Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

17 października 2019

NR 68 (Październik 2019)

Lęki dzieci i nastolatków
Kto nie zna smaku strachu, nigdy nie pozna smaku odwagi

0 4772

Dojrzewanie to okres, w którym zachodzą poważne zmiany w rozwoju fizycznym, poznawczym, emocjonalnym, a także w obszarze społecznych kontaktów. To początek budowania niezależności i samodzielności. Na pierwszy plan wysuwają się indywidualne potrzeby, ambicje i plany. W tym czasie intensywnego wzrostu, niemal we wszystkich obszarach życia, mogą pojawiać się napady lękowe i ataki paniki.

Lęk jest stanem emocjonalnym, który ostrzega przed niebezpieczeństwem. Gdy znajdujemy się w sytuacji zagrożenia, możemy doświadczać go silniej niż zwykle. Gdy widzimy jakąś niepokojącą sytuację, boimy się jej i tym samym staramy uniknąć. Również wtedy, gdy możemy być zagrożeni atakiem czy napaścią. Byłyby to rodzaje lęku związanego z zagrożeniem, lecz lęk ma również funkcję adaptacyjną. Przykładowo, gdy uczeń ma przed sobą ważny egzamin, to będzie przygotowywał się do niego, ponieważ może obawiać się negatywnego wyniku. Jeśli jednak lęk jest nieproporcjonalny do okoliczności, wywołują go neutralne bodźce, które nie stwarzają bezpośredniego zagrożenia, jeśli trwa nieproporcjonalnie długo, również wtedy, gdy zaburza codzienne funkcjonowanie i gdy towarzyszą mu nasilone objawy fizyczne, mówimy o lęku dezadaptacyjnym, czyli takim, który utrudnia życie i radzenie sobie z codziennością. To stan opisujący objawy lękowe, na które cierpi około 20% dzieci i nastolatków. Objawy lękowe osiągają poziom kliniczny, kiedy:

POLECAMY

  • stanowią dla dziecka i jego rodziny poważny dyskomfort,
  • uniemożliwiają dziecku funkcjonowanie w niektórych aspektach życia.

Objawy lękowe na poziomie klinicznym są stanem tak poważnym, że wymagają interwencji i leczenia. W okresie dzieciństwa i adolescencji występują różne postacie objawów: lęk separacyjny, zaburzenia lękowe uogólnione, zespół lęku napadowego, fobie specyficzne, zespół lęku społecznego (fobia społeczna) oraz mutyzm wybiórczy.
Pierwszym krokiem, jaki musi podjąć osoba kontaktująca się z nastolatkiem czy dzieckiem doznającym stanów lękowych, jest poprawne ich zdiagnozowanie – zindywidualizowane i drobiazgowe. Ten etap jest bardzo ważny dla dalszego procesu terapeutycznego. 

Pozwala także zrozumieć i opisać czynniki, które przyczyniają się do powstania lęku. Ich podłoże może być fizyczne, poznawcze i behawioralne. Dzięki temu pojawia się możliwość sprawnego rozpoczęcia procesu leczenia, który w konsekwencji ma zminimalizować objawy powodujące dyskomfort. Nie ma jednoznacznego wyjaśnienia, dlaczego u niektórych nastolatków występują napady paniki, a u niektórych nie. Wyjaśnienie nie jest jednoznaczne, lecz wielopoziomowe. Do zrozumienia tego procesu niezbędne jest rozpatrzenie biologicznych, socjologicznych i psychologicznych czynników, które go warunkują oraz tego, jak te trzy elementy wpływają na siebie.
 

Ważne

  • Zaburzenia lękowe są bardzo częstym problemem diagnozowanym u dzieci i młodzieży.
  • Zaburzenia lękowe mają negatywny wpływ na rozwój szkolny i psychospołeczny dziecka.  
  • Zawsze warto zasięgnąć porady specjalisty – psychiatry lub psychologa.
  • Przy nasilonych objawach stosuje się leki.
  • Główną formą leczenia jest psychoterapia i psychoedukacja, które przynoszą dobre efekty.
  • Bardzo ważne, aby dziecka z objawami lękowymi nie izolować ze środowiska rówieśniczego, a raczej zachęcać je i wspierać w uczestniczeniu w życiu rówieśniczym, adekwatnie do jego możliwości.


O przyczynach paniki i zaburzeń lękowych

Do powstania zaburzeń lękowych przyczyniają się nieprawidłowości równowagi neuroprzekaźników w mózgu oraz zaburzenia budowy anatomicznej mózgu, a więc czynniki biologiczne, także genetyczne, gdy inni członkowie rodziny doświadczają tego typu zaburzeń. Wpływ na rozwój objawów mają również czynniki środowiskowe, takie jak styl wychowania (nadmierna kon...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy