Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

23 marca 2020

NR 72 (Marzec 2020)

Osobowość narcystyczna cz. I.

0 3210

W niniejszym artykule spróbuję przedstawić czytelnikom obraz rzeczywistości psychicznej, w jakiej funkcjonuje osoba z narcystycznym zaburzeniem osobowości. Omówię kategorie diagnostyczne, koncepcje różnych autorów, przyczyny zaburzenia. W drugiej części opiszę obraz kliniczny, sposoby leczenia oraz jakość funkcjonowania w związku z osobą narcystyczną, a także obraz narcystycznych rodziców.

Osobowość narcystyczna stanowi problem diagnostyczny. Może się to wiązać z trudnością w odróżnianiu, czy ktoś przykładowo boryka się z histrionicznym zaburzeniem osobowości, czy raczej teatralne zachowania stanowią część charakteru, a może mówimy już o cechach osobowości narcystycznej? Ludzie, których osobowość organizuje się wokół konieczności i zarazem potrzeby budowania samooceny przez czynniki zewnętrzne, w psychoanalizie określani są jako narcystyczni. Kwestie narcyzmu są znane od czasów Freuda zarówno w wydaniu patologicznym, jak i normalnym. Każdy z nas jest wrażliwy wobec siebie, wobec własnej tożsamości i tego, w jaki sposób postrzega nas świat. Zewnętrzna aprobata nas wzmocni, dezaprobata czy krytyka zrani. Jest to zupełnie naturalne i niepatologiczne. Jednak u niektórych osób zaabsorbowanie koniecznością wzmacniania swej wartości przez czynniki zewnętrzne staje się dominujące i nadmiernie skoncentrowane. Takie kategorie, jak osobowość narcystyczna oraz patologiczny narcyzm, oznaczają nadmierne zainteresowanie sobą, które charakteryzuje przesadna wrażliwość na krytykę i nadzwyczajna reakcja na aprobatę. Wróćmy do Freuda, który zapożyczył ten termin z greckiego mitu o Narcyzie, który zakochuje się we własnym odbiciu w tafli wody i ostatecznie umiera z tęsknoty. Freud przyznawał, że koncepcja narcyzmu wymaga dalszego opracowywania i wprowadzał wielokrotnie zmiany, poprawki i uzupełnienia do wcześniejszych tekstów dotyczących tego tematu. Co ciekawe, Freud mówił, że schizofrenia jest ekstremalną formą narcyzmu – ekstremalną introwersją, w której osoba zaczyna żyć wyłącznie ze sobą w swoim odizolowanym, wewnętrznym świecie. W początkach teorii psychoanalitycznych zauważono problemy z samooceną u pewnej grupy osób. Trudno było je tłumaczyć wyłącznie w kategoriach nieuświadomionych konfliktów i popędów. W konsekwencji leczenie oparte na modelu terapeutycznym związanym z konfliktem byłoby bardzo trudne. Uznano więc, że do tej charakterystycznej kategorii pacjentów bardziej pasuje model deficytu, rozumiany jako brak czegoś w ich wewnętrznym świecie. W głębi siebie osoby o strukturze narcystycznej, tak bardzo skoncentrowane na tym, jak widzi je świat, mogą czuć się bardzo opuszczone, samotne i pozbawione miłości. Jak leczyć tę grupę bardzo wymagających pacjentów? Jednym z założeń terapii byłaby pomoc w samoakceptacji, rozwijaniu wewnętrznego poczucia wartości i zdolności wchodzenia w głębokie relacje z innymi ludźmi.

POLECAMY

Osobowość narcystyczna – kryteria diagnostyczne

W rozpoznaniu osobowości narcystycznej (poza klasycznymi kategoriami zawartymi w DSM czy ICD), stosuje się stwierdzenie u pacjenta typowych dla tego problemu cech osobowości. Diagnostyce towarzyszą testy psychologiczne. Bardzo istotne jest dokonanie różnicowania osobowości narcystycznej w kontekście innych zaburzeń, o których wspomnę później. Należy również wykluczyć zmiany zachowania, które powstał...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy