Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

29 października 2018

NR 58 (Październik 2018)

Zasady udzielania zwrotnych świadczeń z pomocy społecznej

0 276

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Powyższa zasada dotyczy udzielania wszystkich świadczeń z pomocy społecznej – niezależnie od tego, czy ubiegający się o pomoc spełniają ustawowe kryteria dochodowe udzielenia pomocy, czy też kryteria te przekraczają.

Zasadą wynikającą z przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.:  Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 z późn. zm.) jest to, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobom i rodzinom spełniającym kryterium dochodowe, które wynosi dla:

  • osoby samotnie gospodarującej – 701 zł,
  • osoby w rodzinie – 528zł,
  • rodziny – wielokrotność kwoty 528 zł, gdzie mnożnikiem jest liczba osób w rodzinie.

Ten sam przepis wskazuje także na możliwość odstąpienia od kryterium dochodowego jako warunku uprawniającego do świadczeń pieniężnych. Dotyczy to między innymi świadczeń przyznanych na zasadzie zwrotu. 

Zgodnie z przepisem art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Jak wynika z powyższego przepisu dwa świadczenia pieniężne mogą zostać przyznane na zasadzie zwrotu. Jest to zasiłek celowy i okresowy.

Przed ustaleniem jednak czy w sprawie zachodzi przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, należy ustalić czy zachodzą ogólne przesłanki przyznania ww. świadczeń, poza przesłanką dochodową.

Zasiłek celowy 

Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zabezpieczenia niezbędnej potrzeby bytowej. Jeżeli zatem ma zostać przyznany zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu dla osoby przekraczającej kryterium dochodowe, wpierw należy dokonać ustalenia, czy zgłoszona potrzeba bytowa jest potrzebą niezbędną. Udzielając bowiem świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, należy kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej1. Ponadto, ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych2.

Zasiłek okresowy

W odniesieniu do zasiłku okresowego ogólne przesłanki przyznania tego świadczenia określone zostały w przepise art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy przyznawany jest w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. O ile jednak w przypadku „zwykłego” zasiłku okresowego tj. świadczenia, o które ubiega się osoba lub rodzina spełniająca kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy – świadczenie to ma charakter obligatoryjny (przysługuje) – o tyle w przypadku zasiłku okresowego przyznawanego pod warunkiem zwrotu (art. 41 pkt 2 ustawy), zgodnie z regułą lex specialis derogat legi generali, świadczenie to ma charakter fakultatywny – „może być przyznane”. Na zakończenie tej części należy dodać, że tak jak zwykły zasiłek okresowy, zasiłek okresowy p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy