Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pod lupą

18 kwietnia 2019

NR 63 (Kwiecień 2019)

Świadczenia rodzinne a dziecko w rodzinie zastępczej

0 184

Jakie są zależności między prawem do zasiłku pielęgnacyjnego a pobytem dziecka w rodzinie zastępczej? W jakich przypadkach i w jakim trybie zasiłek ten przysługuje?

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 z późn. zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu przepisów wymienionej ustawy są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne; zapomoga z tytułu urodzenia dziecka wypłacana przez gminy; inne świadczenia wypłacane przez gminy na podstawie art. 22b; jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka oraz świadczenie rodzicielskie. 

Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Świadczenie to (obok osoby, która ukończyła 75 rok życia, osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia) przysługuje także niepełnosprawnemu dziecku.

Przesłanki negatywne 

Obok wymienionych przesłanek pozytywnych przyznania zasiłku pielęgnacyjnego ustawa określa przesłanki negatywne, do których zalicza:

  • przysługiwanie za granicą członkom rodziny świadczeń na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tych osób, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej;
  • przysługiwanie dodatku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej;
  • umieszczenie (pobyt) osoby uprawnionej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

W praktyce ostatnia z podanych przesłanek negatywnych wzbudza wątpliwości w odniesieniu do sytuacji, gdy osoba uprawniona (niepełnosprawne dziecko) przebywa w rodzinie zastępczej, co jest konsekwencją zawartej w przepisie art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawowej definicji instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie – przez którą ustawa rozumie dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie.

Utrzymanie w rodzinie zastępczej

W tym miejscu należy pochylić się nad kwestią rodziny zastępczej w kontekście ustalenia, czy jest to instytucja zapewniająca nieodpłatne pełne utrzymanie. 

Zgodnie z przepisem art. 34 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 998 z późn. zm.), piecza zastępcza jest sprawowana w formie rodzinnej (pkt 1 przepisu) albo instytucjonalnej (pkt 2 przepisu). W przepisie 
art. 39 ww. ustawa stanowi w ust. 1, że formami rodzinnej pieczy zastępczej są:

  • rodzina zastępcza:
  1. spokrewniona,
  2. niezawodowa,
  3. zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna;
  • rodzinny dom dziecka.

Z przywołanych przepisów wynika zatem wprost, że rodzina zastępcza (w każdej z jej form), jak również rodzinny dom dziecka, jest jedną z form rodzinnej pieczy zastępczej, a nie instytucją. W kwestii instytucjonalnej pieczy zastępczej, przepis art. 93 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowi, że instytucjonalna piecza zastępcza jest sprawowana w formie:

  • placówki opiekuńczo-wychowawczej;
  • regionalnej placówki...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "Doradca w Pomocy Społecznej"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy