Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

8 grudnia 2022

NR 97 (Grudzień 2022)

Kluczowe interwencje terapeutyczne ukierunkowane na leczenie traumy u dzieci i młodzieży

0 141

Doświadczenia urazowe o wyjątkowym nasileniu, związane z wpływem przyrody lub powodowane przez ludzi, zwane są doświadczeniami traumatycznymi.

Duża liczba dzieci (w tym tekście rozumia­nych jako dzieci i młodzież) doświadcza w toku rozwoju nadmiernie stresujących wydarzeń. Nie wszystkie stresujące czy trudne zdarzenia z życia dziecka nazywane będą jednak traumatycznymi. Aby można mówić o wydarzeniach jako o traumatycznych, muszą się one charakteryzować następującymi cechami:

POLECAMY

  • muszą być nagłe bądź nieoczekiwane,
  • pociągać za sobą śmierć bądź zagrożenie dla zdrowia,
  • wywoływać wstrząs oraz subiektywne intensywne uczucie trwogi, bezsilności, przerażenia.

Dziecięcym doświadczeniem traumatycznym może być doświadczenie choroby zagrażającej życiu (np. onkologicznej), wykorzystanie seksualne, doświadczenie przemocy ze strony krewnych, rówieśników czy innych osób oraz wiele innych wydarzeń, które charakteryzują się wymienionymi powyżej cechami.

Reakcja dziecka na traumatyczne zdarzenie zależy od wielu czynników, tj.: poziom rozwojowy, wiek, odporność czy zewnętrzne źródła wsparcia. Analizując te kwestie w kontekście wieku dziecka, można założyć, że na młodsze dzieci duży wpływ ma reakcja rodziców na zdarzenie traumatyczne (większy niż u dzieci starszych) – jeśli opiekunowie radzą sobie dobrze, u większości dzieci nie występują długotrwałe i poważne objawy pourazowe. 

Warto zauważyć, że traumy pojawiające się we wczesnym dzieciństwie mogą na długo zmienić bieg życia, czasami bardziej niż te, które pojawią się na późniejszym etapie rozwojowym. Młody wiek może zarówno chronić przed objawami posttraumatycznymi, jak i pogłębiać je. Zróżnicowanie reakcji na rozmaite doświadczenia może wynikać także z indywidualnych sposobów rozumienia doświadczanych zdarzeń, odnoszenia ich do swojej osoby oraz integracji owych zdarzeń z całościowym obrazem JA.

Występowanie traumy u dzieci jest zjawiskiem powszechniejszym niż mogłoby się wydawać. Amerykańskie badania (W.E. Copeland i inni, 2018) rozpoczęte w 1993 r. i zakończone w 2015 r. dowiodły, że 60% grupy badawczej doświadczyło traumy przynajmniej jednokrotnie przed osiągnięciem 16. roku życia, zaś 30% z nich doświadczyło w tym czasie traumy wielokrotnej. Gdy u terapeuty pojawi się klient w wieku dziecięcym czy młodzieżowym doświadczający określonych trudności, terapeuta może rozważać u niego wystąpienie wcześniejszej traumy. W tym artykule skupiono się na tym, jak zdiagnozować występowanie doświadczeń traumatycznych u dziecka na podstawie pojawiających się objawów oraz jakie interwencje terapeutyczne (głównie na podstawie teorii poznawczo­behawioralnych) można podejmować.

Jakie objawy posttraumatyczne mogą pojawić się u dziecka?

W tej części opisane zostaną objawy, które mają bezpośredni związek z traumatycznym doświadczeniem. Wraz z nimi może się pojawić u dziecka zmiana w postrzeganiu siebie, świata i innych osób. Dla uporządkowania objawy podzielono na kilka omawianych kolejno kategorii, by na tej podstawie móc zbliżyć się do postawienia trafnej diagnozy oraz udzielania skutecznej pomocy.

Posttraumatyczne objawy poznawcze

W następstwie traumatycznego doświadczenia dziecko często docieka jego przyczyn, a konkretnie – dlaczego to przytrafiło się jemu bądź jego bliskim. Kiedy nie znajduje realistycznych wyjaśnień, zaczyna rozwijać nieracjonalne przekonania dotyczące przyczyn danego zdarzenia. Ma to na celu przede wszystkim uzyskanie przewidywalności oraz poczucia kontroli. 

Najczęściej pojawia się nieracjonalne przekonanie dotyczące lokowania w...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy