, że jest to wielce obciążające doświadczenie, ze względu na to, iż dziecko nie jest na tyle dojrzałe, wyposażone w odpowiednie zdolności, mechanizmy, sposoby radzenia sobie z tak silnym (dys)stresem, jakim jest wydarzenie traumatyczne. Dlatego też działania natychmiastowe, kompleksowe, interdyscyplinarne, w które również pracownik socjalny jest zaangażowany, są tak istotne w procesie pomocy dziecku, które doświadczyło traumy.

Ważne

Działania następujące jak najszybciej po zdarzeniu traumatycznym, np. ataku przemocowym, uwzględniające holistyczną naturę człowieka (cielesność, psychikę, zachowania, motywację, duchowość, wymiar biologiczny i społeczny), interdyscyplinarne, stanowią o skuteczności udzielenia pomocy dziecku.

POLECAMY


Trauma w doświadczeniu dziecka

Zdarzenie traumatyczne to sytuacja wywołująca silny strach, lęk; to często sytuacja zagrażająca w bardzo dużym stopniu bezpieczeństwu i życiu jednostki; sytuacja naruszająca integralność psychofizyczną człowieka. Z innej perspektywy: to zdarzenie bardzo trudne do zasymilowania; doświadczenie ogromnej różnicy pomiędzy sytuacją a możliwością poradzenia sobie z nią; doświadczenie silnej bezradności, bezsilności, wpływające na percepcję siebie jako osoby o określonych możliwościach.
Dla dziecka traumatycznymi doświadczeniami mogą być:

  • bycie świadkiem przemocy, szczególnie wobec osób mających znaczenie dla dziecka (m.in. matka, ojciec, babcia, rodzeństwo),
  • zaniedbania (chroniczne doświadczenia traumatyczne),
  • ataki fizyczne ze strony opiekunów,
  • pojawiające się ze stałą frekwencją urazy psychiczne,
  • nadużycia seksualne dziecka,
  • utrata – ważnej relacji z osobą, miejsca (dom), przestrzeni (osiedle), przedmiotu itp.,
  • funkcjonowanie opiekunów i osób znaczących dla dziecka wskutek chorób lub zaburzeń psychicznych lub innych chorób,

Opisane doświadczenia akcentują aspekt interpersonalny doświadczenia traumatycznego (tak zwana „trauma relacyjna”). Doświadczenia praktyczne oraz badania dowodzą dużej siły destrukcyjnej tego rodzaju traumy. Dziecko może przeżyć traumę również będąc świadkiem katastrofy naturalnej.

Trauma kumulacyjna

Innym rodzajem cierpienia wskutek urazów, których doznało dziecko, jest trauma opisywana jako „kumulacyjna”. To taki rodzaj cierpienia doświadczanego przez dziecko, które jest złożone z różnych sytuacji, różnych doświadczeń, które, składając się w całość, wywołują efekt traumatyczny dla dziecka. To powtarzające się, niekiedy pojedyncze zdarzenia, doświadczenia, które – osobno – nie oddziałują w szkodliwy sposób na dziecko, jednak – kumulatywnie – wywołują silny uraz, powodują traumę u niego. Przykładowo, trwające pewien czas, powtarzające się konflikty między opiekunami dziecka, czy nadopiekuńczość rodziców/opiekunów mogą oddziaływać na dziecko, powodując u niego silny dystres i – w ostateczności – doświadczenie traumy i jej skutków. To ujęcie warte uwagi, ponieważ elementy, które składają się na traumę, której doświadcza dziecko, mogą zostać zignorowane poprzez nieuznanie ich destrukcyjnej siły, zbagatelizowane poprzez wybiórcze ich traktowanie („kłótnie zdarzają się w każdej rodzinie”, „rodzice kochają swoje dzieci i dlatego tak bardzo się o nie troszczą”, „dziecko czasami ubrane nieadekwatnie do pogody przychodziło do szkoły” itp.).

Konsekwencja traumy u dzieci

Trauma, której doświadczyło dziecko jest niezaprzeczalnie sil...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy