Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

14 grudnia 2020

NR 77 (Listopad 2020)

Zaburzenia lękowe u dziecka a specyfika okresu dojrzewania
W jakich sytuacjach zachowania opozycyjno-buntownicze, brawura czy nieadekwatna do wieku powaga mogą maskować odczuwany przez dziecko lęk?

0 1283

Zadaniem osób pracujących na co dzień z młodzieżą jest umiejętność ustalenia, jakiego rodzaju pomoc będzie adekwatna i skuteczna. By tego dokonać, potrzebna jest wiedza zarówno z zakresu objawów zaburzeń lękowych, jak i świadomość, że różne problemy młodzieży – pozornie odległe od zaburzeń lękowych – bardzo często skrywają lęk, do którego koniecznie trzeba się odnieść, jeżeli chcemy nawiązać z nastolatkiem więź umożliwiającą podjęcie dalszego leczenia. Celem niniejszego artykułu jest wskazanie na specyfikę zaburzeń lękowych w okresie dorastania, ze szczególnym uwzględnieniem innych objawów zaburzeń psychicznych, które maskują odczuwany przez nastolatka lęk.

Krótka charakterystyka zaburzeń lękowych

Zaburzenia lękowe są opisywane w ramach dwóch klasyfikacji zaburzeń psychicznych – w naszym kraju i w Europie nadal jest to ICD-10, w Stanach Zjednoczonych – DSM-V. Tabela 1 przedstawia przegląd zaburzeń lękowych występujących w populacji dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych.

POLECAMY

Jak pokazuje tabela 1, zaburzenia lękowe mają różną postać, a cechą wspólną jest oczywiście doświadczanie lęku w sposób przekraczający poziom normatywny oraz poziom lęku typowy dla określonej fazy rozwojowej człowieka. Lęk jest stanem emocjonalnym o przykrym zabarwieniu, charakteryzującym się odczuwaniem nieuzasadnionych obaw, uczucia zagrożenia; cechuje go różne nasilenie i czas trwania (Gmitrowicz, Janas-Kozik, 2018).

Tab. 1. Zaburzenia lękowe w ICD-10, DSM-V (za: Gmitrowicz, Janas-Kozik, 2018)

ICD-10

DSM-V
Lęk przed separacją w dzieciństwie (F93.0)  Separacyjne zaburzenie lękowe (SAD – Separation Anxiety Disorder)
Uogólnione zaburzenia lękowe (F93.80, F41.1) Zaburzenie lękowe uogólnione

Lęk społeczny w dzieciństwie (F93.2)

Fobia społeczna (F40.1)

Społeczne zaburzenia lękowe (fobia społeczna)

Zaburzenia lękowe w postaci fobii w dzieciństwie (F93.1)

Zaburzenia lękowe w postaci fobii (F40)

Fobia swoista
Zaburzenia lękowe z napadami lęku (lęk paniczny) (F41.0)  Zaburzenie paniczne
Mutyzm selektywny (F94) Mutyzm selektywny


Bardzo ważne wydaje się odróżnianie lęku od strachu. Strach jest emocjonalną reakcją na realnie dostrzegane zagrożenie, bardzo często prowokuje reakcje typu „walka albo ucieczka”. Lęk z kolei dotyczy przewidywanych zagrożeń, z których niektóre cechują się bardzo niskim prawdopodobieństwem wystąpienia (tamże). Lękowi towarzyszy napięcie mięśni i czujność w oczekiwaniu na niebezpieczeństwo, ostrożność i bardzo często zachowania unikające.

Lęk w okresie adolescencji

Jak wspomniano, lęk należy oceniać w zależności od aktualnej fazy rozwoju. Okres dorastania to szczególny czas w rozwoju, kiedy następują intensywne zmiany biologiczne, społeczne i emocjonalne. Tabela 2 
przedstawia przegląd głównych zaburzeń lękowych występujących w adolescencji, wyróżniony...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy