Dołącz do czytelników
Brak wyników

Tematu numeru

21 czerwca 2019

NR 65 (Czerwiec 2019)

300+ do wymiany. Analiza projektu ustawy o świadczeniu „Dobry start

0 128

Obowiązujący od 1 czerwca 2018 r. rządowy program „Dobry start” realizowany jest obecnie na podstawie uchwały nr 80 Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dobry start” (M. P. poz. 514) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia1 czerwca 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu „Dobry start” (Dz. U., poz. 1061). W dniu 29 kwietnia br. na stronie rządowego Centrum Legislacji zamieszczony został projekt ustawy, która ma zastąpić dotychczasową podstawę prawną do świadczenia 300+.

W uzasadnieniu do projektu1 wskazano, że świadczenie „Dobry start” stanowi istotny element polityki prorodzinnej, dlatego zasadnym jest, aby uregulować sprawy z nim związane w akcie prawnym rangi ustawowej, stąd propozycja przeniesienia rozwiązań funkcjonujących dotychczas na poziomie uchwały i rozporządzenia Rady Ministrów na grunt ustawy.

Jednak – uwaga! – projekt ustawy zawiera także propozycję zmian szeregu innych ustaw, m.in. ustawy o pomocy społecznej, ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz obu ustaw regulujących postępowania egzekucyjne – Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Projekt ustawy niewiele odbiega od dotychczasowych regulacji zawartych w uchwale i rozporządzeniu. Nadal będzie to jednorazowe, wypłacane raz w roku szkolnym świadczenie pieniężne wynoszące 300 zł na uczące się dziecko. Przysługiwać będzie, tak jak dotychczas, niezależnie od dochodu, na rozpoczynające w szkole rok szkolny dzieci do ukończenia 20. roku życia, a w przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności (o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, o potrzebie kształcenia specjalnego albo o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych) uczących się w szkole, świadczenie przysługiwać będzie nie dłużej niż do ukończenia 24. roku życia. I tak jak dotychczas, nie będzie ono przysługiwać na dzieci z tytułu rozpoczęcia rocznego przygotowania przedszkolnego, ponieważ (zgodnie z uzasadnieniem projektu) – realizacja rocznego przygotowania przedszkolnego, czy to w przedszkolu czy w szkole, jest bezpłatna i nie wiąże się z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków na wyposażenie.

Nowa definicja szkoły

Według aktualnie obowiązujących przepisów rozporządzenia (§ 3 pkt 6), za szkołę uważa się szkołę podstawową, dotychczasowe gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i dotychczasową szkołę ponadgimnazjalną, z wyjątkiem szkoły policealnej i szkoły dla dorosłych, szkołę artystyczną, w której jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki, a także młodzieżowy ośrodek socjoterapii, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy.

Tymczasem, zgodnie z projektem ustawy (art. 4 pkt 6 projektu), nowa definicja szkoły nie będzie uwzględniała wyjątku, który eliminował z objęcia programem uczniów szkół dla dorosłych i szkół policealnych. Oznacza to zatem rozszerzenie programu na każdego ucznia, bez względu na rodzaj szkoły, do której uczęszcza. Zgodnie z uzasadnieniem projektu: „Istotnym jest, aby każdy uczeń, bez względu na typ szkoły objęty był świadczeniem „Dobry start”. Należy podkreślić, że ta zmiana nie powoduje żadnych zmian w kryteriach wieku dziecka, na które przysługuje świadczenie – wciąż świadczenie przysługiwać będzie co do zasady na uczące się w szkole dzieci w wieku do ukończenia 20 r. życia, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – do ukończenia 24. r. życia”.

Zmiana terminów przyjmowania wniosków

Projekt zakłada (art. 29), że poczynając od 2020 r. wnioski o świadczenie „Dobry start” z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w danym roku będzie można składać od 1 kwietnia (obecnie od 1 sierpnia), natomiast drogą elektroniczną już od 1 lutego (obecnie od 1 lipca). Bez zmian pozostanie data końcowa okresu przyjmowania wniosków, tj. 30 listopada. Owa zmiana wynika z uwzględnienia postulatów samorządów gminnych, realizujących ww. świadczenia, odnośnie uniknięcia kumulowania terminów składania wniosków z różnych systemów wsparcia rodzin z dziećmi na utrzymaniu w tym samym czasie.
 

Pamiętaj

Począwszy od 2020 r., w przypadku złożenia prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku w okresie od 1 lutego do 30 czerwca, rozpatrzenie wniosku i wypłata świadczenia „Dobry start” nastąpi w okresie lipiec–sierpień danego roku, dzięki czemu rodziny otrzymają wsparcie jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. W przypadku wniosków składanych w późniejszym terminie, tj. w okresie od 1 lipca do 30 listopada, rozpatrzenie wniosku i wypłata świadczenia nastąpi w terminie do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku.


Rozwiązania związane z migracją beneficjentów

Projekt zakłada – w celu usprawnienia procedur przyznawania i realizacji świadczenia „Dobry start” – wprowadzenie szczególnych regulacji wskazujących tryb postępowania organów właściwych w przypadku zmiany miejsca zamieszkania osoby, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia „Dobry start” oraz osoby, której zostało przyznane świadczenie „Dobry start” lecz nie nastąpiła jego wypłata.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 projektu, w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o omawiane świadczenie, organ właściwy, o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. a, do którego został złożony wniosek, przekazuje wniosek wraz z dokumentami do organu właściwego ze względu na nowe miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 4, w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenie „Dobry start”, właściwy w sprawie pozostaje dotychczasowy organ właściwy, o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. a, który przyznał świadczenie.
 

Pamiętaj

Jeśli informacja o zmianie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie „Dobry start” zostanie powzięta przez organ na etapie rozpatrywania wniosku, wniosek z dokumentami zostanie przekazany, zgodnie z właściwością, do gminnego organu właściwego dla nowego miejsca zamieszkania. W przypadku zaś powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano już jednorazowe świadczenie „Dobry start”, właściwy w sprawie pozostaje dotychczasowy organ, który świadczenie przyznał.


Takie zmiany związane z problemem zmiany miejsca zamieszkania przez beneficjentów świadczeń wprowadzone zostały w uchwalonej niedawno nowelizacji do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i są – w mojej ocenie – niezbędne i słuszne. A poza tym, co wskazują dalsze regulacje omawianego projektu ustawy (o czym mowa w dalszej części artykułu), mogą zostać wprowadzone także do ustawy o świadczeniach rodzinnych i do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Rok szkolny 2018/2019

Zgodnie z art. 54 projektu, do postępowań w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia „Dobry start” z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, stosuje się przepisy dotychczasowe – czyli uchwałę i rozporządzenie.

Natomiast po myśli art. 55 projektu – w 2019 roku wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczenia „Dobry start” z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 są przyjmowane od 1 sierpnia do 30 listopada, a w przypadku wniosków składanych drogą elektroniczną – od 1 lipca do 30 listopada. Wnioski złożone po tym okresie pozostawia się bez rozpatrzenia. Aczkolwiek, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia „Dobry start” z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020, świadczenie przysługuje, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1, toczyło się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 55 ust. 4 projektu, ustalenie prawa do świadczenia „Dobry start” z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 oraz wypłata przysługującego świadczenia następuje w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku wraz z dokumentami, przy czym w przypadku wniosków o ustalenie prawa do świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 złożonych wraz z dokumentami w lipcu lub sierpniu ustalenie prawa do świadczenia oraz wypłata przysługującego świadczenia następuje nie później niż do dnia 30 września.

Propozycja zmian innych ustaw

Na wstępie wskazałam, że projekt ustawy zakłada także nowelizację innych ustaw. W dotychczasowych podstawach prawnych programu nie można było tego zrobić, albowiem rozporządzeniem nie można było zmienić ustaw.

Kilka propozycji zmian do innych ustaw dotyczy głównie tego, żeby dokonać wyraźnego wyłączenia świadczenia „Dobry start” z katalogu dochodów, od których zależy prawo do innych świadczeń. Zmiany takie zaproponowano w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (przez dodanie w art. 3 w ust. 3 w katalogu świadczeń nie wliczanych do dochodu tego świadczenia) oraz w ustawie o pomocy społecznej (poprzez dodanie do art. 8 ust. 4, z którego wynika, jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, punktu jedenastego wskazującego świadczenie „Dobry start”). Ponadto, w ustawie o pomocy społecznej w art. 107 proponuje się dodanie do ust. 1a wyszczególniającego przypadki, w których przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy na potrzeby innych ustaw, także ustawę o świadczeniu „Dobry start”.

Natomiast w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w art. 196 ust. 1 przewiduje się wprowadzenie zmiany, zgodnie z którą ustalając średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej nie uwzględnia się nie tylko dodatku wychowawczego (500 zł), ale także świadczenia „Dobry start”.

Z kolei zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 833 § 6) i w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 10 § 4) mają rozszerzyć katalog świadczeń, które nie podlegają egzekucji, poprzez wprowadzenie do niego świadczenia „Dobry start”.

Zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych

Zaproponowane w projekcie niektóre zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych wymagają osobnego omówienia, ponieważ jest ich kilka – i są one istotne.

Po pierwsze – uzupełnienie katalogu dochodów nieopodatkowanych o stypendia dla bezrobotnych finansowane ze środków budżetu państwa. Proponuje się, aby art. 3 w pkt 1 w lit c tiret 33 otrzymał brzmienie „– stypendia dla bezrobotnych, w tym finansowane ze środków Unii Europejskiej lub Funduszu Pracy, niezależnie od podmiotu, który je wypłaca”. Zmiana ta ma na celu usunięcie nieuzasadnionej preferencji polegającej na niewliczaniu do dochodu rodziny stypendiów dla bezrobotnych finansowanych ze środków Funduszu Pracy w stosunku do stypendiów dla bezrobotnych finansowanych ze środków UE, które składają się na dochód rodziny.

Dodanie do art. 22c nowego ust. 4 nałoży na wojewodę kolejny obowiązek sprawozdawczy – tym razem o przeprowadzonych w ubiegłych roku kontrolach na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. (Dz. U., poz. 1092) o kontroli w administracji rządowej, wraz z ich wynikami i oceną, zawierającą w szczególności ocenę poprawności merytorycznej i formalnej zadań objętych kontrolą. Taki obowiązek zostanie także nałożony na wojewodę w odniesieniu do kontroli realizacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Istotne zmiany dotyczą także składanych do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń dodatkowych dokumentów. Nie będzie już można żądać wskazanych w art. 23 ust. 4 pkt 2 zaświadczeń naczelnika urzędu skarbowego w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego. Zamiast tego organ sam będzie pozyskiwał takie informacje od organów podatkowych (stosowna zmiana także w art. 23b). Jak wynika z uzasadnienia projektu, „[…]obecnie, do ustalenia dochodu z tytułu działalności opodatkowanej na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne wnioskodawca, nawet jeśli wniosek składa elektronicznie, musi uzyskać tradycyjną drogą i dołączyć do wniosku tradycyjne, papierowe zaświadczenie z urzędu skarbowego zawierające odpowiednio dane niezbędne do ustalenia dochodu z te...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy