Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

30 czerwca 2020

NR 74 (Czerwiec 2020)

Terminy w Kodeksie postępowania administracyjnego

134

Termin to czas wyznaczony na dokonanie określonej czynności. Stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256) dotyczących terminów, na potrzeby niniejszego artykułu wymaga ustalenia, jaki jest ich podział ze względu na podmiot wyznaczający termin oraz jakie skutki prawne one wywołują.

Dokonując podziału terminów ze względu na podmiot wyznaczający termin, możemy wyróżnić następujące terminy:

POLECAMY

  • termin ustawowy – ustalony przez ustawodawcę, np. termin do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.), zażalenia (art. 141 § 2 k.p.a.), podania o wznowienie postępowania (art. 146 § 1 k.p.a.), prośby o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 k.p.a.), żądania uzupełnienia decyzji (art. 111 § 1 k.p.a.); terminy ustawowe nie mogą być skracane lub wydłużane przez organ prowadzący postępowanie administracyjne; ewentualne błędne pouczenie przez organ co do tego terminu nie może wywoływać negatywnych skutków dla strony, która się do tego pouczenia zastosowała.
  • termin urzędowy – ustalany w postępowaniu przez organ administracyjny, np. przedłożenia dokumentu, stawienia się wezwanego (art. 54 § 1 pkt 5 k.p.a.); te terminy urzędowe mogą być skracane lub wydłużane przez organy administracyjne, o ile jest to uzasadnione względami toczącego się postępowania.

Dokonując podziału terminów ze względu na skutki prawne, możemy wyróżnić następujące terminy:

  • terminy zawite – czynność dokonana po upływie tego terminu jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych; termin ten może zostać przywrócony pod warunkiem równoczesnego spełnienia trzech przesłanek (art. 58 k.p.a.):
  1. uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku jego winy w uchybieniu terminu,
  2. wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu,
  3. równoczesnego dopełnienia czynności, dla której określono termin;
  • terminy przedawniające (prekluzyjne) – czynność dokonana po upływie tego terminu jest bezskuteczna, a terminu takiego nie można przywrócić; przykładem terminu przedawniającego jest 7-dniowy termin do złożenia podania o przywrócenia terminu; terminami przedawniającymi są także terminy dopuszczalności uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania (art. 146 § 1 k.p.a.) oraz stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 2 k.p.a.);
  • terminy porządkowe (instrukcyjne) – dokonanie czynności po upływie tego terminu nie odbiera jej skuteczności; przykładem terminów porządkowych są terminy do załatwienia spraw (w takim przypadku można mówić co najwyżej o niezałatwieniu sprawy w terminie).

Sposób obliczania terminów


Zgodnie z przepisem art. 57 § 5 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:

  • wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru;
  • nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
  • złożone w polskim urzędzie konsularnym;
  • złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej;
  • złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku;
  • złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.

Pamiętaj

Zgodnie z przepisem art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Terminy określone w tygodniach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 57 § 2 k.p.a.).

 

Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca (art. 57 § 3 k.p.a.). Dla porządku należy jeszcze wskazać, że terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było – w dniu poprzedzającym bezpośrednio ten dzień (art. 57 § 3a k.p.a.). Zgodnie z przepisem art. 57 § 4 k.p.a., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

Przywrócenie terminu


Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2019 r., sygn. akt: II OSK 798/18). 

Ważne

Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Należy wskazać w tym miejscu, że przywrócenie terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).


Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 k.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O ewentualnym przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.). Przed rozpatrzeniem podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia organ administracji publicznej na żądanie strony może wstrzymać wykonanie decyzji lub postanowienia (art. 60 k.p.a.).


Termin załatwienia sprawy przez organ


Przepisy art. 35 § 1 – 3a k.p.a. określają dla załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym trzy terminy:

  • bez zbędnej zwłoki –niezwłoczne załatwienie sprawy,
  • jeden miesiąc,
  • dwa miesiące.

Niezwłoczne załatwienie sprawy oznacza, że sprawa może być rozpatrzona na podstawie faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie. Stąd wniosek, że sprawy załatwiane niezwłocznie nie należą do spraw szczególnie skomplikowanych. Termin jednego miesiąca jest okresem końcowym, maksymalnym, bowiem sprawę należy załatwić wcześniej niż w ostatnim dniu tego okresu (1 miesiąc). Z kolei termin dwóch miesięcy został przewidziany dla załatwienia spraw w postępowaniu wyjaśniającym przed organem pierwszej instancji, jeżeli te sprawy mają charakter szczególnie skomplikowany. Niestety, ustawodawca nie wyjaśnia, co rozumie przez to pojęcie, dlatego do pracownika organu administracji będzie zależała decyzja, czy zakwalifikuje daną sprawę jako szczególnie skomplikowaną czy też nie. Można wskazać w tym miejscu, że o szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy można mówić, gdy stan faktyczny sprawy jest zawiły, wymaga przeprowadzenia licznych czynności dowodowy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy