Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą , Otwarty dostęp

7 września 2020

NR 75 (Sierpień 2020)

Nakaz natychmiastowego opuszczenia mieszkania przez sprawcę przemocy – zmiany w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

113

Wchodząca w życie w dniu 30 listopada 2020 r. ustawa z dnia 30 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.z 2020 r., poz. 956) wprowadzi zmiany w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz Kodeksie postępowania cywilnego, dotyczące postępowania zobowiązującego sprawcę przemocy do opuszczenia mieszkania zajmowanego wspólnie z ofiarą przemocy. W niniejszym artykule przedstawione zostaną kluczowe zmiany wynikające z ww. nowelizacji przepisów dotyczących przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Nowelizacja przepisów dotyczących przeciwdziałania przemocy w rodzinie, obok ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i Kodeksu postępowania cywilnego, obejmuje swym zasięgiem także przepisy ustawy o Policji, ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i Kodeksu wykroczeń. 

POLECAMY

Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Ważne

Kluczową zmianą, jeżeli chodzi o ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2020 r. poz. 218), jest zmiana brzmienia przepisu art. 11a tejże ustawy. Po wejściu w życie nowelizacji w dniu 30 listopada 2020 r. otrzyma on brzmienie, zgodnie z którym, jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta tą przemocą może żądać, aby sąd, właściwy według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, z późn. zm.) o postępowaniu nieprocesowym, zobowiązał go do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazał zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia (art. 11a ust. 1 ww. ustawy). 


Przepis ten będzie miał również zastosowanie w przypadku, gdy (art. 11a ust. 2 ww. ustawy):

  1. Osoba dotknięta przemocą w rodzinie opuściła wspólnie zajmowane mieszkanie z powodu stosowania wobec niej przemocy w tym mieszkaniu.
  2. Członek rodziny stosujący przemoc w rodzinie opuścił wspólnie zajmowane mieszkanie.
  3. Małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu oraz inna osoba stosująca przemoc w rodzinie, okresowo lub nieregularnie przebywa w mieszkaniu wspólnie z osobą dotkniętą przemocą w rodzinie.

Obok wymienionej zmiany, w przepisie art. 9a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie dodany zostanie ust. 3a, zgodnie z którym w skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzić będą także przedstawiciele Żandarmerii Wojskowej, jeżeli Żandarmeria Wojskowa złoży taki wniosek do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta w związku z zamieszkiwaniem na obszarze gminy żołnierza pełniącego czynną służbę wojskową. W konsekwencji tej zmiany dodany zostanie w przepisie art. 9a ww. ustawy – ust. 11a, zgodnie z którym w sprawach żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową, stosujących przemoc w rodzinie, w skład grup roboczych mogą wchodzić także przedstawiciele Żandarmerii Wojskowej.

Kodeks postępowania cywilnego

Konsekwencją nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, w Kodeksie postępowania cywilnego w części pierwszej w księdze drugiej w tytule II po dziale I dodaje się dział Ia w brzmieniu (nowe przepisy k.p.c. od art. 5602 do art. 56012 – Sprawy o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia). 

Ważne

Zgodnie z nowym przepisem art. 5603 § 1 k.p.c., wniosek o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia będzie mógł być złożony na urzędowym formularzu, którego wzór i sposób udostępniania określi Minister Sprawiedliwości w odrębnym rozporządzeniu (art. 5603 § 2 k.p.c.). 


Wniosek ten będzie mogła złożyć osoba dotknięta przemocą. Po złożeniu wniosku sąd orzeknie w sprawie po przeprowadzeniu rozprawy (art. 5604 § 1 k.p.c.). Po rozpatrzeniu wniosku, w przypadku jego uwzględnienia – orzeknie nie tylko o nakazie opuszczenia mieszkania przez sprawcę przemocy, ale także jego bezpośredniego otoczenia lub też zakaże zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, wskazując obszar lub odległość od wspólnie zajmowanego mieszkania, którą osoba stosująca przemoc w rodzinie obowiązana będzie zachować (art. 5607 § 1 k.p.c.). Postanowienie o zobowiązaniu osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazaniu zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia będzie skuteczne i wykonalne z chwilą ogłoszenia (art. 5607 § 2 k.p.c.). Odpis orzeczenia w przedmiocie nakazu opuszczenia mieszkania sąd z urzędu doręczy uczestnikom postępowania, prokuratorowi, Policji lub Żandarmerii Wojskowej oraz zawiadomi właściwy miejscowo zespół interdyscyplinarny, a gdy w mieszkaniu zamieszkują osoby małoletnie –  także właściwy miejscowo sąd opiekuńczy (art. 5609 § 1 k.p.c.). 
Zgodnie z nowymi przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (art. od 7552 do 7554), jeszcze przed wydaniem orzeczenia co do meritum, w sprawach o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, sąd będzie mógł udzielić zabezpieczenia również przez przedłużenie obowiązywania zastosowanego wcześniej przez Policję lub Żandarmerię Wojskową nakazu (natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia) lub zakazu (zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia). Sąd, udzielając zabezpieczenia, określi jednocześnie częstość dokonywania przez Policję lub Żandarmerię Wojskową sprawdzenia, czy przedłużony nakaz lub zakaz nie są naruszane. 
Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlegać będzie bezzwłocznemu rozpoznaniu, nie później jednak niż w terminie trzech dni od dnia jego wpływu do sądu. W przypadku udzielenia zabezpieczenia, sąd doręczy niezwłocznie odpis takiego postanowienia uczestnikom postępowania oraz prokuratorowi i Policji lub Żandarmerii Wojskowej, a ponadto zawiadomi właściwy miejscowo zespół interdyscyplinarny, a gdy w mieszkaniu zamieszkują osoby małoletnie – także właściwy miejscowo sąd opiekuńczy. Sąd, udzielając zabezpieczenia, wskaże też czas jego trwania.
Należy dodać, że zgodnie z nowym przepisem art. 96 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U.z 2020 r., poz. 755 z późn. zm.), osoby dotknięte przemocą w rodzinie w sprawach o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do tego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia – nie będą miały obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Ustawa o Policji oraz ustawa o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych

Nowelizacja wynikająca z ustawy z dnia 30 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 956), obejmie także przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360) oraz ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 431).

Policja

Zgodnie z nowym brzemieniem przepisu art. 15a ust. 1 ustawy o Policji – policjant otrzyma prawo zatrzymania osoby stosującej przemoc w rodzinie, stwarzającej bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego. Ponadto zgodnie z nowym przepisem art. 15aa ust. 1 ustawy o Policji – policjant otrzyma prawo wydania wobec osoby stosującej przemoc w rodzinie, stwarzającej zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby dotkniętej tą przemocą, nakazu natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazu zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. Policjant w nakazie lub zakazie wskaże jednocześnie obszar lub odległość od wspólnie zajmowanego mieszkania, którą osoba stosująca przemoc w rodzinie będzie obowiązana zachować. Nakazy i zakazy policjanta będą miały zastosowanie do każdego lokalu służącego zaspokajaniu bieżących potrzeb mieszkaniowych. Nakazy lub zakazy będą mogły być wydane również w przypadku nieobecności we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu osoby stosującej przemoc w rodzinie podczas wykonywania czynności przez Policję.
Nakazy lub zakazy doręczane będą niezwłocznie osobie stosującej przemoc w rodzinie oraz osobie dotkniętej tą przemocą. W razie niemożności ich doręczenia osobie stosującej przemoc w rodzinie, doręczenie uważane będzie za dokonane przez umieszczenie na drzwiach wspólnie zajmowanego mieszkania zawiadomienia o ich wydaniu, dokonując jednocześnie wzmianki w nakazie lub zakazie, wskazującej przyczynę braku doręczenia. Jeżeli osoba stosująca przemoc w rodzinie odmówi przyjęcia nakazu lub zakazu, doręczenie i tak uważane będzie za dokonane. W takim przypadku policjant dokona adnotacji o odmowie ich przyjęcia na oryginale nakazu lub zakazu. Policja niezwłocznie doręczy także odpis nakazu lub zakazu prokuratorowi oraz zawiadomi właściwy miejscowo zespół interdyscyplinarny, a gdy w mieszkaniu zamieszkują osoby małoletnie – także właściwy miejscowo sąd opiekuńczy.
Zgodnie z nowym przepisem art. 15ag ust. 1 ustawy o Policji – policjant, w przypadku wydania nakazu lub zaka...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy