Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa , Otwarty dostęp

30 kwietnia 2020

NR 73 (Kwiecień 2020)

Przemoc symboliczna

0 3127

Jak wynika z badań i praktyki zawodowej rozmaitych profesji pomocowych, można wyróżniać różnego rodzaje przemocy na wielu poziomach ich kategoryzacji. Jedno ujęcie traktuje przemoc w szerokim znaczeniu jako na przykład przemoc „gorącą” lub „chłodną”, „grupową” i „indywidualną” inne wskazuje na rodzaje przemocy: „psychiczną”, „fizyczną”, skierowaną do siebie nazywaną „autoagresją”; jeszcze inne podziały wskazują na przemoc „instytucjonalną”, „państwową”, czy – inaczej: „mobbing”, „cyberbullying” itp. Badania zjawisk społecznych i mechanizmów interpersonalnych prowadzą do wniosku o złożoności rodzajów przemocy i ich klasyfikowania. Niektóre definicje przemocy, z uwagi na ich komponent normatywny, zawierają w sobie część ideologiczną, która pomaga w usprawiedliwianiu różnych krzywdzących działań. Do takiej kategorii należy przemoc symboliczna.

Zjawisko przemocy symbolicznej

„Przemoc symboliczna” to określenie stanowiące wąską definicję specyficznego rodzaju przemocy. Jest rodzajem przemocy grupowej. Przemoc grupowa to przemoc stosowana przez ludzi, którzy są członkami grupy i jest nakierowana na członków innej grupy. Przemoc symboliczna jest procesem narzucania znaczeń przez władzę, która jest reprezentantem grup uprzywilejowanych, społecznych warstw dominujących, pozostałym warstwom społecznym. Znaczenia, które narzuca władza odnoszą się przede wszystkim do wartości kulturowych, stanowiących wartość dla dominującej warstwy społecznej. Wartości te są przekazywane jako uniwersalne, jedyne, bezkonkurencyjne – nieposiadające żadnej alternatywy. Narzucanie wartości wyższych warstw społecznych połączone jest z dewaluacją, dyskredytacją dorobku kulturowego warstw zdominowanych. Doprowadza do narzucenia swojej percepcji rzeczywistości, określonego sposobu myślenia i przejęcia danych schematów postępowania przez klasy dominujące, uprzywilejowane.

POLECAMY

Ważne

Przemoc symboliczna to arbitralne narzucanie treści, „wpajanie” ich, by nadawać określony kształt relacjom społecznym. Reagowanie emocjonalne funkcjonować ma pod dyktat frakcji dominującej i realizować jej plan. Kontakty interpersonalne, reakcje społeczne mają wpasowywać się w interes warstwy rządzącej.

Warstwa dominująca, posiadająca władzę, osiąga ten stan różnymi drogami, w sposób nierzadko usystematyzowany i długoterminowy.
Proces ten zawiera w sobie różnego rodzaju działania psychiczne i fizyczne. Działania te są ukryte, trudno dostrzegalne, niekiedy skomplikowane, zniuansowane, przy jednoczesnej cesze prawomocności (zasady, prawa, normy społeczne). Przemoc symboliczna określana jest mianem „przemocy miękkiej”. Zachodzi w pewnym sensie za zgodą ofiary (grupy pokrzywdzonej). Oddziałuje przy współudziale osoby lub grupy osób pokrzywdzonych. Jednostki poddawane oddziaływaniom przemocowym nie zdają sobie sprawy z jej stosowania. Warstwa poddawana presji zaczyna traktować swoją sytuację jako normalną, nawet jeśli nigdy jej w ten sposób nie odbierała. Postrzega ją tak wskutek pojawienia się (na przykład urodzenia) w środowisku, w którym zastała taki stan, w którym od długiego czasu panowały rządy dominującej warstwy społecznej. Warstwa ta przyjmuje jako własną określoną liczbę postulatów, zasad, aksjomatów. Podporządkowani traktują swoją sytuację nawet jako korzystną, czy pożądaną dla nich samych. Nie poddają refleksji swojego stanu. Żyją zgodnie z nim. Wynika to z przejęcia percepcji własnej rzeczywistości narzuconej przez warstwy dominujące.
Przemoc symboliczna jest tą formą przemocy, która oddziałuje na podmiot społeczny przy jego nieświadomym współudziale.
Przemoc symboliczna, jak sama nazwa wskazuje, wykorzystuje różnego rodzaju symbole, atrybuty władzy i korzysta z nich w procesie oddziaływania. To na przykład insygnia, atrybuty peruki i młotka sędziowskiego oznajmiającego wyrok; wskaźnika czy pióra profesora, który wystawia ocenę itp. Wyraża się w przekazach, opowieściach, przysłowiach (n...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy