Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

16 września 2022

NR 94 (Wrzesień 2022)

Nowe uzależnienia. Społeczny i środowiskowy kontekst uzależnień w diagnostyce i terapii

0 200

Nowe uzależnienia stanowią kategorię uzależnień czynnościowych, których rozwój związany jest z postępem technologicznym oraz współczesnymi przemianami społecznymi. Najczęściej należą one do kategorii uzależnień behawioralnych, które dotychczas nie zostały włączone do międzynarodo- wej klasyfikacji chorób. W procesie diagnostycznym określa się je (na podsta- wie Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10) jako zaburzenia nawyków i popędów (F 63).

W praktyce terapeutycznej osoby borykające się z objawami uzależnień od czynności trafiają do terapii z zupełnie innych powodów. Najczęściej w trakcie wywiadu wstępnego zgłaszają: zaburzenia snu, zaburzenia uwagi, niskie poczucie wartości, myśli samobójcze, problemy rodzinne, problemy zawodowe, zaburzenia emocjonalne, w tym odczuwanie niepokoju, rozdrażnienie, trudności w utrzymaniu stałych związków, samotność, uzależnienia chemiczne, zaburzenia sfery seksualnej (np. wzmożona aktywność seksualna), problemy z prawem, depresję, zaburzenia lękowe, samookaleczenia i inne zachowania autodestrukcyjne, chroniczne zmęczenie, trudności z podejmowaniem decyzji, zmęczenie, silny stres, natłok myśli, nadmierne pobudzenie psychofizyczne.

POLECAMY

Uzależnienie jest chorobą o biopsychospołecznym charakterze, jednak często w trakcie terapii szczególny nacisk kładzie się na znaczenie procesów fizjologicznych oraz psychologicznych dla przebiegu jej leczenia.

W praktyce warto jednak poświęcić znaczną część uwagi zrozumieniu kontekstu środowiskowego i społecznego dla rozwoju i diagnostyki uzależnień behawioralnych, bowiem ich różnorodność oraz tempo powstawania nowych form w dużej mierze kształtuje właśnie kontekst społeczny, środowiskowy i kulturowy. Niejednokrotnie mamy do czynienia z sytuacją, gdy zachowania o destruktywnym i nałogowym charakterze są społecznie akceptowane, przyjmując formę aktualnej mody i promowanego stylu życia.

Dlatego tak istotna jest czujność psychoterapeutów już na etapie wywiadu psychologicznego. Nierzadko klienci psychoterapii zgłaszają terapeucie w trakcie wywiadu wstępnego inny rodzaj problemów osobistych niż uzależnienie, często będący konsekwencją, a nie źródłem trudności. 

To właśnie kontekst społeczny i kulturowy może stanowić utrudnienie dla rozpoznawania wczesnych objawów sugerujących uzależnienie czynnościowe. Istnieje cienka granica pomiędzy silnym zaangażowaniem w nowe zachowania, niejednokrotnie dyktowane przez współczesne trendy, a ostrzegawczą fazą choroby, jaką jest uzależnienie behawioralne. W takim kontekście jednym z głównych zadań na etapie procesu diagnozy, rozpoznania mapy problemów i źródeł cierpienia klienta jest prawidłowa identyfikacja zachowań przekraczających granice normy, z uwzględnieniem faktu, iż aktualne trendy społeczne mogą (ze względu na swą intensywność) poszerzać granice akceptacji dla destruktywnych zachowań.

Wśród głównych przyczyn środowiskowych, przyczyniających się do rozwoju uzależnień behawioralnych i nasilających niekontrolowane zachowania poszukiwawcze, można wymienić:

  • niedostosowanie współczesnego człowieka do szybkiego tempa życia,
  • postęp technologiczny,
  • swobodny dostęp do dóbr i wzrost konsumpcji,
  • chęć sprostania wysokim wymaganiom,
  • kultura promująca sukces,
  • kult młodości,
  • duża ilość bodźców,
  • multifrenia,
  • anomia,
  • kultura promująca nadmierną akty...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy