Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

16 lipca 2019

NR 66 (Lipiec 2019)

Zasiłek stały a uzyskanie jednorazowo dochodu należnego za dany okres w orzecznictwie sądów administracyjnych

0 134

W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się w ostatnim okresie rozbieżne poglądy co do sposobu rozliczania dochodu należnego za dany okres w kontekście unormowania zawartego w przepisie art. 8 ust. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Na czym polegają owe rozbieżności i jaki jest dominujący pogląd w tej sprawie?

Tytułem wstępu należy wskazać, że pierwotnie przepis art. 8 ust. 12 w ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593) brzmiał – „W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód”.

W obecnym stanie prawnym przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym nowelizacją pierwotnego brzmienia przepisu przepisem art. 9 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1366) – stanowi, że „W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód”.

Jak wynika z powyższego, pierwotny stan prawny nie budził wątpliwości, że rozliczanie dochodu należnego za dany okres, miało odbywać się „w przód” – do czego obligowało sformułowanie „rozlicza się w równych częściach na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód”.

Zmiany niesione nowelizacją

Nowelizacja z 2005 r. zmieniła brzmienie przepisu art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej i dochód ma być uwzględniany w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Skoro zaś mowa o „okresie, za który uzyskano” – uzasadnionym jest przyjęcie, że mowa o czasie przeszłym i to w odniesieniu do niego należy rozliczać dochód, czyli „do tyłu”.
 

Ważne

Resort stwierdza, że w przypadku dochodu wypłaconego „z dołu”, dolicza się go do dochodu za minione miesiące, a ośrodek pomocy społecznej nie ma możliwości żądania zwrotu wypłaconych za ten sam okres zasiłków, gdyż kwoty doliczane wstecznie do dochodu nie stanowią nienależnie pobranego świadczenia. Jedyny wyjątek stanowi uregulowanie zawarte w przepisie art. 99 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. 



W interpretacji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w kwestii dochodu jednorazowego – art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej – stwierdzono, że przywołany tu przepis określa sposób liczenia dochodu osoby lub rodziny w sytuacji uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres. Kwotę dochodu należy rozliczyć w równych częściach na miesiące, za które dochód został wypłacony, na przykład na trzy miesiące, w przypadku dochodu uzyskanego za kwartał. Dalej w stanowisku resortu stwierdzono, że art. 8 ust. 12 ww. ustawy jest modyfikacją art. 8 ust. 11 ww. ustawy, który nakazuje rozliczać kwotę dochodu jednorazowego – uzyskanego w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia – od miesiąca, w którym dochód został wypłacony przez kolejnych 12 miesięcy. W przypadku określonym w art. 8 ust. 12 stosuje się podobną zasadę, z tym, że uzyskany dochód nie rozlicza się na 12 miesięcy, a na okres, za który dochód wypłacono.

W podsumowaniu swego stanowiska resort wyjaśnia, że celem art. 8 ust. 12 ww. ustawy jest wyjęcie spod ogólnych, określonych w art. 8 ust. 11 ww. ustawy, zasad zaliczania do dochodu osoby lub rodziny jednorazowych świadczeń w sytuacji, gdy osoba ta lub rodzina oczekiwała na to świadczenie, na przykład na zasiłek pielęgnacyjny. Późniejsze wyrównanie tych świadczeń w drodze jednorazowej wypłaty za miniony okres nie powinno być traktowane jednakowo z dochodem niewypłacanym wstecz. Tylko w sytuacji przyznania określonego świadczenia „z góry” (na kolejne przyszłe miesiące) osoba lub rodzina uzyskuje dochód na ten przyszły okres.

Kwotę dochodu należy rozliczyć w równych częściach na miesiące, za które dochód został wypłacony, na przykład na trzy miesiące, w przypadku dochodu uzyskanego za kwartał.

Na drodze rozstrzygnięć sądowych

Odmienny pogląd w przedmiotowej kwestii wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt: IV SA/Gl 104/17, stwierdzając, że przepis art. 8 ust. 12 u.p.s. odnosi się do sytuacji, gdy osoba czy rodzina uzyskuje jednorazowy dochód, który był jej należny w okresie wcześniejszym. Z punktu widzenia istoty tej regulacji jest obojętne, czy w tym przypadku chodzi o wynagrodzenie wypłacone po upływie jakiegoś czasu, czy też o wypłacone z mocą wsteczną świadczenie emerytalno-rentowe, czy też jakiekolwiek inne świadczenie periodyczne wypłacone po upływie okresu, za który powinno być wypłacone. Zatem chodzi o sytuację, kiedy po upływie okresu, za który dany dochód przysługiwał, został on następnie wypłacony w formie jednorazowego dochodu. W dalszej części tego przepisu stanowi się, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Takie brzmienie przywołanego przepisu skłania do uznania, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby czy rodziny ubiegającej się o świadczenie przez okres. Zatem w przepisie tym kluczową rolę odgrywa słowo „przez”, ponieważ ono wskazuje nam na okres, za który osoba czy rodzina uzyskała jedno...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy