Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

25 maja 2021

NR 81 (Maj 2021)

Dziecko w sytuacji rozwodu – problemy emocjonalne i osłabione więzi rodzicielskie

0 2856

Zjawisko rozwodu, jak pokazują liczne dane, z roku na rok staje się coraz powszechniejsze. Obecnie około 33 par na 100 rozwodzi się (dane z 2018 roku – wskaźnik ten utrzymuje się na podobnym poziomie w kolejnych latach). Wiele dzieci przychodzi na świat w związkach niesformalizowanych – około 25%. Trudno oszacować, do jak wielu rozstań dochodzi w takich formach bycia razem. Rośnie liczba dzieci wychowywanych w rodzinach niepełnych (najczęściej dziecko z matką), co – jak wskazują badania – jest znaczącym czynnikiem występowania licznych problemów emocjonalnych i problemów z zachowaniem.

Skala tego zjawiska sprawia, że w codziennej pracy wykonywanej przez pracownika socjalnego kluczowa jest wiedza na temat możliwych emocjonalnych problemów dzieci i młodzieży związanych z rozwodem rodziców, a także umiejętność odróżnienia reakcji mieszczących się w szeroko rozumianej normie od zachowań wskazujących na pogłębione zaburzenia. Celem niniejszego artykułu jest wskazanie na typowe problemy emocjonalne dzieci i młodzieży, będące skutkiem rozwodu na różnych etapach ich rozwoju oraz wskazanie na możliwości pomocy i wspierania dzieci w tej trudnej życiowo sytuacji.

POLECAMY

Dziecko w rodzinie – rola przywiązania

Podstawą rozumienia dalszych etapów rozwoju dziecka i nastolatka jest uwzględnienie roli najbliższego otoczenia w prawidłowym rozwoju. Dziecko przychodząc na świat jest bezbronne i całkowicie zależne od otoczenia – zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Autor teorii przywiązania, psychiatra i psychoanalityk John Bowlby uważał, że dziecko rodzi się z biologiczną predyspozycją do wiązania się z opiekunem, realizując potrzeby bezpieczeństwa, bliskości i przetrwania. Reagując na potrzeby dziecka (matka lub inny opiekun) wytwarza z tym konkretnym dzieckiem szczególną więź, która ulega procesowi uwewnętrznienia – tworzy tzw. wewnętrzny model operacyjny. Bowlby wraz ze współpracownikami (M. Ainsworth) wyróżnił kilka typów przywiązania, zebranych w tabeli 1.
 

Tab. 1. Typy przywiązania
Typ
przywiązania
Opis
Ufny, bezpieczny Dziecko uspokaja się po powrocie matki,
w sytuacji stresowej szuka wsparcia
i opieki u innych; matka stanowi „bezpieczną
bazę”
Lękowo-unikający W sytuacji nieobecności matki dziecko
przejawia niewielkie objawy stresu,
a po powrocie matki nie dąży do ponownej
bliskości; matka niedostatecznie
dobrze „dostrojona” do potrzeb
dziecka; dziecko minimalizujące swoje
potrzeby
Lękowo-ambiwalentny Silny stres w sytuacji rozłąki i brak
uspokojenia się po powrocie opiekuna;
zdenerwowanie, agresja; opiekun wpada
w panikę, niestabilny, nadmiernie
się przejmujący; dziecko pozostawione
samo sobie ze swoim trudnymi stanami
emocjonalnymi
Zdezorganizowany Dziecko poszukuje bliskości z matką
w sposób chaotyczny, dziwaczny, nieadekwatny, w sytuacji stresu uruchamia procesy psychopatologiczne (np. dysocjację);
opiekun, który stanowi bezpośrednie
zagrożenie dla dziecka (przemoc, maltretowanie), brak bezpiecznej bazy, brak
umiejętności samouspokojenia


Każdy z opisanych stylów przywiązania ma na celu za wszelką cenę utrzymać relację przywiązaniową, nawet kosztem emocjonalnych trudności i problemów. 
Co oznacza to w praktyce? Większość dzieci wychowywana w przewidywalnych, bezpiecznych środowiskach, z dostępnością opiekuna, który zwraca uwagę na ich stany wewnętrzne, prawidłowo je odzwierciedla i zaspokaja – wykształca bezpieczny styl przywiązania, który stanowi istotny „zasób” dla dalszego życia psychicznego jednostki.

Typ przywiązania a zdolność do radzenia sobie z sytuacją rozwodu

Dzieci wychowywane przez dostępnego, dającego poczucie oparcia opiekuna w sposób n...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy