Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

19 listopada 2019

NR 69 (Listopad 2019)

Rodzina w kryzysie
Zaburzone relacje w rodzinie. Cz. III: pierwsze spotkanie z rodziną w jej środowisku – sytuacje krytyczne

0 632

W tej części zostaną przedstawione wskazówki, propozycje i inspiracje do tego, w jaki sposób postępować w pierwszym kontakcie z rodziną. Propozycje wynikają z perspektywy psychologicznej. Uwzględniają prawidłowości komunikacji międzyludzkiej, w tym procesy i mechanizmy zachodzące w systemach, jakimi są rodziny. Inspiracje uwzględniają wiedzę na temat funkcjonowania rodziny w szczególnych sytuacjach.

Głównym celem tego artykułu jest przedstawienie kilku podpowiedzi i inspiracji do tego, jak pracownik socjalny może zaprosić rodzinę z trudnościami do współpracy.

POLECAMY

Rodzina milczy


Podczas pierwszego spotkania w OPS wszyscy członkowie rodziny milczą. Pracownik socjalny odnosi wrażenie, jakby „się zmówili”. Na różnego rodzaju zaproszenia, prośby o wypowiedź wciąż reagują milczeniem. Miny niektórych wskazują na to, że najprawdopodobniej robią to z premedytacją, a wyraz twarzy innych – jakby nie rozumieli, po co tu są.

Członkowie rodziny milczą, ponieważ doświadczają wewnętrznych trudności. Wykazują tym wewnętrzny opór. Prawdopodobnie się boją, odczuwają lęk i/lub nie rozumieją w ogóle lub w wystarczającym stopniu, w czym uczestniczą i dlaczego.

Brak wypowiedzi może być przejawem oporu, może także być formą odreagowania całej rodziny. Rodzina próbuje w ten sposób, aktualnie dla niej możliwy, poradzić sobie z tą trudną dla niej sytuacją. Na przykład jest to sytuacja, w której w spotkaniu uczestniczy matka, która trzy dni temu pod wpływem alkoholu kłóciła się, krzyczała na partnera i uderzała go w obecności trójki ich niepełnoletnich dzieci. Wszyscy są obecni na tym spotkaniu. Wszyscy, w tym pracownicy OPS, wiedzą o tym zdarzeniu. Jeden z pracowników był bezpośrednim świadkiem. To trudny moment. Milczenie w takich okolicznościach najprawdopodobniej oznacza przeżywanie różnych silnych uczuć. Członkowie rodziny nie chcą ich ujawnić, ponieważ nie czują się wystarczająco bezpiecznie. Prawdopodobnie nie wiedzą też, w jaki sposób to zrobić, aby to było korzystne dla nich.

Innym powodem może być posiadanie przez rodzinę pewnych ukrytych konkurencyjnych powodów w stosunku do tych ujawnionych. Oznaczać to może, że rodzina odnosi jakieś korzyści z danej sytuacji. Na tej podstawie świadomie i celowo członkowie rodziny milczą. Motywy takie odzwierciedlające się w milczeniu bywają też nieuświadomione. Bywa tak najczęściej, że z powodu sytuacji rodzinnej, na przykład niepełnosprawności jednego członka rodziny, bądź choroby somatycznej czy psychicznej, rodzina czerpie korzyści finansowe (renta, zasiłek). Pieniądze stanowią dla rodzinny dużą wartość i nie chcą zmieniać swojej sytuacji. Stosują bierny opór.

Gdyby na przykład zaczęli rozmawiać o sytuacji nadużywania alkoholu przez jednego z partnerów, okazałoby się, że druga dorosła osoba częściowo się na to zgadza, ponieważ w sytuacji znacznego upojenia osoba pijana nie pilnuje swojego portfela i wówczas pozostali zabierają pieniądze, przeznaczając je na codzienne wydatki, okłamując osobę pijącą, że pozostałe zgubiła albo wydała na alkohol. Być może wyjaśnienie sytuacji mogłoby spowodować, że okazałoby się, iż osoba z niepełnosprawnością mogłaby pracować zawodowo. Oznaczałoby to jednak zmniejszenie jej aktualnych przychodów (z zasiłków różnego rodzaju itp.) w stosunku do wysokości pensji. Innym dodatkowym czynnikiem może...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy