Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

27 października 2020

NR 76 (Październik 2020)

Borderline. Cz. II

0 830

Diagnoza pod kątem zaburzeń osobowości wzbudza niepokój i jest kontrowersyjna dla wielu pacjentów. Patrzenie na człowieka wyłącznie przez pryzmat zaburzonej (chorej) osobowości jest szkodliwe, podobnie jak rozpatrywanie zaburzenia tylko w zakresie kryteriów diagnostycznych. Chorego często dotyka stygmatyzacja, a samemu zaburzeniu osobowości towarzyszy szereg mitów, z którymi należałoby się rozprawić.

Człowiek jest istotą złożoną, skomplikowaną i jednoznaczną, a kryteria zaburzeń osobowości określają zaledwie zbiór objawów, nie biorąc pod uwagę całej ludzkiej złożoności psychicznej. Pacjenci proszą bardzo często o określenie i definicję zaburzenia i bywa to koniecznie, chociażby w celach podjęcia leczenia w obszarze Funduszu Zdrowia. Jednak z drugiej strony, stwierdzenie „ma pan zaburzenia osobowości...” sprawia, że osoba może doświadczać stygmatyzacji, z którą będzie musiała funkcjonować. Nabiera to szczególnego znaczenia w przypadku osób z borderline. One czują się wystarczająco bezwartościowe, kiepskie, nieudolne, a diagnoza jedynie to potwierdza i ukonkretnia. Wśród niektórych specjalistów zaburzenie osobowości z pogranicza używane jest do etykietowania tak zwanych trudnych pacjentów, co jeszcze sytuację pogarsza. Zdarza się to, gdy mimo leczenia stan pacjenta się nie polepsza lub gdy pacjent nazbyt często i gwałtownie wyraża złość wobec lekarza. Warto pamiętać, że osoby z pogranicznym zaburzeniem osobowości stanowią bardzo niejednorodną grupę, w której będą ludzie wybuchowi i gwałtowni, bezpośrednio okazujący wrogość czy złość i tacy, którzy są cisi, wycofani i zahamowywani. Właśnie dlatego diagnoza musi opierać się o wywiad i obserwacje i być prowadzona przez specjalistę z dużym doświadczeniem, otwartością i życzliwością dla pacjentów niezależenie od nasilenia objawów. Kolejnym kłopotem jest nadmierna chęć do dokonywania oceny człowieka, a nie jego zachowania. Osoby z zaburzeniem osobowości mogą zachowywać się w sposób raniący innych ludzi, co jest nieakceptowalne dla otoczenia. Mogą wywierać nacisk, zachowywać się autoagresywnie, agresywnie, co niejednokrotnie może sprawiać wrażenie manipulacji, ale nie zawsze musi nią być, czasami są to jedyne dostępne sposoby radzenia sobie z chorobą.
 

POLECAMY

Tab. 1. Objawy pozwalające postawić trafną diagnozę
ICD-10
Osobowość chwiejna emocjonalnie:
typu borderline
DSM-IV TR
Zaburzenie osobowości borderline
Typ borderline
1.    Niejasny lub zaburzony obraz samego siebie, własnych celów i wewnętrznych preferencji (w tym również seksualnych)
1.    Podejmowanie nieustannych wysiłków na rzecz uniknięcia prawdziwego lub wyobrażonego opuszczenia (nie należy włączać prób samobójczych i samouszkodzeń – Kryterium 5)
2.    Skłonność do angażowania się w intensywne i niestabilne związki, często prowadzące do kryzysów emocjonalnych 2.    Niestabilne i intensywne wzorce relacji interpersonalnych charakteryzujące się oscylowaniem od skrajnej idealizacji do skrajnej dewaluacji
3.    Usilne próby uniknięcia doświadczenia porzucenia 3.    Zaburzenia tożsamości: znaczący i trwały brak stabilności obrazu i poczucia „ja”
4.    Powtarzające się groźby podjęcia zachowań samobójczych lub działań samouszkadzających (często bez wyraźnych czynników wyzwalających) 4.    Impulsywność przejawiająca się przynajmniej w dwóch potencjalnie autodestrukcyjnych obszarach: wydawanie pieniędzy, seks, nadużywanie substancji psychoaktywnych, kradzieże w sklepach, obżarstwo (nie należy włączać zachowań wskazanych w Kryterium 5)
5.    Stałe poczucie pustki wewnętrznej 5. ...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy