Terapia zajęciowa w pracy z osobami starszymi

Okiem pedagoga

Starzenie się społeczeństwa niesie ze sobą szereg wyzwań. Jednym z nich jest wspieranie osób starszych zarówno sprawnych fizycznie i poznawczo, jak i tych, które zmagają się z różnego rodzaju ograniczeniami. Z osobami starszymi pracują reprezentanci różnych zawodów, w tym terapeuci zajęciowi. Wiedza na temat terapii zajęciowej jest dość niska – zadania terapeutów są często postrzegane przez pryzmat oddziaływań arteterapeutycznych – założenie to absolutnie nie przystaje do potencjału, jaki niesie ze sobą ta dyscyplina. Co zatem stanowi istotę terapii zajęciowej? Jakie miejsce zajmuje terapia zajęciowa w pracy z seniorami? Jakie korzyści mogą odnieść seniorzy z terapii zajęciowej? Jeśli poszukujecie Państwo odpowiedzi na powyższe pytania – zapraszam do lektury.

Czym jest terapia zajęciowa?

Terapia zajęciowa obecna jest w Polsce od wielu lat. Jej znaczny rozwój nastąpił w ostatnim dziesięcioleciu w związku z uregulowaniem zawodu i ujęciem terapeutów zajęciowych w ustawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych, rozpoczęciem kształcenia akademickiego z terapii zajęciowej oraz zmian świadomościowych. 
Mimo wspomnianych przemian zawód ten wciąż wymaga wsparcia w zakresie podnoszenia jego rozpoznawalności, pokazywania jego potencjału odbiorcom terapii zajęciowej, pracodawcom, a także osobom mającym wpływ na tworzenie aktów prawnych niosących konsekwencje dla kształcenia i praktykowania zawodu.
Nadal można zaobserwować w naszym kraju dwutorowość w rozumieniu tej dyscypliny – pierwsze ujęcie odnosi się do traktowania terapii zajęciowej jako tożsamej z ergoterapią, socjoterapią czy arteterapią, drugie dotyczy patrzenia na proces terapii zajęciowej z perspektywy istotnego dla jednostki zajęcia oraz wspierania jej w możliwościach jego wykonywania. Ujęcie pierwsze można nazwać ujęciem wąskim, ponieważ terapia „zamykana” jest w określonych ramach. Niestety z rozumieniem tym wiąże się przytaczany już stereotyp terapeuty zajęciowego jako „specjalisty od robótek ręcznych”. 
Ujęcie drugie, szerokie – zgodne jest z definicją terapii zajęciowej promowanej przez Światową Federację Terapeutów Zajęciowych (World Federation of Occupational Therapists – WFOT).  Według tej definicji terapia zajęciowa wspiera zdrowie i dobrostan poprzez wspomaganie uczestnictwa ludzi w znaczących zajęciach – takich, które chcą wykonywać i których potrzebują lub do wykonywania których są zobowiązani (WFOT, 2025)1. Zajęcia  odnoszą się do codziennych czynności realizowanych w rodzinach i wspólnotach, które zajmują czas i nadają życiu sens. Człowiek jest istotą zajęciową, niezależnie od wieku, stanu zdrowia czy stopnia sprawności. 
Zajęcia są klasyfikowane na różne sposoby – np. jako czynności życia codziennego, związane z pracą zawodową, czasem wolnym. Zgodnie z podejściem kanadyjskim zajęcia można podzielić na związane z:

POLECAMY

  • samoobsługą (self care), 
  • czasem wol...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy