Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

2 grudnia 2019

NR 70 (Grudzień 2019)

Odpłatność za DPS w świetle nowych regulacji ustawy o pomocy społecznej

0 46

Czwartego października 2019 r. weszły w życie przepisy nowelizujące m.in. ustawę o pomocy społecznej (ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, Dz. U. z 2019 r., poz. 1690). Spośród zmian wprowadzonych nowelizacją jedną z najważniejszych jest doprecyzowanie zasad ustalania odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.

Przypomnieć należy, że w ostatnich latach najwięcej problemów przy ustalaniu odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS sprawiało w zasadzie wszystko, co wiązało się z ustaleniem odpłatności w odniesieniu do członków rodziny mieszkańca, a w szczególności:

  • czy odpłatność powinna być ustalona w umowie zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy, czy też decyzją wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy?
  • czy w stosunku do członków rodziny odpłatność ustalać od daty wydania decyzji w przód, czy też od daty faktycznego umieszczenia mieszkańca w DPS?
  • czy z członkiem rodziny przeprowadzać rodzinny wywiad środowiskowy w sytuacji, gdy deklaruje on chęć zawarcia umowy na wnoszenie konkretnej kwoty odpłatności?
  • czy odpłatność mieszkańca i obowiązanych członków jego rodziny winna być ustalona w jednej decyzji, czy też mogą to być decyzje wydawane dla każdego zobowiązanego odrębnie?
  • czy wniosek o zwolnienie z odpłatności rozpatrywać w toku postępowania o ustalenie jej wysokości czy dopiero po wydaniu decyzji ustalającej taką odpłatność?
  • czy wydawać decyzję kierującą do DPS i na jakiej podstawie, jeśli osobę umieszczamy w domu prowadzonym przez podmiot prywatny?

Wątpliwości te wynikały z niejednoznacznych przepisów, a także prezentujących różne stanowiska decyzji samorządowych kolegiów odwoławczych i wyroków sądów administracyjnych.
Po nowelizacji znaczna część tych wątpliwości powinna zniknąć za sprawą właśnie doprecyzowania przepisów art. 59 i art. 61 ustawy.

Zmiany niesione nowelizacją 

Zmiana art. 59 ust. 1 ustawy – w naszej ocenie – jednoznacznie przesądza o tym, że: nie stanowi on już podstawy prawnej decyzji ustalającej odpłatność członków rodziny, a w konsekwencji odpłatność mieszkańca ustalana jest odrębną decyzją (bez jednoczesnego ustalania w niej odpłatności obowiązanych członków rodziny).
Dla przypomnienia – w stanie prawnym przed wejściem w życie nowelizacji, zgodnie z treścią przepisu art. 59 ust. 1 ustawy, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydawał organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Po nowelizacji przepis ten otrzymał brzmienie: „Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.” Oznacza to, że OPS wydający decyzję kierującą wydawać będzie także decyzję o odpłatności za DPS, ale tylko w części dotyczącej samego mieszkańca, z pominięciem innych osób zobowiązanych do odpłatności. Analogiczne zmiany wprowadzono również w ust. 5 i 6.
Co do kolejności wydawania poszczególnych decyzji, w naszej ocenie, aktualność zachowuje w dalszym ciągu stanowisko Stanisława Niteckiego (Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Wrocław 2013, s. 519), że w sytuacji konieczności wydania trzech decyzji w postępowaniach zmierzających do umieszczenia osoby w DPS, najpierw wydaje się decyzję o skierowaniu do DPS (wzór nr 1), następnie decyzję o umieszczeniu w konkretnym domu, a na koniec – decyzję o odpłatności mieszkańca za DPS (wzór nr 2). Zdaniem S. Niteckiego „[…] przedstawiony ciąg działań (rozstrzygnięć) podejmowanych przez organy pomocy społecznej posiada swój logiczny układ, co skutkuje tym, że nie jest dopuszczalne przestawianie podejmowanych rozstrzygnięć w tym zakresie”.
W odniesieniu do odpłatności członków rodziny, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy, w celu przede wszystkim ukształtowania jednolitego trybu postępowania we wszystkich OPS-ach, nowelizacja wprowadziła nowe zapisy do art. 61, które w sposób jednoznaczny wskazują, że w pierwszej kolejności zasady ponoszenia przez nich opłaty za pobyt mieszkańca w DPS kształtować będzie umowa zawarta w trybie art. 103 ust. 2 ustawy.
Przypomnijmy, że po nowelizacji nie uległy zmianie art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy, zatem w dalszym ciągu obowiązani do wnoszenia opłat są w kolejności:

  • mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka – do wysokości 70% dochodu mieszkańca,
  • małżonek, zstępni przed wstępnymi (o ile ich doch...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy