Cykl przemocy narcystycznej z uwzględnieniem form przemocy i technik manipulacji

Kryteria diagnostyczne osobowości narcystycznej w ramach ICD-10

W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 nie są sprecyzowane kryteria rozpoznawania osobowości narcystycznej. ICD-10 zalicza ją do tzw. innych określonych zaburzeń osobowości (F60.8), podobnie jak osobowość niedojrzałą i bierno-agresywną. Warunkiem jej rozpoznania jest spełnienie ogólnych kryteriów zaburzenia osobowości, a zapoznanie się z ogólnymi kryteriami może pomóc w odpowiedzi na pytanie, kiedy według współczesnych ekspertów możemy mówić o patologicznym narcyzmie:

• Utrwalone wzorce przeżywania i zachowania osoby, które jako całość wyraźnie odbiegają od zakresu kulturowo oczekiwanego i akceptowanego, czyli od tzw. normy. Dewiacja taka musi się przejawiać w przynajmniej dwóch obszarach i dotyczyć: procesów poznawczych (czyli sposobów spostrzegania i interpretowania ludzi, rzeczy i wydarzeń; uczuciowości, panowania nad impulsami i nagradzania potrzeb) i/lub sposobu odnoszenia się do innych i postępowania w sytuacjach międzyludzkich.
• Dewiacja taka przejawia się w całym zachowaniu osoby, które jest nieelastyczne i nieprzystosowawcze – nie ogranicza się tylko do jednego wyzwalającego bodźca lub sytuacji.
• Dana osoba doznaje indywidualnego cierpienia i/lub wywiera niepożądany wpływ na otoczenie społeczne.
• Problematyczne cechy są stabilne i cechuje je długi czas trwania. Rozpoczynają się zwykle w okresie późnego dzieciństwa lub w wieku młodzieńczym i trwają w wieku dojrzałym.

Kryteria diagnostyczne osobowości narcystycznej w ramach DSM-5

Według amerykańskiego systemu klasyfikacji psychiatrycznej DSM-5 osobowość narcystyczna należy do tzw. wiązki B, podobnie jak osobowość bordeline czy antyspołeczna. Definiowana jest jako utrwalony wzorzec poczucia własnej wielkości potrzeby podziwu ze strony innych i braku empatii, który pojawia się we wczesnej dorosłości i ujawnia się w różnych kontekstach w co najmniej pięciu poniższych kryteriach:

• Jednostka ma wielkościowe przekonanie co do własnej wartości (wyolbrzymia swoje osiągnięcia i talenty, oczekuje uznania własnej wyższości, niewspółmiernie do rzeczywistych dokonań).
• Pochłonięcie wyobrażeniami o nieograniczonym: sukcesie, władzy, doskonałości, pięknie lub miłości idealnej.
• Przekonanie o własnej wyjątkowości i unikatowości, którą mogą zrozumieć lub z którą mogą obcować tylko inni wyjątkowi bądź zajmujący wysoką pozycję ludzie lub instytucje.
• Wymaganie przesadnego podziwu.
• Poczucie bycia uprzywilejowanym (tzn. irracjonalne oczekiwanie bycia szczególnie traktowany...