Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem psychologa

8 grudnia 2022

NR 97 (Grudzień 2022)

Kiedy zaburzone więzi stają się piętnem. Opuszczone i niekochane dzieci

0 246

Dlaczego moja mama mnie nie pokochała? – to pytanie nurtuje dziecko, które doświadczyło nieobecności rodzica. To pytanie, ale też obraz opuszczającego rodzica wpisują się w świat wewnętrzny dziecka i pozostają z nim do końca życia. Osoby te zmagają się z RAD, choć rzadko o tym wiedzą.

Każdy człowiek podświadomie szuka bezpiecznego schronienia u silnego, opiekuńczego rodzica. Jeżeli nie mamy w zasięgu kogoś takiego, to pozostają dwie możliwości – walka lub ucieczka. W sytuacji gdy nawet to nie jest możliwe – następuje bezruch, bezradność i kruchość. Wyrastają one z traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa i zostają na długo.

POLECAMY

Dzieci, które doświadczyły porzucenia rozumianego jako odizolowanie się rodzica, oddanie do ośrodka lub innej osobie pod opiekę, cierpią na RAD, czyli reaktywne zaburzenie przywiązania (ang. Reactive Attachment Disorder), (Prior, 2006, s. 20).

RAD – zaburzenie przywiązania we wczesnym dzieciństwie, również w kontekście doświadczanej przemocy emocjonalnej, psychicznej czy fizycznej. Rozwija się, gdy najbardziej podstawowe potrzeby dziecka dotyczące wychowania, czułości, komfortu, bliskości, bezpieczeństwa nie zostały zaspokojone. To powstrzymuje je przed nawiązaniem zdrowych relacji z innymi. Zaburzenie przybiera najczęściej dwie formy – osoba będzie unikać związków albo, wprost przeciwnie, nadmiernie wymuszać uwagę (Williams, 2018).

Reaktywne zaburzenie przywiązania jest rzadkim stanem dysfunkcji emocjonalnej, w którym niemowlę lub dziecko ma trudności z nawiązaniem więzi z rodzicami lub opiekunami z powodu wczesnego zaniedbania lub złego traktowania. Ryzyko diagnozy RAD jest wyższe niż przeciętne u niemowląt i dzieci, które mają matkę z depresją poporodową, mieszkają w domach dziecka i innych instytucjach opiekuńczych, przebywają w rodzinach zastępczych, są oddzielone od rodziców na dłuższy czas lub mają zaniedbujących opiekunów. Bez leczenia zaburzenie może utrzymywać się latami (Williams, 2018).

 

RAD pojawia się zwykle przed piątym rokiem życia, ale dość często można je zaobserwować, gdy dziecko jest jeszcze niemowlęciem. Objawy mogą być wtedy trudniejsze do rozpoznania niż u starszych dzieci – należą do nich m.in.:

  • apatia (zmniejszenie zdolności do odczuwania emocji i bodźców fizycznych),
  • wycofanie,
  • brak zainteresowania zabawkami i grami,
  • brak kontaktu wzrokowego,
  • brak uśmiechu,
  • unikanie kontaktu,
  • brak emocji podczas kary (kara pokazuje im wzmocnienie, że są „niechciane”) (Williams, 2018).

Starsze dzieci będą wykazywać bardziej zauważalne objawy, takie jak:

  • wikłanie się w trudne sytuacje czy konflikty,
  • unikanie pocieszania,
  • ukrywanie uczuć – złości, żalu, smutku,
  • agresja,
  • nieufność,
  • brak trwałych relacji z rówieśnikami lub liczne relacje, ale bez chęci ich pogłębiania,
  • wybuchy złości (Williams, 2018).

Gdy dzieci z RAD dorastają, mogą w swoich zachowaniach jeszcze bardziej się hamować lub całkowicie zahamować przed kontaktem i bliskością w stosunku do rodziców/opiekunów i bliskich im osób.

Dziecko, które wyraźnie widać, że jest rozhamowane, szuka natomiast uwagi u wszystkich, nawet nieznajomych, często prosi o pomoc, jest zregresowane, dziecinne, zaniepokojone. Objawy RAD mogą przypominać zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), fobii sp...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy