Dołącz do czytelników
Brak wyników

Tematu numeru , Otwarty dostęp

29 kwietnia 2021

NR 80 (Kwiecień 2021)

Dopłaty do świadczenia 500+
– o postępowaniu w sprawie wniosków o dopłatę świadczenia wychowawczego za okres prenatalny, składanych w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt: K 1/20

0 144

W ramach sprzeciwu przeciwko wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 r. o sygn. akt: K 1/20 oraz wykazania, z jakimi konsekwencjami może wiązać się wyrażone przez Trybunał stanowisko, jeden z posłów Lewicy na początku lutego 2021 r. złożył w Oddziale ZUS wniosek o „dopłatę do świadczenia 500+” za okres od poczęcia do urodzenia się jego dziecka. Opublikowana w mediach i na portalach społecznościowych treść tego wniosku została natychmiast wykorzystana przez innych rodziców do składania wniosków o identycznej treści.

Wspomnianym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 38 w związku z art. 30 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe oznacza, że od daty jego opublikowania aborcja wykonywana ze względu na ciężkie i nieodwracalne wady płodu jest niezgodna z Konstytucją. W praktyce oznacza to niemal całkowity zakaz aborcji w Polsce. Zgodnie bowiem z publikowanymi informacjami, zabiegi wykonywane ze względu na ciężkie wady płodu stanowiły dotychczas ok. 97% wszystkich wykonywanych w kraju legalnych aborcji. Wyrok opublikowany został w Dz. U. z 2021 r., poz. 175.
Wydanie tego wyroku stało się przyczyną licznych protestów i demonstracji, które – w różnym nasileniu – trwają kolejny miesiąc.
W ramach sprzeciwu przeciwko omawianemu wyrokowi jeden z posłów Lewicy na początku lutego 2021 r. złożył w Oddziale ZUS wniosek o „dopłatę do świadczenia 500+” za okres od poczęcia do urodzenia się jego dziecka.
Inicjatywa posła – choć zapewne została podjęta w dobrej wierze – zamiast być swoistą „nauczką” dla zwolenników tego wyroku, stała się dużą uciążliwością dla jednostek organizacyjnych samorządu gminnego, realizujących zadania z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwłaszcza w obecnym okresie (od lutego rozpoczął się termin przyjmowania wniosków o świadczenie wychowawcze na kolejny okres świadczeniowy). Wnioski te bowiem zaczynają spływać do tych jednostek, przekazywane przez Oddziały ZUS do organu właściwego na podstawie art. 65 k.p.a.
W każdym z tych wniosków zawarta jest niemal identyczna treść:
Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt: K1/20, w imieniu małoletniego dziecka …………, wnoszę o dopłatę do świadczenia 500+, w wysokości odpowiadającej dziewięciu miesiącom, tj. od ……. do ……, czyli daty narodzin dziecka.
Skoro byt człowieka (dziecka) zaczyna się od chwili poczęcia, a świadczenie 500+ przysługuje na każde dziecko do osiągnięcia 18. roku życia, niezależnie od dochodu, wnioskuję jak na wstępie.

POLECAMY

Dlaczego nie ZUS?

Analizując treść wniosku, stwierdzić należy, że wniosek taki (pomijając wstępnie kwestię jego merytorycznej zasadności) nie powinien być złożony w oddziale ZUS, ponieważ wniosek taki należy zakwalifikować jako wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, potocznie zwanego świadczeniem 500+, a przepisy w sposób jednoznaczny określają właściwość organów w sprawie ustalania prawa do tego świadczenia.
Zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407), organem właściwym do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze, a w przypadku gdy o świadczenie wychowawcze ubiega się dyrektor domu pomocy społecznej – właściwy ze względu na miejsce położenia tego domu pomocy społecznej. Po myśli art. 10 ust. 1 i 2 tej ustawy, postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy, przy czym może on, w formie pisemnej, upoważnić swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) – dyrektora centrum usług społecznych, lub kierownika innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej, dyrektora centrum usług społecznych lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowań w tych sprawach, a także do wydawania w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym decyzji, oraz przekazywania informacji, o której mowa w art. 13a ust. 2 ustawy.
Zatem przekazywanie przez Oddziały ZUS tych wniosków do wójtów, burmistrzów czy prezydentów miast należy uznać za zasadne.

Konieczność uzupełnienia wniosku

Odnosząc się do wymogów formalnych wniosku, stwierdzić należy, że nie zawiera on wszystkich informacji i załączników wymienionych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przy czym – na co zwracam szczególną uwagę – nie jest błędem to, że wniosek napisany jest na „zwykłej kartce papieru”, a nie na preferowanym przez organy formularzu. Od chwili, gdy ustawodawca zrezygnował z formuły urzędowego formularza, którego wzór wprowadzany był rozporządzeniem właściwego ministra, formularze wniosków, którymi posługujemy się na co dzień, mają charakter wyłącznie pomocniczy. Kluczowe jest jedynie, aby strona ubiegająca się o świadczenie zawarła w swoim wniosku wszystkie informacje i oświadczenia, jakie mają być zawarte po myśli przepisu art. 13 ustawy i rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka albo dyrektora domu pomocy społecznej. Po myśli art. 13 ust. 2a informacje przedstawione we wniosku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy, wniosek musi zawierać następujące dane, dotyczące:

  1. osoby występującej o przyznanie świadczenia wychowawczego, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, stan cywilny, obywatelstwo, płeć, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz o ile je posiada – adres poczty elektronicznej i numer telefonu;
  2. dzieci, na które osoba, o której mowa w ust. 1, ubiega się o przyznanie świadczenia wychowawczego, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, stan cywilny, obywatelstwo, płeć, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość;
  3. innych osób, podane przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia wychowawczego – jeżeli w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Dodatkowo do wniosku należy załączyć zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego:

  • zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka,
  • prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację,
  • orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,
  • inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku.

Wszystko to jest niezbędne do ustalenia, czy wniosek składa osoba uprawniona. Nadto, czy na danym etapie (sprawdzenie wniosku pod względem formalnym) mogą istnieć dodatkowe okoliczności związane z negatywnymi przesłankami wyrażonymi choćby w art. 8 ustawy, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli:

  • dziecko pozostaje w związku małżeńskim;
  • dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;
  • pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko;
  • członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Ponadto dowody te mogą służyć do ustalenia, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka umożliwiającą pobieranie świadczenia przez rodzica jedynie w połowie jej wysokości, a wyrażona w art. 5 ust. 2a ustawy („W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustal...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy